Ôtô tăng giá - lỗi do người tiêu dùng và nhà sản xuất

Các hãng vẫn áp dụng nhiều chương trình hỗ trợ giá cho khách hàng. Ảnh: Anh Tuấn

Bộ Tài chính đang soạn thảo báo cáo về những vướng mắc của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ôtô. Theo nhận định ban đầu, xe tăng giá thời gian qua hoàn toàn không phải từ lỗi của chính sách thuế mà do người tiêu dùng, nhà sản xuất.

Từ đầu tháng 1, chính sách thuế đối với ôtô được điều chỉnh theo hướng giảm hỗ trợ của Chính phủ. Thuế tiêu thụ đặc biệt tăng từ 5% lên 24%, thuế giá trị gia tăng (VAT) tăng từ 0-5% lên mức 5-10%. Theo phân tích của Bộ Tài chính, người tiêu dùng do nhìn nhận sự thay đổi thuế này sẽ tác động đến giá bán xe nên đã vội vàng đăng ký mua ngay trong năm 2003, thậm chí vay tiền mua xe để tránh phải chịu mức thuế tăng thêm. Tâm lý trên đã đẩy mức cầu của thị trường ôtô tăng đột biến vào những tháng cuối năm 2003. Kết quả là vào khoảng tháng 11-12/2003, hầu hết các hãng xe ôtô đều rơi vào tình trạng "cháy" hàng do sức mua của người dân tăng đột ngột.

Các nhà sản xuất do nắm bắt được tâm lý người tiêu dùng, ngay từ những tháng cuối năm 2003 (khi mà chưa áp dụng thuế mới), các nhà sản xuất xe đã tranh thủ tăng giá bán xe để hưởng lợi. Chỉ trong 4 tháng cuối năm 2003, lượng xe bán ra tăng vọt tới trên 20.000 xe, chiếm hơn 47% của cả năm (lượng tiêu thụ 8 tháng đầu năm 2003 là trên 22.100 xe). Theo Bộ Tài chính, giá ôtô tăng cao là do các nhà sản xuất lợi dụng tâm lý tiêu dùng chứ không hề do sự điều chỉnh thuế.

Bộ Tài chính phân tích, quyết định giảm các ưu đãi thuế được đưa ra sau nhiều năm ngành công nghiệp ôtô trong nước đã được bảo hộ gần 300% so với ôtô nhập khẩu, nhưng giá bán vẫn không hề giảm, thậm chí cao gần gấp đôi so với khu vực và xe sản xuất tại chính hãng. Bên cạnh đó, việc nội địa hóa, chuyển giao công nghệ còn rất chậm. Nhiều đơn vị cam kết tỷ lệ nội địa hóa từ 30% đến 40% sau 10 năm kể từ ngày nhận giấy phép song thực tế, hầu hết các liên doanh mới đến nay mới chỉ đạt 2-10%, lại tập trung chủ yếu vào các công đoạn sản xuất đơn giản như: hàn lắp khung xe, tẩy sơn... Tổng số lao động của ngành ôtô cũng chỉ khoảng 10.000 người, ngang bằng con số của một doanh nghiệp dệt may có quy mô lớn.

Thị trường ôtô sau ngày 1/1, tìm hiểu của Bộ Tài chính cho thấy, hầu hết các hãng xe đều niêm yết giá bán tăng cao hơn so với năm 2003. Trên thực tế, giá bán cho người tiêu dùng thấp hơn do một số đại lý (nhờ được ăn chia hoa hồng cao với nhà sản xuất, có đại lý được hưởng đến 12% giá bán) đã hạ thấp giá xe so với công bố. Cùng với đó, một số công ty hỗ trợ khách hàng khoản tiền lệ phí trước bạ, phí bảo hiểm. Theo Bộ Tài chính, điều này cho thấy nhà sản xuất ôtô có khả năng giữ nguyên giá bán, chứ không phải chịu lỗ hoặc phải tăng giá khi chính sách thuế thay đổi.

Cũng theo đánh giá của Bộ này, nguyên nhân khiến lượng sản xuất, tiêu thụ của các công ty lắp ráp ôtô trong quý I đều giảm so với cùng kỳ và những tháng cuối năm 2003 cũng bắt nguồn từ hai nguyên nhân: các hãng xe tăng giá bán quá cao so với thu nhập thực tế của người tiêu dùng, những người có nhu cầu đã đăng ký mua xe vào thời gian cuối năm 2003.

Qua những phân tích trên, Bộ Tài chính trình cho rằng cần giữ nguyên mức thuế suất và lộ trình giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đã quy định tạị Luật sửa đổi, bổ sung. Bên cạnh đó là nghiên cứu xây dựng mức thuế nhập khẩu phù hợp với từng loại phụ tùng, linh kiện ôtô theo hướng khuyến khích sản xuất trong nước.

Hiện Bộ Tài chính đang khẩn trương hoàn thiện bản báo cáo về những vướng mắc của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ôtô để trình Chính phủ báo cáo Quốc hội.

Ngọc Quang

Quý độc giả có thể gửi ý kiến về vấn đề này tại đây: