Thay biểu thuế mới, giá ôtô vẫn khó hạ nhiệt

Biểu thuế nhập khẩu linh kiện ôtô mà Bộ Tài chính đang soạn thảo được nhiều người kỳ vọng sẽ làm giá ôtô lắp ráp trong nước giảm. Tuy nhiên, theo một số chuyên gia tài chính, thực tế giá cả còn phụ thuộc nhiều vào nhu cầu thị trường.

Giảm thuế nhập khẩu linh kiện chưa chắc đã làm giảm giá xe hơi. Ảnh: Minh Đức

Theo phương án điều chỉnh đang được Bộ Tài chính cân nhắc, một bộ linh kiện CKD hiện hành có thể được phân ra thành 3.000 chi tiết linh kiện cụ thể với các mức thuế suất từ 0% đến tối đa là 30%. Cách chia nhỏ ra như vậy sẽ giúp Nhà nước có điều kiện tỏ “thái độ” rõ ràng đối với từng linh kiện cụ thể, qua đó khuyến khích có trọng tâm, trọng điểm đối với việc sản xuất các linh kiện ôtô trong nước.

Cách tính thuế này được Bộ Tài chính đánh giá là khá ưu việt so với cách tính hiện hành (đánh thuế nhập khẩu với thuế suất 20-25% đối với bộ linh kiện ôtô). Qua đó, cơ quan quản lý vừa bảo hộ được sản xuất trong nước, khuyến khích các doanh nghiệp tăng tỷ lệ nội địa hóa, giảm số thuế phải nộp và từ đó giảm giá xe.

Tuy nhiên, một số doanh nghiệp sản xuất ôtô khẳng định, do quy mô thị trường còn nhỏ bé nên họ chưa muốn đầu tư vào việc sản xuất phụ tùng. Ngoài ra, các tập đoàn lớn như Toyota, Mercedes thường chuyên môn hóa theo kiểu mỗi quốc gia sẽ tập trung sản xuất một lĩnh vực có ưu thế. "Do vậy dù mức thuế nhập khẩu linh kiện có tăng lên 30% thì các nhà sản xuất vẫn sẽ tiếp tục nhập. Và khi ấy chuyện giá cao do chi phí bị đội lên là chuyện dễ xảy ra", chủ một doanh nghiệp nói.

Nhiều chuyên gia tài chính cho rằng, hiện nay, tỷ lệ nội địa hóa của ôtô sản xuất trong nước là rất nhỏ và những thứ đã sản xuất được như lốp xe, ghế ngồi, ắc-quy... cũng có giá trị thấp. Những linh kiện quan trọng còn lại (động cơ, hộp số, hệ thống điều khiển...) tuy được dự kiến đánh thuế nhập khẩu thấp, nhưng ngành thuế lại không kiểm soát được giá cả đầu vào, nên khả năng kiểm soát tình trạng chuyển giá của các doanh nghiệp rất khó.

Hiện nay, xe nhập khẩu được áp mức thuế tiêu thụ đặc biệt là 80%, xe lắp ráp trong nước chỉ có 40%. Theo lộ trình hội nhập và đàm phán gia nhập WTO thì thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ôtô lắp ráp trong nước và nhập khẩu phải bằng nhau. "Nếu áp dụng mức thuế chung là 80% thì giá xe sản xuất trong nước sẽ tăng lên ít nhất là gấp 1,5 lần so với hiện nay. Do vậy, một vài năm tới, chuyện thị trường sẽ có những chiếc xe tốt với giá trên dưới 20.000 USD/chiếc vẫn rất xa vời", một chuyên gia tài chính nhận định.

Lý giải về sự tăng giá ôtô trong thời gian qua, Vụ trưởng Chính sách thuế Bộ Tài chính Quách Đức Pháp khẳng định: "Thuế không phải là tất cả. Việc ôtô tăng hay giảm phụ thuộc phần lớn vào nhu cầu thị trường. Về cơ bản, mức thuế mới này không ảnh hưởng đến giá bán cũng như cân đối cung - cầu của thị trường".

Theo ông Pháp, nếu nói về năng lực sản xuất ôtô thì các liên doanh trong nước thừa sức đáp ứng nhu cầu thị trường, nhưng tình trạng sốt xe vẫn xảy ra. Nguyên nhân tăng giá cần phải được tiến hành kiểm tra giám sát mới có thể kết luận được. Hơn nữa, câu chuyện chuyển giá là một vấn đề gây đau đầu đối với Bộ Tài chính lâu nay, bởi có tới 90% giá thành đầu vào của mỗi chiếc xe lắp ráp trong nước Bộ Tài chính không thể kiểm soát được.

Trong một lần trả lời phỏng vấn báo chí, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trương Chí Trung cũng cho biết, trong 5 năm trở lại đây, giá hầu hết các bộ linh kiện mà những doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ôtô trong nước nhập về không hề giảm, trong khi giá trên thị trường thế giới lại giảm rất mạnh.

Cứ mỗi lần Bộ Tài chính điều chỉnh tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng ôtô sản xuất trong nước cho bằng với mức đánh vào ôtô nhập khẩu nguyên chiếc là các đại lý lại lợi dụng để tăng giá bán xe, bắt chẹt người tiêu dùng. Do vậy, nhiều ý kiến cho rằng, Bộ Tài chính nên tính tới việc thay sắc thuế tiêu thụ đặc biệt bằng một sắc thuế trực thu đối với người tiêu dùng để ngăn chặn tình trạng này.

Thứ trưởng Trương Chí Trung cho rằng, thuế tiêu thụ đặc biệt là thuế gián thu, tập trung thu ở khâu sản xuất nên chi phí quản lý thu thuế thấp. Nếu chuyển qua thu ở người tiêu dùng thì bộ máy để tiến hành thu sẽ rất lớn, gây tốn kém hơn. "Điều này thuộc về kỹ thuật thiết kế chính sách thuế mà VN phải tuân theo", ông nói.

Hùng Minh