Những tác động trái ngược của NDT tăng giá 

Đã gần một tuần sau khi Trung Quốc quyết định tăng giá NDT, những "dư âm" cũng như bình luận xung quanh sự kiện này vẫn chưa chấm dứt. Các chuyên gia cho rằng, biên độ tăng giá 2,1% của NDT chưa gây ra tác động đáng kể, trong khi phía doanh nghiệp thì lo sẽ phải tính toán lại bài toán kinh doanh.

Giá NDT tăng chủ yếu nhận được phản ứng tích cực.

Theo ông Võ Trí Thành, Trưởng ban Nghiên cứu Chính sách Hội nhập kinh tế Quốc tế (Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương), trước khi Trung Quốc thả nổi tỷ giá, nước này đã phải chịu những áp lực rất lớn cả bên trong lẫn bên ngoài. Bên trong là sức ép của việc sẽ phải đảm bảo nền kinh tế "hạ cánh" an toàn, mở cửa thị trường tài chính, mở cửa thị trường vốn trong cán cân thanh toán quốc tế khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới. Còn bên ngoài là sức ép của Mỹ khi sự mất cân đối kép của nền kinh tế nước này vẫn chưa có giải pháp nào giải quyết hữu hiệu.

Quyết định nâng tỷ giá NDT/USD thêm 2%, từ mức 8,3 NDT ăn 1 USD lên 8,11 NDT đổi được 1 USD ngày 21/7 của Trung Quốc cũng xuất phát từ những nhân tố trên. Tuy nhiên, ông Thành cho rằng nguyên nhân Trung Quốc thả nổi tỷ giá chủ yếu từ áp lực bên trong. Theo ông, gần đây Trung Quốc đã cảm nhận thấy vai trò ngày càng lớn của mình trên trường quốc tế, chính quyền Bắc Kinh muốn tăng giá đồng bản địa để thể hiện hình ảnh và sức mạnh của mình. Thực tế, tính đến cuối tháng 6 vừa qua, dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc đã lên tới 711 tỷ USD. Nếu như trước đây Nhật Bản luôn được đánh giá là cường quốc lớn thứ hai thế giới thì nay, không ít ý kiến nhận định rằng, Trung Quốc đã dần thay thế xứ sở mặt trời mọc để "đảm trách" vị trí này.

Về phần mình, Trung Quốc cho rằng, việc điều chỉnh tỷ giá đồng NDT là nhằm hoàn thiện cuộc cải cách cơ chế hình thành tỷ giá đồng tiền trên và làm dịu bớt tình trạng mất cân bằng trong mậu dịch đối ngoại, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nước này cũng khẳng định, việc nới lỏng tỷ giá sẽ được tiến hành dần dần nhằm mục tiêu thiết lập một cơ chế tỷ giá hối đoái thả nổi có kiểm soát. Trước đó, nhiều ý kiến cho rằng, Trung Quốc sẽ tăng giá NDT lên khoảng 3-5%. Tuy nhiên, thực tế đã cho thấy, biên độ tăng giá đồng NDT chỉ ở mức 2,1%. Ông Thành cho rằng, Trung Quốc đã rất thận trọng trong quyết sách của mình bởi nới lỏng tỷ giá với biên độ thấp như vậy sẽ giúp nước này đánh giá phản ứng của thị trường cũng như có thời gian để lành mạnh hoá những công cụ quản lý rủi ro tài chính.

Đánh giá về tác động của việc đồng NDT tăng giá, các chuyên gia cho rằng, về cơ bản quyết sách này có lợi cho nền kinh tế Trung Quốc và thế giới. Theo ông Võ Trí Thành, Trung Quốc đã bước đầu "giải" được cơn khát của một số nước mà trước đây liên tục gây sức ép yêu cầu chính quyền Bắc Kinh thả nổi tỷ giá. Tuy chưa được như ý muốn của các nước phát triển, nhưng việc tăng giá 2,1% đồng NDT của Trung Quốc ít nhiều cũng làm giảm áp lực cuộc chiến tranh thương mại giữa Trung Quốc và họ, và những nước này bước đầu có những phản ứng tích cực.

Về phần mình, NDT tăng giá sẽ giúp Trung Quốc giảm được chi phí cho máy móc, thiết bị và nguyên liệu nhập khẩu. Không ít người dân nước này hy vọng sẽ mua được nhiều đồ nhập khẩu giá rẻ hơn trong thời gian tới. Tuy nhiên, việc định giá lại đồng NDT cũng sẽ gây ra những ảnh hưởng trái ngược đối với nhiều vấn đề xã hội, nhiều ngành sản xuất, người tiêu dùng và các doanh nghiệp của Trung Quốc. Mức tăng trưởng xuất khẩu của nước này sẽ giảm khi đồng NDT tăng giá, làm cho các nhà xuất khẩu hàng tiêu dùng Trung Quốc thất thu hàng tỷ USD mỗi năm.

NDT tăng giá sẽ có tác động đến nền kinh tế và chính sách tiền tệ của VN. Các chuyên gia cho rằng, do từ trước đến nay, chính sách tỷ giá của VN neo chủ yếu vào USD nên khi NDT giá so với USD, đồng tiền này cũng sẽ lên giá "kép" so với VND, do đó cũng tác dụng "kép" đối với xuất, nhập khẩu của VN. Trung Quốc luôn là nước xuất khẩu lớn sang Mỹ, EU, nay khi NDT tăng giá, chắc chắn hàng VN sẽ cạnh tranh hơn về giá tại những thị trường này. Xuất khẩu của VN trong những nhóm, mặt hàng cùng loại mà trước đây Trung Quốc luôn có lợi thế như dệt may, giày dép sẽ thuận lợi hơn. Tuy nhiên, nếu như tỷ giá đồng VN ổn định, tức là VND vẫn bị mất giá, dù là với mức độ không đáng kể.

Theo ông Hồ Hữu Hạnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh TP HCM, đi đôi với thuận lợi cũng không thể loại trừ khó khăn. Hiện nhiều doanh nghiệp sản xuất VN phải nhập khẩu máy móc thiết bị và nguyên phụ liệu từ Trung Quốc nên khi NDT tăng giá sẽ đội chi phí nhập khẩu lên theo.

Trao đổi với VnExpress, Giám đốc Công ty da giày dệt may Wec Sài gòn Diệp Thành Kiệt cho biết, từ trước đến nay công ty ông thường nhập nguyên phụ liệu dệt may và da giày từ Trung Quốc với giá phải chăng. Tuy nhiên, giờ đây khi NDT tăng chắc chắn chi phí nguyên phụ liệu sẽ đội lên. Theo ông Kiệt, hiện nay VN chưa có nguồn nguyên phụ liệu giá rẻ nên buộc doanh nghiệp phải nhập khẩu từ các nước, nhất là Trung Quốc, do nước này luôn được xem là quốc gia có nguồn nguyên phụ liệu giá rẻ. Như thế, theo ông Kiệt, việc doanh nghiệp VN phải chịu giá nhập khẩu cao hơn có thể sẽ gây ra những tác động dây chuyền. Giá nguyên phụ liệu, máy móc nhập khẩu tăng dẫn đến giá bán hàng hoá trên thị trường tăng.

Tuy nhiên dù thế nào, phản ứng của dư luận trước việc Trung Quốc tăng giá NDT tương đối tích cực. Dù biên độ tăng giá lần này rất nhỏ, chỉ 2,1%, nhưng theo các chuyên gia, quan trọng hơn là các nước đánh giá cao Trung Quốc về mặt tư duy trong chính sách tiền tệ.  

Hà Vy - Nguyễn Thùy