Cơ thể người (phần 5)

7. Vì sao chết não là tiêu chí để khẳng định sự sống của con người kết thúc?

Chết là sự sống kết thúc. Quá trình tiếp thu, đào thải của cơ thể kết thúc thì cơ thể cũng chết theo. Quan niệm truyền thống cho rằng, khi tim ngừng đập, mũi ngừng thở thì sự sống không phục hồi lại nữa; lúc đó có thể khẳng định cơ thể đã chết.

Nhưng trên thực tế, có khi tim đã ngừng đập, mũi đã ngừng thở mà vẫn chưa chết thật. Ví dụ ở người bị bệnh tim, nhiều khi tim đã hoàn toàn ngừng đập nhưng vẫn có thể nhờ máy hô hấp và máy kích nhịp tim mà cứu sống lại.

Mấy năm gần đây, nhờ sự phát triển của y học, ở một số người, tuy công năng của đại não và đuôi não đã mất nhưng công năng tim, phổi vẫn có thể được duy trì bằng máy hô hấp và máy kích nhịp tim. Nhưng chắc chắn họ không thể tỉnh lại như cũ được. Chính vì thế mà quan niệm truyền thống lấy tiêu chí tim và hô hấp ngừng làm việc là chết đã hoàn toàn thay đổi. Hiện nay, y học hiện đại đang dần dần xây dựng một quan niệm mới: não chết mới thực sự là người chết.

Não chết là khi công năng của đại não, tiểu não và đuôi não hoàn toàn mất đi và không thể phục hồi, tức là toàn não đã chết. Não ví như bộ tư lệnh của cơ thể. Bộ tư lệnh bại liệt, thậm chí bị hủy diệt thì cơ thể sẽ đứng trước cái chết.

Nói chung, ở con người, sau khi tim và phổi ngừng làm việc, vỏ đại não còn có thể chịu đựng tình trạng thiếu ôxy trong 5-6 phút; qua thời gian này, công năng đại não sẽ vĩnh viễn mất đi. Sau khi tim và phổi ngừng làm việc, nếu lập tức cấp cứu, cơ thể còn có khả năng phục hồi. Vì vậy, việc dùng tiêu chí tim ngừng đập và ngừng hô hấp để phán đoán tử vong là không đủ cơ sở khoa học. Chỉ sau khi công năng toàn bộ não mất đi mới đủ tiêu chí để kết luận cuộc sống đã kết thúc.

8. Thần đồng và các em bé bình thường có gì khác nhau?

Người ta thường gọi những em bé được trời phú cho nhiều tài năng, nổi trội xuất chúng là thần đồng. Một trong những thần đồng nổi tiếng nhất của thế kỷ này là nghệ sĩ vĩ cầm Mỹ Yahu Meinew. Meinew sinh năm 1916, 5 tuổi đã bắt đầu chơi violon, 7 tuổi tham gia diễn xuất với dàn nhạc Giao hưởng New York. Kỹ thuật biểu diễn nhuần nhuyễn, tươi trẻ, nhiệt tình và sức hiểu tác phẩm sâu sắc của em khiến cho người ta vô cùng mến phục.

Đại thi hào Trung Quốc là Bạch Cư Dị (đời Đường) mới nửa tuổi đã biết đọc. Nhà toán học Gause người Đức chưa đến 10 tuổi mà năng lực tính toán đã ngang với giáo sư đại học.

Vậy thì thần đồng và các em bé bình thường khác nhau ở chỗ nào? Trước hết, hệ thống thần kinh, đặc biệt là bộ não, của các em bé thần đồng thành thục sớm hơn rất nhiều so với các em bình thường, khiến trí lực phát triển rất nhanh. Ngoài ra, những em bé thần đồng còn nhận được sự giáo dục tốt đẹp từ rất sớm. Nếu không để cho trẻ tích cực dùng não sớm, não sẽ không thể phát triển hoàn hảo, trí lực cũng không thể được khai thác kịp thời. Gorki từng nói: "Tài năng thiên phú của con người giống như hoa lửa, nó có thể bị dập tắt, cũng có thể bùng lên, vấn đề là ở chỗ nó được đối xử như thế nào. Thực tiễn chứng tỏ, giáo dục sớm là một khâu vô cùng quan trọng khiến cho hoa lửa trời phú có thể thăng hoa ngùn ngụt".

Nhưng cũng cần hiểu rằng, việc giáo dục sớm chưa phải đã quyết định được cả cuộc đời người. Một thần đồng nếu không có sự nỗ lực và phấn đấu liên tục về sau cũng chỉ là một đốm lửa nhất thời, cuối cùng vẫn không làm nên trò trống gì. Các tài liệu nghiên cứu cho thấy, phần lớn số thần đồng khi trưởng thành đều không duy trì được vị trí dẫn đầu của trí lực như hồi còn nhỏ. Ví dụ, trong số 70 thần đồng của 2 thế kỷ gần đây, chỉ 8 người về sau trở thành thiên tài. Có thống kê cho thấy, trong mấy trăm danh nhân có thành tích xuất sắc, chỉ 5% là thần đồng. Số còn lại có trí lực ban đầu rất bình thường, họ phải phấn đấu liên tục mới giành được những thành tích nổi bật. Nhà bác học Newton là một trong những người như thế

(còn tiếp)

LTS: "Cơ thể người là một trong 12 quyển thuộc bộ sách Mười vạn câu hỏi", được biên soạn bởi đội ngũ đông đảo các nhà khoa học đầu ngành của Trung Quốc. Sách dùng hình thức trả lời câu hỏi để giới thiệu, giải đáp những vấn đề liên quan đến cơ thể con người, từ dễ đến khó, từ cạn đến sâu. Bằng ngôn ngữ dễ hiểu, sinh động, với cách đặt câu hỏi phù hợp với thắc mắc của đa số thanh thiếu niên, cuốn sách đem đến cho người đọc nhiều điều lý thú, bất ngờ.

Sách do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ấn hành năm 2001".