Chất lượng xét xử hình sự còn hạn chế

Tại Hội nghị sơ kết tranh tụng tại phiên tòa hình sự theo tinh thần cải cách tư pháp, Phó chánh án TAND Tối cao Mai Ngọc Trinh đánh giá, dù có nhiều tiến bộ, chất lượng xét xử vẫn bộc lộ những thiếu sót cần khắc phục. Khi có tình huống mới phát sinh, chủ tọa còn lúng túng và kiểm sát viên thụ động trong việc xét hỏi.

Theo TAND Tối cao - đơn vị vừa tổ chức hội nghị, đội ngũ các bộ các cơ quan tư pháp nói chung và tòa án nói riêng tuy đã được kiện toàn, nâng cao phẩm chất, đạo đức, trình độ pháp lý, nhưng đa số chưa được đào tạo kỹ năng xét xử, năng lực điều khiển phiên tòa. Công tác chuẩn bị xét xử còn chưa thật chu đáo, ngay cả với những vụ án được dư luận quan tâm. Việc lập kế hoạch thẩm vấn còn sơ sài, chưa chi tiết nên có sự nhầm lẫn số liệu, họ tên người tham gia tố tụng.

Tại một số phiên tòa, đại diện VKS giữ quyền công tố còn thụ động trong xét hỏi, thẩm vấn. Có kiểm sát viên chờ chủ tọa nhắc thì mới đặt câu hỏi có tính chất bổ sung, coi việc chứng minh tội phạm và làm sáng tỏ đầy đủ tình tiết vụ án là của chủ tọa. Trong phần tranh luận, một số kiểm sát viên không đưa ra những lập luận của mình với từng ý kiến mà luật sư và những người tham gia tố tụng nêu ra làm cho việc tranh tụng bị hạn chế. Việc này khiến nhiều người không thấy hết được tính cải cách của hoạt động xét xử.

TAND Tối cao tổng kết trong quá trình thực hiện cải cách tư pháp, nhiều thẩm phán vẫn còn xét hỏi theo kiểu áp đặt. Mới ở phần xét hỏi đã kết luận bị cáo phạm tội. Các câu hỏi đã được HĐXX đặt với bị cáo và những người tham gia tố tụng, nhưng kiểm sát viên và luật sư vẫn hỏi lại. Điều này khiến bị cáo bị ức chế, có trường hợp đã phản ứng khiến phiên tòa mất đi tính uy nghiêm.

TAND Tối cao đánh giá một số bản án còn thiếu sức thuyết phục. Có bản án không nêu nhận định về vụ án; hoặc nhận định phải xử phạt thật nghiêm, song lại phán quyết cho bị cáo được hưởng án treo. Tình tiết quan trọng luật sư đưa ra để tranh luận nhằm gỡ tội cho bị cáo, hoặc bảo vệ quyền lợi cho đương sự không được nêu trong bản án...

Trước những bất cập trên, Phó chánh án Mai Ngọc Trinh đưa ra một số giải pháp. Trong đó, đáng chú ý là việc nâng cao trình độ cán bộ tòa án, nhất là thẩm phán cấp huyện để thực hiện nguyên tắc tranh tụng tại tất cả các phiên tòa. "Các tòa án địa phương tùy thuộc vào điều kiện mà tự mình hoặc phối hợp với VKS tổ chức tổng kết rút kinh nghiệm về việc tổ chức phiên tòa hình sự theo tinh thần Nghị quyết 08. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cách tổ chức phiên tòa dân sự, kinh tế, hành chính và lao động theo tinh thần cải cách tư pháp sao cho phù hợp với tính chất của các quan hệ tranh chấp theo từng lĩnh vực. Cần phân biệt sự khác nhau giữa tranh tụng tại phiên tòa hình sự với các phiên tòa khác", ông Trinh nói.

(Theo Pháp Luật TP HCM)