UBND tỉnh tùy tiện đấu giá đất thực hiện dự án 

Kết luận của Thanh tra Nhà nước về dự án khu dân cư đường Đồng Khởi, phường Tân Hiệp, thành phố Biên Hòa cho thấy: dù chưa được Chính phủ phê duyệt và ký quyết định giao đất, nhưng UBND tỉnh Đồng Nai đã cho thu hồi gần 6 ha đất, đem đấu giá để thực hiện dự án xây dựng khu dân cư.

Khi đã phân lô bán gần hết, UBND tỉnh mới có công văn trình xin điều chỉnh nhằm hợp thức hóa việc bán đất.

Năm 1993, được Chính phủ phê duyệt quy hoạch tổng thể xây dựng thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai đã có chủ trương đấu giá quyền sử dụng đất đường Đồng Khởi, phường Tân Hiệp để xây dựng khu dân cư. Ngày 7/2/1994, UBND tỉnh ban hành quyết định 257 thành lập Ban chỉ đạo chuyển quyền sử dụng đất theo quy hoạch của tỉnh. Sau đó, cùng với những văn bản khác, Ban chỉ đạo đã tổ chức đấu giá gần 6 ha đất ở hai bên đường Đồng Khởi. Kết quả, có ba doanh nghiệp thắng trong đợt đấu giá, gồm: Công ty Kinh doanh nhà tỉnh Đồng Nai, Công ty Dịch vụ vật tư nông nghiệp tỉnh Phú Yên và Công ty TNHH An Hưng, Biên Hòa.

Căn cứ báo cáo của ba công ty thắng đấu giá, khi việc đấu giá hoàn tất, tháng 4/1996, UBND tỉnh ban hành quyết định phê duyệt và cấp phép cho ba công ty thực hiện dự án. Theo quyết định này, dự án sẽ gồm 450 căn nhà ở từ một đến nhiều tầng. Riêng việc thi công cơ sở hạ tầng khu quy hoạch (gồm san lấp, phân nền, hệ thống điện, cấp thoát nước...), được giao cho đơn vị trúng thầu là Công ty Xây dựng dân dụng công nghiệp số 1 của tỉnh Đồng Nai.

Khi đã bán đấu giá xong, UBND tỉnh mới làm ba tờ trình gửi Thủ tướng và Tổng cục Địa chính (nay là Bộ Tài nguyên Môi trường) đề nghị thu hồi đất (đã bị bán đấu giá), để giao cho ba công ty triển khai dự án. Việc này được thực hiện cùng lúc với việc tỉnh ra quyết định phê duyệt và cấp giấy phép cho dự án đi vào hoạt động.  

Sau khi xem xét tờ trình của Tổng cục Địa chính, Thủ tướng đã ban hành quyết định 282 giao đất cho ba công ty này. Theo đó, diện tích được duyệt của dự án giảm xuống còn 3,88 ha. Đồng thời, quyết định nêu rõ: “...sử dụng toàn bộ diện tích đất trên để đầu tư xây dựng khu dân cư theo quy hoạch và xây nhà, bán kinh doanh nhà theo Nghị định 60 và 61 ngày 05/7/1994 của Chính phủ”.

Thực tế, các công ty trên không sử dụng đất để xây nhà theo đúng quy hoạch của dự án đã được phê duyệt mà đem phân nền bán ồ ạt, thu lợi hàng tỷ đồng.

Theo báo cáo kết quả ngày 2/4/2003 của Đoàn thanh tra tỉnh Đồng Nai, Công ty kinh doanh nhà tỉnh Đồng Nai ký 179 hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở gồm 208 nền nhà với tổng diện tích gần 20.000 m2 (trong đó 150 nền nhà được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 118 hộ). Diện tích đất còn lại đang làm thủ tục xin cấp. Đoàn thanh tra tỉnh Đồng Nai kết luận: "Sau khi trúng đấu giá đất và trong khi chưa được Thủ tướng giao quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai thì công ty đã ký hợp đồng chuyển nhượng 7.134 m2 đất ở cho 58 cá nhân là không đảm bảo trình tự thủ tục. Chính phủ ban hành quyết định 282 giao đất và yêu cầu các đơn vị được giao phải đầu tư xây dựng khu dân cư và nhà bán kinh doanh. Tuy nhiên tại thời điểm này (tháng 5/1996), công ty kinh doanh nhà vẫn tiếp tục chuyển nhượng quyền sử dụng 11.330 m2 đất cho 107 cá nhân là trái với quyết định của Chính phủ".

Tương tự như vậy, Đoàn thanh tra của tỉnh Đồng Nai cũng kết luận Công ty Dịch vụ vật tư nông nghiệp tỉnh Phú Yên và Công ty TNHH An Hưng, Biên Hòa, đã ký nhiều hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các cá nhân, không đúng với trình tự thủ tục và quyết định giao đất của Chính phủ.

