Khiếu nại vượt cấp vẫn gia tăng

Sáng nay, Quốc hội nghe Tổng thanh tra nhà nước Quách Lê Thanh đọc Báo cáo về tình hình giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân từ khi Luật Khiếu nại, tố cáo có hiệu lực đến hết quý I năm nay.

Theo báo cáo, sau khi Luật được ban hành năm 1998, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/1999, tình hình khiếu nại tố cáo tiếp tục có những diễn biến phức tạp. Trong 2 năm 2001-2002, mỗi năm số lượt người trực tiếp khiếu kiện vượt cấp lên trung ương tăng hơn 20%. Có thời điểm cả nước có trên 30 tỉnh, thành phố có nhiều đoàn khiếu kiện đông người.

Tình trạng khiếu kiện đông người diễn ra ở nhiều nơi và thường rộ lên trong thời gian trung ương, Quốc hội họp hoặc bầu cử. Nhiều cá nhân ở các địa phương khi về trung ương khiếu kiện có sự liên kết với nhau để gây sức ép tại trụ sở tiếp dân và nhà riêng các lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Có đoàn đưa các cụ già, phụ nữ, trẻ em, thương binh, thân nhân của gia đình liệt sĩ đi cùng, căng khẩu hiệu, biểu ngữ tạo sự gay gắt, không tin tưởng và chấp thuận việc giải quyết của địa phương.

Năm 2003 tình hình khiếu nại, tố cáo có những chuyển biến tích cực. Nhưng quý I năm nay, do đây là thời điểm chuẩn bị cuộc bầu cử HĐND 3 cấp, nên số lượng đơn, thư tăng 5% so với cùng kỳ năm 2003.

Nội dung khiếu nại chủ yếu liên quan đến đất đai, nhà cửa (chiếm tỷ lệ trên dưới 60%). Ngoài ra còn có một số khiếu kiện liên quan đến hoạt động tư pháp như bắt, giam, điều tra, khởi tố, xét xử, thi hành án. Nội dung tố cáo chủ yếu là tố cáo cán bộ cơ sở mất dân chủ, lợi dụng chức quyền tham nhũng; vi phạm thu chi tài chính; trù dập, bao che cho cán bộ sai phạm (chiếm 60% trên tổng số đơn tố cáo).

Nguyên nhân chủ yếu phát sinh khiếu nại, tố cáo là do trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, nhất là việc làm đường giao thông, xây dựng các khu công nghiệp, trung tâm thương mại, xây dựng các cơ sở hạ tầng kỹ thuật, các cơ quan quản lý nhà nước ở các cấp, các ngành đã ban hành nhiều quyết định hành chính có liên quan đến quyền lợi ích của người dân. Mặt khác, do các quy định của pháp luật chưa đầy đủ, chưa thống nhất, nhất là quy định về đất đai nên khi thực hiện đã bị người dân không đồng tình. Trong khi đó khi nhận được khiếu nại của công dân đã có không ít cán bộ, công chức còn thiếu tinh thần trách nhiệm, không chấp hành đúng trình tự, thời hạn giải quyết khiếu nại... Do đó, tình hình khiếu nại, tố cáo càng diễn biến phức tạp, chất lượng hiệu quả giải quyết chưa cao.

Thời gian qua, Chính phủ đã có nhiều nỗ lực, quyết tâm trong việc chỉ đạo các cấp, các ngành thực hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đồng thời nhiều cơ quan hành chính Nhà nước đã cố gắng giải quyết được nhiều khiếu nại, tố cáo. Cơ quan địa phương đã chủ động nghiên cứu, tìm tòi cách thức, cơ chế hữu hiệu nhằm hạn chế phát sinh các vụ việc mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo. Trong thời gian qua các cơ quan hành chính nhà nước đã giải quyết được một khối lượng lớn vụ việc.

Cũng trong phiên họp Quốc hội hôm nay, Tổng thành tra Nhà nước Quách Lê Thanh đã đọc Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo.

Tờ trình nêu rõ, có 4 điểm trong Luật còn bất cập, chưa phù hợp với thực tế công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo hiện nay. Cụ thể là: Cơ quan thanh tra là cơ quan chức năng, có trách nhiệm tham mưu với thủ trưởng cơ quan quản lý cùng cấp giải quyết các khiếu nại, tố cáo, nên việc quy định UBND cấp tỉnh, cấp huyện uỷ quyền giải quyết khiếu nại cho Chánh thanh tra cấp tỉnh, cấp huyện là chưa phù hợp; Quá trình khiếu nại người dân thường có tâm lý thiếu tin vào việc giải quyết của cơ quan Nhà nước cấp dưới, vì vậy dẫn đến tình trạng gửi đơn hoặc yêu cầu được gặp thủ trưởng cơ quan nhà nước cấp trên, đặc biệt là Thủ tướng Chính phủ để đề nghị giải quyết; Thực tế cho thấy việc gặp gỡ đối thoại trực tiếp giữa người khiếu nại, người bị khiếu nại và người giải quyết là hết sức cần thiết, đặc biệt là đối với việc giải quyết khiếu nại lần đầu.

Việc sửa đổi, bổ sung Luật khiếu nại, tố cáo dựa trên những vấn đề căn bản: Về trách nhiệm của Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ và chủ tịch UBND cấp tỉnh trong giải quyết khiếu nại; Trách nhiệm của các cơ quan thanh tra nhà nước trong công tác giải quyết khiếu nại; Vai trò của toà án trong việc giải quyết các khiếu kiện hành chính; Đối thoại trong công tác giải quyết khiếu nại; Điều được lược bỏ trong Luật Khiếu nại tố cáo và một số vấn đề khác.

Dự kiến, ngày mai (21/5), Quốc hội sẽ thảo luận về Báo cáo tình hình giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân từ khi Luật khiếu nại, tố cáo có hiệu lực đến hết quý 1/2004; Báo cáo của Uỷ ban thường vụ Quốc hội về công tác tiếp dân, giám sát giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân; và Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo.

Anh Anh