Công văn 1226 của Bộ Tư pháp không có căn cứ pháp lý

Bộ Tư pháp đã có công văn gửi Bộ KH&ĐT, khẳng định tư vấn pháp luật về quyền tác giả phải tuân theo quy định của Pháp lệnh Luật sư. Thế nhưng công văn này lại mâu thuẫn với công văn khác của Bộ VH-TT, ban hành trước đó, và gây ra tình trạng rắc rối: một lĩnh vực do cả hai bộ quản lý.

Những người đăng ký kinh doanh dịch vụ tư vấn pháp luật về quyền tác giả đang bị ách lại để chờ hướng dẫn của Bộ Tư pháp. Để giải quyết, ngày 26/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường đã ký Công văn 1226 gửi Bộ KH&ĐT, nêu rõ: “Tư vấn pháp luật và bất kể lĩnh vực pháp luật nào, kể cả pháp luật về quyền tác giả, đều là hành nghề luật sư theo quy định của Pháp lệnh Luật sư. Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định của Pháp lệnh Luật sư chính là chứng chỉ hành nghề kinh doanh dịch vụ pháp lý theo quy định của Nghị định 03/2000/NĐ-CP. Vì vậy, muốn đăng ký hoạt động tư vấn pháp luật về quyền tác giả, doanh nghiệp phải hội đủ các điều kiện và thực hiện thủ tục đăng ký hoạt động theo Pháp lệnh Luật sư”.

Cách giải thích của Bộ Tư pháp đã làm cho tình hình đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực này càng thêm rối rắm.

Trước hết, thời điểm ký công văn này, Pháp lệnh Luật sư chưa có hiệu lực, nên không thể dẫn làm căn cứ cho một văn bản pháp luật khác (Pháp lệnh Luật sư có hiệu lực từ 1/10). Mặt khác, nội dung Công văn 1226 lại không dựa trên căn cứ văn bản quy phạm pháp luật nào, và cũng không đúng pháp luật, vì thẩm quyền giải thích pháp lệnh thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội (Điều 52 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật). Hơn nữa, Pháp lệnh điều chỉnh việc hành nghề của chức danh luật sư (điều chỉnh con người) và tổ chức luật sư chứ không điều chỉnh ngành kinh doanh dịch vụ pháp lý.

Trên thực tế, khái niệm dịch vụ pháp lý là hoạt động của những người có chức danh khác nhau (luật sư, luật gia, chuyên viên pháp lý, chuyên viên tư vấn...) của các tổ chức khác nhau (văn phòng luật sư, văn phòng tư vấn, công ty TNHH tư vấn...). Do vậy, không thể cho rằng chỉ luật sư mới được hành nghề dịch vụ pháp lý. Nói cách khác, không thể khẳng định chứng chỉ hành nghề luật sư chính là chứng chỉ hành nghề dịch vụ pháp lý mà Luật Doanh nghiệp quy định.

Trong khi đó, Thông tư 27 của Bộ VH-TT hướng dẫn thực hiện Nghị định 76 và 60 của Chính phủ về quyền tác giả vẫn còn hiệu lực. Và cuối tháng 8, Bộ VH-TT cũng có Công văn 1973 do Thứ trưởng Trần Chiến Thắng ký, quy định: “Muốn hoạt động dịch vụ và tư vấn pháp luật về quyền tác giả thì không phải xin giấy phép hoạt động, nhưng phải thỏa mãn các điều kiện quy định tại Thông tư 27”.

Như vậy, Công văn 1226 của Bộ Tư pháp đã gây ra chồng chéo về quản lý nhà nước. Hoạt động dịch vụ bản quyền tác giả, từ trước đến nay do Bộ VH-TT quản lý, nay “tròng” của Bộ Tư pháp là không hợp lý. Mặt khác, doanh nghiệp không biết phải tuân thủ quy định của bộ nào và cũng không thể cùng lúc tuân theo hai quy định trái ngược nhau.

Theo Nghị định 76, Chính phủ giao Bộ VH-TT hướng dẫn cũng như quản lý nhà nước về ngành dịch vụ bản quyền tác giả. Ngành này đã được Chính phủ quy định là ngành kinh doanh có điều kiện và giao cho Bộ VH-TT công bố điều kiện này (trong Thông tư 27). Hơn nữa, một lĩnh vực văn hóa (dịch vụ bản quyền tác giả), theo quy định của Hiến pháp, chỉ có thể do Bộ trưởng Bộ VH-TT, chứ không thể đồng thời cả Bộ trưởng Bộ Tư pháp cùng chịu trách nhiệm quản lý nhà nước.

TBKTSG