'Giao quyền tự chủ không phải là khoán trắng cho bệnh viện'

Nhiều bệnh viện sẽ lâm vào khó khăn khi phải tự chủ tài chính. Ảnh: Anh Tuấn

Thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở các đơn vị y tế không có nghĩa là các bệnh viện phải hoàn toàn tự thu tự chi, mà là cho phép các cơ sở này được chủ động sử dụng ngân sách nhà nước cấp và các nguồn thu hợp pháp khác trong hoạt động chuyên môn của mình.

Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Ngọc Trọng khẳng định như vậy sáng nay tại cuộc họp triển khai Nghị định 10 và Thông tư 13 về trao quyền tự chủ cho đơn vị y tế công lập. Ông cho biết, các đơn vị tự chủ sẽ không bị cắt nguồn ngân sách như nhiều người vẫn tưởng. Mức ngân sách chi thường xuyên cho các đơn vị hiện nay vẫn được giữ ổn định trong 3 năm và hằng năm, con số này vẫn được tăng theo mức tăng chung của ngân sách nhà nước dành cho y tế.

Khi thực hiện tự chủ tài chính, các đơn vị y tế cũng không bị bắt buộc tăng lương 2,5 lần cho cán bộ như nhiều vị giám đốc bệnh viện vẫn lo ngại. Những cơ sở này chỉ phải bảo đảm chi trả tiền lương theo quy định hiện hành. Sau đó, tùy thuộc vào khả năng tài chính của đơn vị, giám đốc sẽ quyết định mức tăng (tối đa 2,5 lần đối với đơn vị tự đảm bảo toàn bộ chi phí thường xuyên và 2 lần đối với đơn vị chỉ bảo đảm 1 phần chi phí).

Ông Trọng cũng cho biết, khi các văn bản pháp quy về tự chủ tài chính trong bệnh viện được ban hành, nhiều cơ sở y tế "kêu ầm lên" vì với điều kiện chi nhiều hơn thu của họ, thì việc tự chủ tài chính là bất khả thi. Hiện chỉ có một đơn vị duy nhất hoàn toàn tự chủ được về tài chính, đó là Trung tâm sản xuất vacxin và Sinh phẩm. Tuy nhiên, việc thực hiện cơ chế mới hiện chưa phải là bắt buộc cho tất cả các đơn vị y tế mà chỉ sắp thí điểm tại một số bệnh viện có mức thu lớn nhất. Bộ y tế chủ trương triển khai thực hiện cơ chế này một cách thận trọng, làm từng bước để rút kinh nghiệm và triển khai tiếp. Dự kiến trong tháng 4 này, Bộ sẽ tổ chức tập huấn, hướng dẫn xây dựng đề án, quy chế chi tiêu nội bộ cho các giám đốc bệnh viện. Tháng 5, các đơn vị được lựa chọn sẽ xây dựng đề án, quy chế chi tiêu nội bộ, trình lên cơ quan chủ quản. Trong tháng 6, cơ quan chủ quản sẽ thẩm định đề án để quyết định có cho phép đơn vị thực hiện tự chủ hay không.

Theo thứ trưởng Trọng, sở dĩ việc triển khai trao quyền tự chủ cho bệnh viện phải tiến hành thận trọng do phải đương đầu với nhiều khó khăn mà hệ thống chính sách chưa đồng bộ gây ra. Thứ nhất, mặt bằng chi phí ổn định ở các đơn vị còn thấp, đặc biệt là khu vực miền núi và tuyến huyện. Kinh phí hoạt động của nhiều bệnh viện (gồm cả viện phí và ngân sách) không đủ đảm bảo chi thường xuyên, dẫn đến nợ tiền thuốc và trợ cấp trực của cán bộ.

Thứ hai, về nguyên tắc, để thực hiện tự chủ tài chính, cơ chế thu phải bảo đảm bù đắp đủ chi. Tuy nhiên, hiện các bệnh viện chỉ được thu một phần viện phí, mức thu của phần lớn các dịch vụ kỹ thuật chỉ bằng 30-50% chi phí thực. Hơn nữa, viện phí chỉ được chi trực tiếp cho bệnh nhân (mua máu, thuốc...) nên bệnh viện không có khả năng tiết kiệm từ nguồn này để nâng cao chất lượng dịch vụ và đời sống cán bộ. Chưa nói đến chuyện tăng lương, nhiều bệnh viện gặp khó khăn ngay cả trong việc trả tiền lượng theo quy định mới (lương tối thiểu từ 210.000 đồng lên 290.000 đồng). Bộ Y tế và Tài chính mới trình Chính phủ quy chế mới về viện phí. Theo đó, sẽ thu đủ viện phí đối với các dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu, mức viện phí sẽ có sự chênh lệch hợp lý giữa các tuyến.

Thứ ba, việc khuyến khích tăng thu rất dễ dẫn đến lạm thu (như lạm dụng thuốc, xét nghiệm, kỹ thuật đắt tiền) và tình trạng các bệnh viện đẩy những ca bệnh khó chữa mà ít thu lên tuyến trên, giữ lại những ca dễ chữa, dễ thu phí. Cơ chế tài chính mới cũng có thể dẫn đến sự chênh lệch về thu nhập giữa những đơn vị không thu hoặc thu ít (bệnh viện nhi, lao, tâm thần) với những đơn vị thu nhiều. Để khắc phục tình trạng này, theo bà Đỗ Thúy Hằng, Phó Vụ trưởng Vụ Hành chính sự nghiệp Bộ Tài chính, Chính phủ sẽ xét nâng mức ngân sách cấp cho những bệnh viện ít thu hoặc không thu. Ông Trọng cũng cho biết, Bộ Y tế đã đề nghị Nhà nước có chính sách mua bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi để bảo đảm quyền lợi cho trẻ em theo công ước của Liên Hợp Quốc, đồng thời giúp các bệnh viện nhi có kinh phí nâng cao chất lượng phục vụ.

Thanh Nhàn