Lo ngại hơn về khả năng cúm gà lây từ người sang người

Sáng nay, Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương cho biết, đã tìm thấy virus H5N1 trong mẫu bệnh phẩm của 2 người Thái Bình là em ruột bệnh nhân Lê Hùng (cả 3 đã tử vong). Kết quả này khiến nhiều chuyên gia đưa ra những cảnh báo mạnh mẽ hơn về nguy cơ virus biến chủng để có khả năng lây trực tiếp từ người sang người. Nhưng theo Viện trưởng Hoàng Thủy Long, điều này vẫn chưa thể khẳng định.

Theo giáo sư Long, cả ba người bệnh nói trên có thể cùng yếu tố di truyền nào đó khiến họ mẫn cảm với H5N1 và đều lây từ động vật.

Đến giờ, khả năng virus H5N1 lây từ người sang người vẫn là câu hỏi lớn. Vợ bệnh nhân Hùng cũng có triệu chứng cúm, nhưng đã hồi phục. Ngoài ra hầu hết những người nghi nhiễm H5N1 đều từng tiếp xúc với gà bệnh đã làm tăng sức nặng của giả thiết là virus cúm từ gà lây trực tiếp sang người. Giáo sư Long giả định: "Virus H5N1 có thể lây sang gia súc rồi từ trung gian này biến đổi và lây sang người, hoặc có thể lây sang người, tái tổ hợp rồi mới gây bệnh. Nếu giả thiết thứ hai đúng, người nhiễm virus cũng chỉ có triệu chứng cúm khi H5N1 đã tái tổ hợp".

Dịch cúm gà ở người mới chỉ xuất hiện lẻ tẻ tại một số địa phương, song số trường hợp nghi mắc bệnh đang tăng từng ngày. Chỉ trong nửa tháng, số người nghi nhiễm H5N1 tăng từ 8 lên đến 44, 10 người được khẳng định bị nhiễm H5N1; trong số 18 người tử vong thì có 8 người được xác định là bị nhiễm loại virus này. Các chuyên gia Việt Nam và của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đều cho rằng, số người nhiễm càng nhiều, nguy cơ H5N1 tái tổ hợp để lây được từ người sang người càng lớn.

Trên lý thuyết, virus ở gia cầm chỉ có thể gây bệnh cho người sau khi đã biến đổi bề mặt kháng nguyên. Trong trường hợp H5N1 thu được gen của một virus cúm khác đang tồn tại trong cơ thể người bệnh, thì nó sẽ có khả năng lây từ người sang người. Song thực tế chưa có thống kê nào về khả năng cúm gia cầm ở người lại có thể lây sang người khác, dù con người bị cúm gia cầm tấn công từ năm 1997. Đợt dịch gà ở Việt Nam lần này đã kéo dài gần nửa năm và có thể phải mất nhiều tháng nữa mới dập tắt được. Vì vậy không loại trừ khả năng trong quãng thời gian đó, virus cúm gà đã kịp biến đổi để nguy hiểm hơn.

Các chuyên gia dịch tễ đã lấy mẫu máu của những người trong gia đình các bệnh nhân tử vong vì H5N1 nhưng chưa tìm thấy virus này. Song theo bác sĩ Peter Horby, chuyên gia của WHO đang có mặt tại Việt Nam, việc phân lập virus trong máu khó hơn nhiều so với tìm trong bệnh phẩm. Vì vậy WHO sẽ tiếp tục tới Hà Nam và Thái Bình thu thập thêm mẫu máu và cả mẫu bệnh phẩm của những người này.

Theo WHO, virus H5N1 đang gây dịch cúm gà ở Việt Nam không phải là chủng gây dịch ở Hong Kong năm 1997. Như vậy các kết quả nghiên cứu về H5N1 trước đây sẽ không thể sử dụng để rút ngắn quá trình sản xuất vacxin. Ngay cả trong trường hợp thuận lợi nhất, cũng phải 6 tháng nữa WHO mới có được vacxin phòng cúm H5N1 ở người. Tổ chức này cho rằng, biện pháp tốt nhất hiện nay là dự phòng, trong đó quan trọng nhất là khống chế được bệnh dịch gia cầm một cách nhanh nhất.

Thiên Đức