Đến lúc này, chỉ trừ một vài khu đất trong dự án đang còn tranh chấp, chưa đền bù giải tỏa xong nên chưa thể bán được, còn phần lớn diện tích đất được Chính phủ giao theo dự án, đã bị xé lẻ, trở thành sở hữu của hàng trăm cá nhân.

Các hộ dân nằm trong dự án bị thu hồi đất đã khiếu nại lên Tổng Thanh tra nhà nước vì cho rằng giá đền bù giải tỏa đất để xây dựng khu dân cư của UBND tỉnh không hợp lý. Ngày 10/12/1996, UBND tỉnh Đồng Nai ra quyết định số 5802 về việc đền bù thiệt hại do thu hồi đất thực hiện dự án khu dân cư theo quy hoạch. Theo đó, các hộ dân đang sử dụng đất không được đền bù thiệt hại về đất mà chỉ được hỗ trợ tiền công khai hoang với giá 2.000 đồng/m2. Trong khi đó, theo Thanh tra Nhà nước, các hộ sử dụng đều có đóng thuế nông nghiệp cho Nhà nước từ năm 1993 đến 1995 (có xác nhận của UBND phường Tam Hiệp, thành phố Biên Hoà).

Ngày 8/8/2001, Tổng Thanh tra Nhà nước đã ra quyết định 677 lập Đoàn Thanh tra giải quyết khiếu nại do bà Đinh Hồ Nguyễn làm trưởng đoàn. Sau một tháng làm việc với nhiều cơ quan và cá nhân có liên quan của tỉnh Đồng Nai (các sở Tài chính - Vật giá, Địa chính, Xây dựng, UBND thành phố Biên Hòa, một số phường và ba công ty trên), Đoàn Thanh tra báo cáo với Tổng Thanh tra Nhà nước về những sai phạm của UBND tỉnh và đơn vị liên quan đến dự án

Theo Thanh tra Nhà nước, cùng lúc với việc xin và được Chính phủ giao đất, ba công ty trên đã không sử dụng đất để thực hiện dự án (theo quyết định 282) mà tổ chức phân hàng trăm nền nhà và bán ồ ạt. Trong đó, Công ty TNHH An Hưng bán vượt diện tích đất được giao 215 m2. Công ty Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Phú Yên dù chưa được UBND tỉnh Đồng Nai cắm mốc giao đất, công tác đền bù, giải tỏa chưa dứt điểm, nhưng đã ký hợp đồng bán gần 9.000 m2 đất và thu hơn 7,2 tỷ đồng của 48 người. Những sai phạm của các công ty này theo kết luận của Đoàn Thanh tra: "Được giao đất để thực hiện dự án nhưng không xây dựng nhà ở theo đúng quy hoạch mà phân lô bán cho người khác là trái với quyết định của Thủ tướng, là nguyên nhân chính làm cho người dân bị giải tỏa phát sinh khiếu nại gay gắt và không chấp hành giao đất thực hiện dự án...".

Khi đất đã bán gần hết đất dự án, giữa năm 1998, UBND tỉnh Đồng Nai lại có công văn trình Thủ tướng xin điều chỉnh quyết định 282 vì: các công ty gặp khó khăn về vốn và việc xây nhà để bán không được khách hàng ủng hộ. UBND tỉnh xin Thủ tướng cho phép ba công ty trên được chuyển quyền sử dụng đất cho người Việt Nam làm nhà ở theo đúng quy hoạch được duyệt, sau khi đã xây dựng hạ tầng trên đất dự án. Theo Đoàn Thanh tra Nhà nước, việc xin điều chỉnh dự án này của UBND tỉnh Đồng Nai là "nhằm hợp thức hóa cho việc bán nền của ba công ty. Việc làm trên của UBND cần phải nghiêm túc kiểm điểm".

Theo kết luận của Đoàn Thanh tra Nhà nước "...dự án trên không thực hiện được chính là do sai sót của UBND tỉnh Đồng Nai và các cơ quan chức năng... trong việc thẩm định dự án". Qua đó, Đoàn Thanh tra đề nghị với Tổng Thanh tra Nhà nước kiến nghị với Thủ tướng ra quyết định thu hồi diện tích đất đã giao cho ba công ty trên để giao lại cho UBND tỉnh Đồng Nai thực hiện đúng quy hoạch mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt. Đồng thời, UBND tỉnh các nhiệm kỳ từ năm 1994 đến nay có trách nhiệm tổ chức kiểm điểm những thiếu sót trong quản lý đất đai và báo cáo Thủ tướng xử lý.

Việt Hòa