Virus ăn khuẩn - loại kháng sinh của tương lai

Để sinh sản, virus ăn khuẩn - gọi tắt là phages - có thể làm nhiễm trùng và sinh sôi nảy nở trong vi khuẩn rồi làm nổ tung con mồi thành từng mảnh. Cơ chế hoạt động này tương tự như kháng sinh tác động đến vi khuẩn, nên phages được xem như loại kháng sinh thay thế trong tương lai.

Thông thường, chúng ta chỉ đơn giản nhìn vi khuẩn và virus như những vi sinh vật gây bệnh cho người, đánh đồng chúng với nhau. Thực ra, chúng rất khác nhau. Vi khuẩn, gọi tắt là khuẩn, là vi sinh vật đơn bào, không có nhân, có mặt trong mọi môi trường dưới nhiều hình dạng: que, cầu, xoắn ốc.

Virus lại là sinh vật có một cái vỏ bảo vệ, bên trong chứa một kiểu axit nucleic AND hay ARN và làm nhiễm trùng các tế bào sinh vật khác để sinh sản.

Như vậy, để sinh sản, virus cũng có thể làm nhiễm trùng cả vi khuẩn, và giết chết chúng. Nhìn qua kính hiển vi điện tử, virus giống như những con nhện gớm ghiếc với một cái đầu lục giác, một cái đuôi chẽ đôi và những chân dài chằng chéo bấu chặt vào con mồi. Đặt gần tác nhân nhiễm trùng, chúng bám ngay lấy rồi tiêm chất liệu gien của chúng vào để dùng như một nhà máy sinh sản. Cứ thế, chúng sinh sôi nảy nở, làm nổ tung con mồi thành từng mảnh. Vì vậy chúng được gọi là các virus bactériophages nghĩa là “virus ăn khuẩn”, gọi tắt là các phages.

Các phages này đang là đối tượng nghiên cứu mạnh mẽ của các nhà khoa học. Việc lạm dụng kháng sinh chữa nhiễm khuẩn nhẹ đã khiến khuẩn dần dần nhờn thuốc, kháng sinh càng ngày càng tỏ ra ít công hiệu. Bất chấp mọi cố gắng của công nghiệp dược phẩm, không một loại kháng sinh mới nào được tìm ra trong những năm gần đây. Thực tế đó khiến người ta lo lắng tới sự trở lại của các đại dịch. Tuy vậy, những tác dụng được khẳng định của phages cho chúng ta sự hứa hẹn thay thế các loại kháng sinh.

Camille Locht, nhà vi sinh vật học, Giám đốc nghiên cứu, Viện Pasteur (thành phố Lille, Pháp), nói: “Thực ra, ý tưởng dùng phages để chữa nhiễm khuẩn đã có từ 90 năm nay rồi. Nhưng khi các thuốc kháng sinh ra đời vào những năm 40 thế kỷ XX, người ta đã bỏ con đường đó và chỉ mới đây thôi, người ta mới lại bắt đầu tái khám phá”.

Viện Pasteur ở Lille và hãng Regma (Anh) đang nghiên cứu điều trị bệnh lao bằng các phages, thay cho kháng sinh đã bị nhờn. Mục tiêu trước mắt là chế ra dược phẩm dưới hình thức một tia bụi chất lỏng trong có chứa các phages đã được biến đổi gien phóng vào mũi bệnh nhân để làm giảm sự phân tán của khuẩn lao, hạn chế sự lây bệnh. Về lâu dài, họ hy vọng chế ra được thuốc giết khuẩn lao trực tiếp ngay tại phổi, nơi bị nhiễm khuẩn.

Theo Hà Nội Mới