Siemens và vụ hối lộ xuyên quốc gia

Mối nghi ngờ do tuần báo Der Spiegel đưa ra, về việc Siemens chi hơn 241.000 euro cho một nhân vật VN vào một tài khoản ở Singapore, chỉ là một tình tiết rất nhỏ trong toàn bộ scandal của Siemens.

Trụ sở Tập đoàn Siemens tại thành phố Munich (Đức). Ảnh: T.T.

Der Spiegel hôm qua phát hiện thêm: số tiền đút lót hối lộ xuyên quốc gia ở Tập đoàn công nghệ Siemens không chỉ là 420 triệu euro như công bố hồi tháng mười hai năm ngoái, mà có thể lên đến 1 tỷ euro.

Tuần báo Frankfurt Chủ nhật (Đức) số ra cùng ngày cũng dẫn lời một quan chức ở Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) cho biết Siemens là vụ “lại quả” trầm trọng nhất trong những vụ án kinh tế mà ông này từng thấy. SEC và Bộ Tư pháp Mỹ đang điều tra những lần chi nhánh Siemens tại Mỹ “lại quả” cho khách hàng nhằm ký hợp đồng. Điều gì đã xảy ra cho niềm tự hào của nền công nghiệp Đức?

Cuộc lục soát đại bản doanh

Mọi chuyện bắt đầu vào giữa tháng mười một năm ngoái khi Viện Kiểm sát Đức “đến thăm” đại bản doanh của Siemens ở thành phố Munich và hơn 30 văn phòng chính của hãng tại các thành phố khác của Đức cùng một số ở Áo.

Hơn 270 nhân viên cảnh sát và thuế vụ đã bất ngờ ập vào khám xét và tịch thu hàng ngàn tài liệu trong phòng làm việc và nhà ở của nhiều nhân viên. Các công tố viên đã bắt giữ một cựu thành viên hội đồng quản trị và bốn giám đốc khác vì nghi ngờ tham ô 20 triệu euro (tương đương 25,6 triệu USD).

Một tuần sau ngày lục soát Siemens, các nhà điều tra loại bỏ nghi ngờ về biển thủ và chuyển hướng điều tra sang đường dây hối lộ xuyên quốc gia vì họ phát hiện các tài khoản ngân hàng của Siemens ở Thụy Sĩ và Liechtenstein bị hụt gần 200 triệu euro không rõ nguyên nhân. Đến lúc này, hãng công nghệ hoạt động trên 190 quốc gia khắp thế giới này thành lập ủy ban điều tra và nhờ một công ty luật độc lập rà soát lại tình hình tuân thủ luật nội bộ.

Đầu tháng 12/2006, Siemens tự điều chỉnh báo cáo tài chính năm tài chính 2006 (từ tháng 10-2005 đến 9-2006) và cắt giảm 73 triệu euro lợi nhuận để phản ánh những khoản chi vừa tìm ra. Nhưng càng điều tra, người ta càng phát hiện nhiều điểm bất thường.

Nếu nhà chức trách tìm ra 200 triệu euro “bốc khói” khỏi các tài khoản thì ban điều tra nội bộ của Siemens phát hiện đến 420 triệu euro được sử dụng cho những khoản chi mờ ám. Cuối tháng 12/2006, Viện Kiểm sát Đức kết thúc điều tra vòng một và bắt đầu khởi tố. Hai tội danh chủ yếu là lập quĩ đen để hối lộ xuyên quốc gia và mua chuộc công đoàn.

Đen vì lại quả

Đối mặt với chuyện một khoản tiền lớn biến mất trong một thời gian dài mà không bị phát giác, các công tố viên đặt tiếp nghi vấn về công tác ghi chép sổ sách kế toán của tập đoàn này. Chuyện chi tiêu hằng ngày của một tập đoàn hoạt động trên 190 nước khắp thế giới không hề đơn giản, nhưng tại sao hằng năm Siemens đều tiến hành kiểm toán mà cũng lại để lọt luôn các khoản chi bí ẩn này?

