Việc tự mua thuốc chữa bệnh dưới con mắt BS và bệnh nhân  

Một trường hợp dị ứng thuốc rất nặng ở bệnh viện Bạch Mai.

"Không chỉ thuốc kháng sinh, hướng thần mà cả các thuốc thông dụng như vitamin C, B1, thuốc cảm... cũng có thể gây ngộ độc. Có không ít bệnh nhân do dùng bừa bãi thuốc cảm cúm mà bị tai biến, thậm chí tử vong". Đó là khẳng định của bác sĩ Phạm Duệ, Phó trưởng khoa Chống độc Bệnh viện Bạch Mai.

Ông Duệ cũng cho biết, ở Bệnh viện Bạch Mai, số bệnh nhân tự ý dùng thuốc đứng hàng thứ hai trong các ca ngộ độc. Nguyên nhân là do người dân dùng thuốc quá thoải mái, không ý thức được tác hại của việc dùng thuốc không theo đơn; hoặc do các hiệu thuốc tự ý khuyên người bệnh sử dụng thuốc theo ý mình.

Sau đây là ý kiến của một số thầy thuốc khác:

- Dược sĩ Nghiêm Xuân Kiên, Phó Viện trưởng Viện Mắt Trung ương: Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng sử dụng thuốc tràn lan. Thứ nhất, nhiều phòng khám chịu ảnh hưởng của các hãng dược phẩm nên việc kê đơn khó khách quan theo sự lựa chọn của bác sĩ. Thứ hai, tại các hiệu thuốc, bệnh nhân dễ dàng mua bất cứ loại thuốc thông dụng nào. Điều này rất nguy hiểm, đặc biệt đối với các bệnh về mắt. Nhiều bệnh nhân thấy có khó chịu ở mắt là lập tức mua polydexa, collyrdexa... mà không biết rằng việc dùng nhiều những thuốc này thể dẫn đến loét, thủng giác mạc, tăng nhãn áp, đục thuỷ tinh thể...

- Bác sĩ Cao Đức Hy, Trưởng khoa Tiêu hoá Bệnh viện Thanh Nhàn, Hà Nội: Đã có nhiều ca cấp cứu chảy máu dạ dày nghiêm trọng do bệnh nhân tự ý mua thuốc uống khi bị đau đầu hoặc đau khớp. Những ca cấp cứu dạng này thường để lại nhiều di chứng xấu cho bệnh nhân. Có tới 30% bệnh nhân khi bị nhức đầu, sổ mũi, đau bụng... đều tự mua thuốc uống, hoặc uống theo đơn và bệnh của người khác. Nhiều bà nông dân không hề biết gì về y dược nhưng cứ ho hay viêm họng là lập tức tự mua kháng sinh uống, dẫn đến nhờn thuốc. Với tư cách một bác sĩ, tôi xin nhắn đến tất cả mọi người rằng: Xin đừng "thông thái" quá!.

- Dược sĩ Tạ Thị Dần, chủ nhà thuốc Trung Hậu, Cầu Giấy, Hà Nội: Chỉ đối với các bệnh cảm cúm thông thường, tôi mới bán thuốc không theo đơn; còn các loại kháng sinh đặc hiệu đều phải có ý kiến của bác sĩ. Đối với các đối tượng "đặc biệt" như trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú, tôi không bao giờ bán những loại thuốc kháng sinh, vitamin đặc hiệu... nếu không có sự chỉ định của thầy thuốc, kể cả những thuốc cảm cúm thông thường. Đối với bệnh nhân, tôi chỉ muốn nhắc nhở một điều: Hãy tập thói quen đến bác sĩ khi bị bệnh, đừng tự làm thầy thuốc vì như vậy rất nguy hiểm.

- Bác sĩ Lê Thanh Dung, Bệnh viện 121 Quân khu 9, Cần Thơ: Tôi đã phải giải quyết khá nhiều trường hợp nhập viện do sử dụng thuốc không đúng. Có những người bị suy thận cấp, phải điều trị hàng tháng, có trường hợp tử vong. Điều trị khó và phức tạp nhất là trường hợp bệnh nhân không nhớ đã dùng loại thuốc gì.

