Nhiều vi phạm tố tụng trong phiên xử Phạm Minh Thông

Ngày 12/4, phiên xử sơ thẩm vụ Phạm Minh Thông và đồng phạm cố ý làm trái các quy định về quản lý kinh tế, gây thất thoát hơn 3 tỷ đồng đã khép lại. Nhưng những 'hạt sạn' nảy sinh trong phiên tòa (được tiến hành theo tinh thần cải cách tư pháp) đang là đề tài khiến nhiều người thắc mắc.

Trước hết là sự không nhất quán của HĐXX TAND Đà Nẵng khi cho xét xử vắng mặt Nguyễn Thị Thanh Bình (1 trong 6 bị cáo của vụ án). Tại phiên tòa ngày 25/3, bị cáo Bình (đang tại ngoại, mang bầu 6 tháng) có đơn xin được xét xử vắng mặt vì phải ra Hà Nội điều trị ở Bệnh viện Phụ sản. Luật sư của Bình đề nghị HĐXX xử vắng mặt trường hợp này vì “bị cáo đã có lời khai đầy đủ ở cơ quan điều tra”.

Tuy nhiên, yêu cầu đó không được HĐXX chấp nhận. Phiên tòa tạm hoãn, và thông báo sẽ mở lại vào 8/4. Sau khi bị “triệu” từ Hà Nội về, chiều 7/4, bị cáo Bình bị bắt tạm giam để bảo đảm cho việc xét xử vào hôm sau. Sáng 8/4, Bình không thể ngồi dậy được. Bác sĩ xác nhận sức khỏe bị cáo quá yếu. Cho rằng không thể vắng mặt Bình trong quá trình thẩm vấn, HĐXX tuyên hoãn phiên tòa, lùi sang hôm sau chờ Bình hồi phục sức khỏe.

Ngày 9/4, Bình ngồi trên xe lăn tới tòa nhưng cũng chỉ đủ sức ngồi dự hết buổi sáng. HĐXX cho phép trường hợp này không phải đến tòa trong suốt quá trình xét xử sau đó.

Theo các chuyên gia pháp luật, nếu phiên tòa ngày 9/4 coi “sự vắng mặt của bị cáo không trở ngại cho việc xét xử và họ đã được giao giấy triệu tập hợp lệ” (như quy định tại điểm c, khoản 2 Điều 162 Bộ luật Tố tụng hình sự), vậy tại sao lại phải hoãn phiên tòa ngày 25/3 và 8/4?

Ngược lại, nếu coi việc “bị cáo vắng mặt có lý do chính đáng thì phải hoãn phiên tòa” (như quy định tại khoản 1 Điều 162 Bộ luật Tố tụng hình sự) thì tại sao lại vẫn tiến hành phiên tòa ngày 9/4? Ở đây đã có sự đánh giá không thống nhất của HĐXX về sự có mặt của bị cáo Nguyễn Thị Thanh Bình tại phiên tòa.

"Hạt sạn" thứ hai là việc tống đạt không hợp lệ quyết định đưa vụ án ra xét xử. Theo Điều 157 Bộ luật Tố tụng hình sự, "quyết định đưa vụ án ra xét xử được giao cho bị cáo… chậm nhất là 10 ngày trước khi mở phiên tòa”. Tại phiên tòa ngày 25/3, chủ tọa phiên tòa chỉ tuyên bố miệng là “hoãn" và "sẽ mở phiên tòa vào ngày 8/4” chứ không lập quyết định đưa vụ án ra xét xử mới để giao cho các bị cáo và những người tham gia tố tụng.

Phiên tòa ngày 8/4 cũng diễn ra tương tự, chủ tọa tuyên bố bằng miệng sẽ mở lại phiên xử vào ngày hôm sau. Với tình tiết này, một luật sư tham gia phiên tòa đặt câu hỏi, HĐXX TAND Đà Nẵng có thực hiện đúng các quy định tố tụng hình sự?

Nguyên đơn dân sự không đủ tư cách vẫn được HĐXX chấp nhận. Trong phần thủ tục, luật sư Phạm Thanh Bình (bào chữa cho Phạm Minh Thông) phát hiện ông Tạ Đình Bảy (nguyên giám đốc Công ty Cầu 12 - một trong 2 đơn vị được xác định là nguyên đơn dân sự của vụ án) không có ủy quyền của giám đốc đương nhiệm để làm đại diện cho công ty trước tòa. Luật sư kiến nghị HĐXX không chấp nhận việc ông Bảy tham gia phiên tòa với tư cách đại diện nguyên đơn dân sự. Yêu cầu này được HĐXX chấp nhận sau khi hội ý.

Khi tham gia xét hỏi, ông Phạm Thanh Bình lại phát hiện, quyền giám đốc Công ty hợp doanh Xây lắp và kinh doanh nhà Quảng Nam - Đà Nẵng (nguyên đơn dân sự của vụ án) không biết rõ công ty bị thiệt hại bao nhiêu và cũng không có đơn yêu cầu bồi thường. Như vậy, câu hỏi đặt ra là số tiền thất thoát hơn 3 tỷ đồng do VKS cáo buộc với Phạm Minh Thông và đồng phạm là trên cơ sở nào? Bởi Điều 40 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định: “Nguyên đơn dân sự là cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức bị thiệt hại về vật chất do tội phạm gây ra và có đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại”.

Bảo Ngọc