Năm 2004: Ngành tòa án vẫn còn nhiều tồn đọng

"Tính đến cuối tháng 9/2004, tòa án các cấp đã nhận được 31 đơn yêu cầu bồi thường do bị xử oan. Có rất nhiều cố gắng, nhưng chất lượng xét xử một số vụ án chưa đạt yêu cầu" - ông Nguyễn Văn Hiện, Chánh án TAND Tối cao nói vậy trong Hội nghị tổng kết hoạt động ngành tòa án tại TP HCM hôm nay.

Ông Trương Vĩnh Trọng đang phát biểu tại hội nghị. Ảnh: C.T.V

Theo ông Hiện, trong số 31 đơn đơn yêu cầu bồi thường theo Nghị quyết số 388, có 9 trường hợp đã thỏa thuận bồi thường với tổng số tiền trên 631 triệu đồng. Có 2 vụ án đương sự khởi kiện theo thủ tục dân sự yêu cầu bồi thường do không thỏa thuận được. Còn nhiều trường hợp đã quá thời hạn một tháng thương lượng nhưng đương sự vẫn yêu cầu được tiếp tục thương lượng nên vụ việc khởi kiện ra tòa chưa nhiều. Trong năm qua, ngành tòa án vẫn còn 5 người bị kết tội oan.

Báo cáo của ngành tòa án cho thấy, trong năm 2004, các tòa án đã thụ lý 217.605 vụ án các loại; giải quyết được 194.652 vụ, đạt 89,45%. Đối với các vụ án hình sự, toàn ngành đã giải quyết, xét xử được 67.158 vụ trong tổng số 71.268 vụ. So với năm trước, chất lượng xét xử đã được nâng cao, án oan giảm, tình trạng án quá hạn luật định đã được khắc phục về cơ bản.

Tuy nhiên, tỷ lệ hủy, sửa án vẫn còn cao. Nguyên nhân phần lớn là do vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, cấp sơ thẩm điều tra, thu thấp chứng cứ không đầy đủ...

Bên cạnh đó, việc chậm ban hành các bản án tại các tòa vẫn chưa được khắc phục làm ảnh hưởng đến công tác thi hành án cũng như quyền lợi của đương sự, bị cáo. Thực trạng có hơn 1.600 bị án đã hết thời hạn hoãn, tạm đình chỉ thi hành án vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật cũng là một vấn đề còn tồn tại, thiếu sót trong công tác xét xử.

Ông Trương Vĩnh Trọng, Trưởng Ban nội chính Trung ương, cho biết, ông "thật sự đau lòng" trước thực tế ngành tòa án có xét xử oan sai đối với một số người dân cũng như việc một số cán bộ tòa án bị xử lý vì tiêu cực. Ông cũng nhắc nhở tình trạng án tồn đọng và oan sai vẫn còn diễn ra trong một số địa phương; việc kiểm tra thực hiện giữa tòa án cấp trên và tòa án cấp dưới vẫn chưa sâu sát; nhiều vụ án không phức tạp, chứng cứ rõ ràng nhưng vẫn xử sai buộc phải hủy, sửa... Bên cạnh trình độ chuyên môn yếu kém, thì cũng có phần do đạo đức chưa tốt của một số thẩm phán dẫn đến vi phạm nghiêm trọng pháp luật trong năm qua.

Từ đó, ông Trọng cho rằng, "cần phải chọn cặp kính tốt, kính sáng để nhìn thấu mọi việc, nhìn thấy được những khuyết điểm của mình để cùng nhau sửa chữa". Ông Trọng cũng chỉ đạo ngành tòa án phải khắc phục những thiếu sót, tồn tại của năm 2004 vào năm tới. Cần phải tìm ra những nguyên nhân chủ quan và có những biện pháp thiết thực để khắc phục cho được tình trạng xét xử oan sai đồng thời tập trung tốt cho công tác chống tham nhũng.

Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa cũng lưu ý ngành tòa án cần nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ, cũng như hiệu quả làm việc để tăng thẩm quyền của một số tòa án quận, huyện, tránh oan sai, tiến tới sẽ chấm dứt tình trạng này.

Giải pháp khác cũng được đưa ra nâng cao trách nhiệm của các thẩm phán, lãnh đạo tòa. Tại đơn vị tòa nào xử oan người vô tội hoặc có nhiều bản án, quyết định bị hủy, sửa thì cấp lãnh đạo đơn vị đó phải chịu trách nhiệm về mặt quản lý. Những thẩm phán xét xử oan người vô tội phải kiểm điểm nghiêm khắc và làm rõ trách nhiệm. Đối với những thẩm phán có bản án, quyết định bị hủy hoặc sửa do sai lầm nghiêm trọng thì sẽ bị kiểm điểm, đánh giá về năng lực, trình độ và tinh thần trách nhiệm. Trường hợp có phẩm chất đạo đức không trong sáng, có hành vi nhũng nhiều thì kiên quyết loại ra khỏi ngành. Nói chung, tùy theo tính chất mức độ vi phạm để có biện pháp xử lý nhưng phải kiên quyết...

N.H.