Chưa kịp lấy lại nhà đã ra đi

Chị Dung đang trình bày sự việc với phóng viên Ảnh: T. Hải

Phiên tòa xét xử dân sự của TAND TP HCM chiều ngày 30/8 xôn xao bởi việc một đương sự ngất xỉu ngay tại tòa. Mặc dù được đưa đi cấp cứu kịp thời nhưng bà đã qua đời vì "nghi nhồi máu cơ tim tối cấp".

Theo lời kể của chị Nguyễn Thị Mỹ Dung, con dâu bà Nguyễn Thị Kêu, thì bà cụ than mệt mỏi và xin phép được ngồi xuống sau 15 phút khai mạc phiên tòa. Đây là vụ kiện đòi lại căn nhà mà bà tốn bao công sức theo đuổi từ hồi chưa giải phóng. Cũng vì thương con sẽ không có chỗ nương thân nên bà nhất mực đòi lại tài sản của mình. Bà bảo chẳng con nào hiểu ngọn nguồn như bà nên không chịu ủy quyền cho ai. Đằng đẵng nhiều năm lên xuống thưa kiện đã vắt kiệt chút sức lực cuối cùng của bà cụ.

Nghẹn ngào chị nói: "Sáng hôm đó bà rất vui, bà đã chờ đợi mãi phía bị đơn mới chịu ra tòa. Chỉ vài tiếng nữa là bà đã được toại nguyện nhưng không kịp nữa rồi...".

Năm 1954, vợ chồng bà Nguyễn Thị Kêu cất công khai hoang lô đất có diện tích 520 m2 tại số 43/2 xã Tăng Nhơn Phú, huyện Thủ Đức (số mới hiện nay là 2/6, khu phố 2) và cất một căn nhà cấp bốn làm nơi sinh sống. Thương cha vất vả, bà bàn với chồng xây thêm một căn nhà sát vách mời cha và mẹ kế về ở gần để tiện bề chăm sóc.

Do cuộc sống khó khăn nên năm 1963 vợ chồng bà Kêu về Sài Gòn tìm kế sinh nhai đồng thời giao lại căn nhà đang ở cho bố và mẹ kế quản lý. Những năm sau đó, lần lượt các anh em cùng cha khác mẹ với bà Kêu lập gia đình và sinh sống ngay trên lô đất đó. Cứ nghĩ rằng "một giọt máu đào hơn ao nước lã" nên bà cũng thuận tình để anh em có chỗ an cư.

Năm 1998, căn nhà bà Kêu ở trên TP HCM lại nằm trong diện giải tỏa, nhân khẩu thì đông nên bà đã đến gặp mẹ kế là bà Nguyễn Thị Nên để xin lại căn nhà lấy chỗ trú ngụ, còn căn nhà kế bên bà Kêu vẫn để cho mẹ kế sử dụng như khi cha bà còn sống. Thế nhưng, yêu cầu đó không thỏa thuận được, bà Kêu phải "vác đơn" thưa kiện tại UBND quận 9, TP HCM. Bản án sơ thẩm tuyên đã buộc bà Nguyễn Thị Nên phải trả căn nhà số 2/6 và khuôn viên đất 194,42 m2 cho bà Kêu, ghi nhận sự tự nguyện của bà Kêu cho các hộ gia đình đang sinh sống được sử dụng phần diện tích khuôn viên đất còn lại là 394,58 m2.

Phía bà Nguyễn Thị Nên cũng công nhận nguồn gốc đất căn nhà 2/6 và khuôn viên đất là của vợ chồng bà Kêu tạo lập, nhưng lại cho rằng gia đình bà đã quản lý sử từ năm 1955 đến nay, có sửa chữa nâng cấp... nên bà Nên chỉ đồng ý trả lại xác căn nhà, cho bà Kêu được dỡ đi.

Sau khi bà Nên làm đơn kháng cáo, TAND TP HCM đã mở phiên tòa xét xử dân sự phúc thẩm và tuyên hủy án sơ thẩm vì vi phạm tố tụng. TAND quận 9 đã không đưa các con của bà Kêu và con của bà Nên vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

Sau bản án sơ thẩm lần 2 ngày 20/5/2003 của TAND quận 9, TP HCM, phía bà Nguyễn Thị Nên vẫn tiếp tục làm đơn kháng cáo. Do nhiều lần xin hoãn phiên tòa với nhiều lý do của phía bà Nên nên mãi đến chiều 30/8 vụ kiện mới được đưa ra xét xử phúc thẩm. Tại phiên tòa, khi vừa nghe phía bị đơn chỉ đồng ý trả lại xác căn nhà cho bà Kêu thì bà chỉ kịp kêu ú rồi té xuống. Bà đã không thể chờ được quyết định cuối cùng của tòa án dù chỉ còn vài tiếng đồng hồ.  

Thanh Hải