Italy và tương lai khó lường

Nhân viên phụ trách bầu cử đang tiến hành kiểm phiếu tại một điểm bỏ phiếu ở Roma vào ngày 10/4. (AP)

Chưa liên minh nào đưa ra dự đoán về khả năng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử hôm nay. Thủ tướng Silvio Berlusconi và đối thủ, Romano Prodi, đang bám đuổi nhau sát nút trong một cuộc đua gây chia rẽ đất nước và gia tăng bất ổn chính trị.

8 giờ sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa, một cuộc thăm dò cử tri của hãng Nexus - được tiến hành thông qua việc phỏng vấn cử tri đi bỏ phiếu - cho thấy Thủ tướng Berlusconi có thể sẽ giành được chiến thắng sít sao ở cả hai viện quốc hội. Nhưng một cuộc điều tra khác lại tuyên bố một chiến thắng tối thiểu cho Prodi và liên minh trung tả của ông.

Cả Berlusconi và Prodi đã tự cách ly với thế giới bên ngoài và để cho các phụ tá của họ tiếp xúc với công chúng và báo giới.

"Trong tình hình hiện nay, bên thắng cử có thể là chúng tôi, mà cũng có thể là họ, với một chiến thắng tối thiểu", Fabrizio Cicchitto, điều phối viên trong đảng của Berlusconi, nhận định. "Với thế đa số mỏng manh, chính phủ mới sẽ rất khó điều hành đất nước. Tổ chức bầu cử lại là một trong những khả năng để phá vỡ thế bế tắc, nhưng chúng tôi không thể quyết định điều gì vào lúc này".

Theo hệ thống bầu cử mới đầy tranh cãi của Italy - được đưa thành luật cuối năm ngoái - liên minh thắng cử sẽ được trao 340 ghế trong hạ viện 630 ghế bất kể họ chiến thắng với tỷ lệ sít sao như thế nào.

Tuy nhiên, hệ thống kiểm phiếu áp dụng đối với thượng viện - gồm 315 ghế - lại khác hoàn toàn, tức là số ghế sẽ được trao cho các bên căn cứ theo tỷ lệ phiếu giành được. Các cuộc thăm dò cử tri sau bỏ phiếu cho thấy liên minh thắng cuộc có thể sẽ chỉ giành được thế đa số nhờ hơn đối thủ đúng 1 ghế. Điều này khiến cho thượng viện rất bất ổn.

"Thế đa số khác nhau ở hạ viện và thượng viện, điều có thể xảy ra nếu căn cứ vào thực tế hiện nay, có thể là viễn cảnh tồi tệ nhất có thể đối với các thị trường tài chính", Luigi Speranza, một chuyên gia kinh tế làm việc cho ngân hàng BNP Paribas, nhận định.

"Chúng ta đang ở trong thời điểm cực kỳ bất ổn", chủ tịch đảng Cộng sản Italy, Fausto Bertinotti, một đồng minh của ông Prodi, tuyên bố.

Hai viện quốc hội của Italy có chức năng giống nhau và quyền lực ngang nhau. Bên thắng cử phải kiểm soát được cả hai viện mới có thể thành lập được chính phủ. Lãnh đạo của cả hai phe đều cho rằng nếu không bên nào giành được cả hai viện thì cần phải tổ chức bầu cử lại.

"Nếu thế đa số ở hai viện khác nhau thì chúng ta cần tổ chức bầu cử lại", Luciano Violante, một nhà lập pháp hàng đầu của liên minh trung tả, nói.

Ngay cả khi chỉ hơn đối thủ một số phiếu tối thiểu trong cả hai viện quốc hội, một liên minh vẫn có thể chính thức tuyên bố thắng cuộc, nhưng sẽ rất khó thông qua các luật.

Nếu cơ quan lập pháp bị chia rẽ bởi hai liên minh, Tổng thống Carlo Azeglio Ciampi có thể sẽ chỉ định một chính phủ kỹ trị cho đến khi tổ chức xong bầu cử lại. Ông cũng có thể yêu cầu thành lập một chính phủ liên minh tả-hữu. Nhưng xét tới tình hình thực tế trong chính trường Italy hiện nay, điều này dường như là không thể.

Tương lai của Italy đang trở nên khó lường bởi Tổng thống Carlo Azeglio Ciampi - người đóng vai trò là trung gian hoà giải tối cao trong nền chính trị đát nước - sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5 tới. Ciampi cho biết ông muốn để nhiệm vụ chọn thủ tướng tạm quyền cho người kế nhiệm - người sẽ được quốc hội mới chọn ra. Như vậy, với tình trạng cán cân quyền lực ở thế giằng co như hiện nay, việc thành lập chính phủ mới có thể mất nhiều thời gian.

Bộ Nội vụ cho biết tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu là 83,6%, so với 81,4% vào năm 2001. Berlusconi từng tuyên bố rằng tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao sẽ có lợi cho liên minh của ông.

Những đồng minh của Prodi thì tỏ ra nghi ngờ Bộ Nội vụ khi cho rằng công tác kiểm phiếu chính thức diễn ra quá lâu, đồng thời yêu cầu các nghị sĩ của họ theo dõi việc kiểm phiếu ở những khu vực quan trọng.

"Chúng tôi lo lắng trước những con số nhảy múa và những khác biệt trong số liệu mà người ta cung cấp cho chúng tôi", một chính trị gia thuộc liên minh trung tả cho biết.

Mối quan tâm chính của cử tri Italy là các vấn đề kinh tế. Berlusconi đã không làm được gì nhiều để kích thích tăng trưởng kinh tế trong nhiệm kỳ vừa rồi, song mới đây đã hứa sẽ bài bỏ thuế sở hữu tài sản gây tranh cãi. Prodi thì tuyên bố rằng ông sẽ khôi phục lại một sắc thuế thừa kế tài sản mà Berlusconi đã huỷ bỏ, nhưng chỉ áp dụng đối với những người giàu nhất. Ông cũng hứa sẽ giảm thuế đánh vào tiền công mà các công ty phải trả cho người lao động để khuyến khích họ thuê thêm nhân công.

Hai ứng cử viên đã có những lời lẽ sỉ vả lẫn nhau nhưng vẫn chưa bên nào đưa ra kế hoạch toàn diện nhằm xoay chuyển cục diện nền kinh tế đất nước.

Những người chỉ trích Thủ tướng Berlusconi đã cáo buộc ông sử dụng thế đa số của liên minh cầm quyền trong quốc hội để thông qua những luật bảo vệ lợi ích kinh doanh của ông. Ông đã thành lập nên một đế chế kinh doanh gồm các kênh truyền hình chính của Italy, câu lạc bộ bóng đá Milan, các công ty quảng cáo và bảo hiểm.

Trong khi đó thì Berlusconi lại cảnh báo rằng Prodi "sẽ phá hoại nền dân chủ của Italy".

Việt Linh (theo AP, Reuters)