Các công tố viên liền rà soát chi nhánh Công ty KPMG tại Đức, đơn vị thực hiện việc kiểm tra sổ sách kế toán hằng năm cho Siemens từ trước đến giờ. Tờ Wall Street Journal đưa tin KPMG phủ nhận khả năng họ cố tình lờ đi sai phạm trong sổ sách của Siemens và đang hợp tác với các nhà chức trách.

Tuy nhiên nhiều cựu giám đốc của Siemens đã bị bắt và một số người đương chức phải ra đi vì vụ quỹ đen này. Một số giám đốc của hai trong mười chi nhánh công nghiệp của Siemens đã bị khởi tố.

Đầu tiên là vụ hai cựu giám đốc của Power Generation, chi nhánh sản xuất máy phát điện và là chi nhánh lớn nhất của Siemens, đưa quà “lót tay” trị giá 6 triệu euro trong bốn năm cho hai thành viên ban giám đốc Công ty điện lực Enel (Italya) để được trúng thầu cung cấp tuôcbin khí đốt cho Enel. Tòa án Darmstadt (Đức) đã bắt đầu xử vụ này hồi tháng ba năm nay, và đề nghị mức án từ 18 tháng đến ba năm tù cho hai bị cáo.

Thứ hai là vụ giám đốc tài chính Thomas Kutschenreuter của chi nhánh viễn thông Com thuộc Siemens chi tiền “giữ miệng” 50 triệu USD cho Beit Al Etisallat trong năm 2004. Công ty tư vấn tại Saudi Arabia này dọa sẽ công bố chi tiết những lần Siemens hối lộ ở Saudi Arabia cho SEC. Tuy nhiên, đầu tháng hai năm nay, SEC cũng đã biết chuyện và nhanh chóng đưa ra điều tra.

Viện Kiểm sát Đức vẫn đang điều tra nghi vấn Siemens đã “lại quả” hàng trăm triệu euro cho khách hàng nhiều nước trên thế giới để được ưu ái ký hợp đồng. Trong các nước đó có Việt Nam, theo tin tờ Der Spiegel tháng rồi.

Mua chuộc công đoàn

Cuối tháng một năm nay, cựu Chủ tịch hội đồng quản trị Siemens Von Pierer từ chức. Đầu tháng hai, SEC gửi công văn không chính thức yêu cầu Siemens giải thích. Cuối tháng hai, Viện Kiểm sát Đức mở rộng điều tra từ Đức, Áo sang Hi Lạp, Liechtenstein và Thụy Sĩ. Cuối tháng ba, Siemens lại nhận thêm tin xấu: ông Johannes Feldmayer, thành viên Hội đồng quản trị, bị công tố viên thành phố Nuremberg bắt để điều tra chuyện ông mua chuộc công đoàn. Đây là rắc rối tiêu biểu thứ hai ở Siemens.

Ngày 27/3, IG Metall, tổ chức công đoàn mạnh nhất trong ngành công nghiệp Đức, khởi kiện ông Feldmayer tội trả tiền cho Wilhelm Schelsky, quan chức của một công đoàn tên AUB để AUB về phe các cổ đông của Siemens bóc lột nhân viên. “Chúng tôi có bằng chứng rằng Siemens đã chi tiền cho AUB để thiết lập quan hệ công đoàn chống công đoàn với IG Metall” - Juergen Peters, Chủ tịch IG Metall, nói. Con số đưa ra là 34 triệu euro đã chạy từ quỹ của Siemens sang AUB.

Ở đây cũng cần giải thích cấu trúc và mối quan hệ giữa người lao động và doanh nghiệp trong các doanh nghiệp Đức. Với Siemens, luật pháp Đức quy định hãng này phải dành 50% số ghế trong hội đồng quản trị cho công đoàn, 50% còn lại thuộc về đại diện cho các cổ đông. Hội đồng quản trị Siemens hiện tại có 20 người thì 10 người sẽ đại diện cho công nhân, vốn là những đại diện từ IG Metall và AUB. Khi lôi kéo được người của AUB, lợi thế quá bán đứng về phía các ông chủ của Siemens.

(Theo Tuổi Trẻ)