Về phía người dân, trong 21 người được hỏi, có 10 người tự mua thuốc khi có bệnh; 18 người không biết rằng việc tự ý dùng thuốc có thể gây nguy hiểm. Hầu hết những người tự làm thầy thuốc đều cho rằng, việc đi khám rất tốn tiền và mất thời gian.

- Bạn Nguyễn Lan Chi, Trường THCS Nghĩa Tân, Hà Nội: Chỉ khi uống thuốc vài ngày không khỏi hoặc khi bệnh rất nặng, tôi mới đi bác sĩ. Nếu lần sau bị ốm mà có những triệu chứng giống lần trước, tôi sẽ lấy đơn cũ đi mua. Thường thì khi bị sốt, sổ mũi hoặc viêm họng, tôi ra hiệu thuốc và nói: "Cho cháu thuốc chống viêm họng (hoặc cảm, hạ sốt)..."; thế là khỏi phải đi khám lôi thôi, mất thời gian.

- Chị Đinh Phương Mai, Đống Đa, Hà Nội: Khi bệnh nhẹ, tôi thường tự mua thuốc. Nếu phải vào bệnh viện để lấy đơn thuốc vì những bệnh thông thường thì vừa mất thời gian vừa tốn tiền mà tên thuốc thì cũng chỉ là những loại thuốc cảm thôi. Miễn sao mình không quá lạm dụng những thuốc đó là được.

- Bà Võ Thị Thu Vân, nông dân huyện Đại Ngãi, tỉnh Sóc Trăng: Chỉ khi nào bệnh nặng, gia đình tôi mới đi khám và điều trị ở bệnh viện. Thông thường, khi trong nhà có người bị nhức đầu, sốt nhẹ, tiêu chảy... thì ra hiệu thuốc Tây khai bệnh. Họ bán cho thuốc gì uống thuốc đó. Cũng có khi tôi mua thuốc theo hướng dẫn của một người hàng xóm từng có bệnh tương tự. Cách chữa bệnh như thế rất phổ biến ở vùng nông thôn như Đại Ngãi quê tôi.

- Ông Phan Hải Triều, Đinh Tiên Hoàng, Huế: Khi bị bệnh nhẹ là tôi ra hiệu thuốc để mua; khi thì chỉ đích danh tên thuốc, khi thì khai bệnh để họ bán cho loại thuốc thích hợp. Mỗi quầy thuốc Tây bán một kiểu thuốc khác nhau cho cùng loại bệnh; chỗ nào bán rẻ, uống khỏi thì lần sau tôi đến mua tiếp. Biết làm thế nguy hiểm nhưng không còn cách nào khác. Bệnh nhẹ mà phải tìm đến bác sĩ thì rất mất thời gian. Đi khám Bảo hiểm y tế thì lại mất thời gian hơn gấp nhiều lần; mà bệnh gì thì cũng nhận được một "mớ" thuốc rẻ tiền, uống không hiệu quả.

Bà Phạm Thanh Hà, Trưởng phòng Quản lý hành nghề y dược tư nhân (Sở Y tế Hà Nội), nhận xét, việc thực hiện bán thuốc theo đơn chưa được các hiệu thuốc chú trọng. Để siết chặt quy chế này, cần thống nhất 2 điều:

- Trong mọi trường hợp khám bệnh kê thuốc nhưng không lưu đơn, nếu bị phát hiện, mọi lời giải trình của bác sĩ đều không được chấp nhận.

- Khi phát hiện cơ sở kinh doanh thuốc không lưu lại thông tin về thuốc tiêu thụ hằng ngày, hoặc số thuốc nhập ghi trong hoá đơn không tương đương với thống kê thuốc bán, cơ sở cũng không được quyền giải trình.

Theo bà Hà, việc lưu đơn thuốc và những thông tin về thuốc bán là biện pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu nạn lạm dụng thuốc và thói quen uống thuốc không theo đơn.

Lao Động