WB: 'Các nước nghèo đã bị đối xử không công bằng'

Biểu tình phản đối WTO tại Hong Kong. Ảnh: AP

Nhằm thổi một luồng sinh khí mới vào các cuộc đàm phán thương mại, Mỹ đã đồng ý để mặt hàng bông của các nước Tây Phi được xuất khẩu miễn thuế vào nước này. Nhưng với các nước Tây Phi, như thế vẫn chưa đủ.

Giới sản xuất bông từ các nước Tây Phi cho rằng những khoản trợ cấp khổng lồ của Mỹ dành cho ngành bông đã bóp méo mậu dịch. Tuy nhiên, Mỹ tuyên bố rằng họ sẽ chỉ nhượng bộ về vấn đề này nếu đó là một phần của một thoả thuận toàn diện hơn về vấn đề nông nghiệp.

Đề xuất này đã trở thành một trong những điểm gây chú ý tại các cuộc thảo luận nhằm tìm ra biện pháp giúp đỡ những nước nghèo nhất.

Mỹ và nhiều nước giàu khác bị cáo buộc là đã không chịu nhượng bộ trong vấn đề trợ cấp nông nghiệp. Tranh cãi giữa Mỹ và Liên minh châu Âu về vấn đề trợ cấp cho nông dân đang đẩy hội nghị thượng đỉnh của Tổ chức Thương mại Thế giới lần này vào thế bế tắc.

Đại diện thương mại của Ấn Độ cho rằng các nước giàu cần phải từ bỏ thái độ "đạo đức giả".

Ngân hàng Thế giới (WB) cũng tham gia vào các cuộc tranh luận về vấn đề nông nghiệp. Tổ chức này cho rằng những nước kém phát triển hơn đã bị đối xử không công bằng.

“Chỉ trong có 3 ngày diễn ra các cuộc gặp, chính phủ các nước giàu đã chuyển hơn 2 tỷ USD tới nông dân của họ dưới nhiều dạng trợ cấp”, phó chủ tịch WB, ông Danny Leipziger, phát biểu. “Trong cùng thời gian đó, hơn 300 triệu người nghèo nhất ở châu Phi kiếm được chưa đến 1 tỷ USD”.

Đại diện thương mại Mỹ Rob Portman khẳng định Mỹ sẵn sàng ký kết các cam kết xoá bỏ thuế và hạn ngạch xuất khẩu đối với mặt hàng bông từ các nước Tây Phi. Tuy nhiên, ông tuyên bố rằng những nhượng bộ chỉ được đưa ra nếu chúng là một phần của một thoả thuận thương mại trọn gói.

Các nước châu Phi thì cho rằng nhượng bộ mà Mỹ đưa ra sẽ chẳng có ý nghĩa là bao nếu nước này tiếp tục duy trì trợ cấp xuất khẩu cho các nhà sản xuất bông trong nước.

“Họ không nhập khẩu bông mà họ xuất khẩu bông. Những gì mà Mỹ cần làm là dừng ngay việc trợ cấp xuất khẩu”, Francois Traore, người đứng đầu Hiệp hội các nhà sản xuất bông châu Phi, nhấn mạnh.

Cao uỷ thương mại EU, ông Peter Mandelson, cũng tấn công chính sách trợ cấp nông nghiệp của Mỹ. Ông cáo buộc các nhà đàm phán Mỹ đang cố tình lảng tránh cam kết xoá bỏ khoản ngân sách hỗ trợ nông dân lên tới 4 tỷ USD mỗi năm.

Thất bại trong việc đạt được một thoả thuận về bông là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của vòng đàm phán WTO tại Cancun, Mexico vào năm 2003.

Trong khi đó, một mâu thuẫn mới xung quanh chủ đề tự do hoá mậu dịch đang phủ bóng đen lên vòng đàm phán lần này.

Malawi cho biết nước này sẽ đề xuất một giải pháp để làm suy yếu kế hoạch sơ bộ về việc mở cửa thị trường cho dịch vụ - điều mà WTO từng hy vọng sẽ không xảy ra ở Hong Kong. Động thái này của Malawi chắc chắn sẽ vấp phải sự phản đối của EU, vì giới doanh nghiệp EU đang gây sức ép đòi các đại diện thương mại của mình đạt được nhiều nhượng bộ hơn nữa trong lĩnh vực này.

Tranh cãi xung quanh thuế suất nhập khẩu chuối của EU cũng là một điểm nóng trong vòng đàm phán lần này. Hiện tại EU đang dành sự ưu đãi cho các nhà sản xuất chuối từ các nước thuộc địa cũ ở khu vực Caribbe. Tuy nhiên, sự ưu đãi này đã bị WTO phán quyết là không hợp pháp, còn các nước châu Mỹ Latin thì cho rằng thuế suất nhập khẩu mà EU đánh vào chuối của họ là quá cao.

Một điểm nóng nữa là vấn đề trợ cấp lương thực của Mỹ. EU cho rằng viện trợ lương thực nên được cung cấp dưới dạng tiền mặt và việc Mỹ đưa các mặt hàng ngũ cốc sang các nước đang phát triển đã làm biến dạng thị trường. Mỹ lập luận rằng hình thức viện trợ lương thực trực tiếp như vậy là rất cần thiết đối với việc cứu đói.

Các nước đang phát triển đã kêu gọi Mỹ và EU đưa ra những nhượng bộ mới về vấn đề nông nghiệp để phá vỡ thế bế tắc trong các cuộc đàm phán.

Nhóm 20 nước có nền kinh tế trung bình cho rằng EU phải định ra thời hạn kết thúc trợ giá xuất khẩu nông sản.

Mỹ thúc giục EU đi xa hơn nữa trong việc cắt giảm thuế nhập khẩu lương thực, nhưng EU một lần nữa khẳng định rằng, nông nghiệp chỉ là một nhân tố trong các cuộc thương lượng.

Tranh cãi giữa các nhà đàm phán của Mỹ và EU đã và đang gây cản trở cho việc đạt được tiến triển trong các lĩnh vực khác, chẳng hạn như việc mở cửa đối với hàng hoá và dịch vụ.

Việt Linh (theo BBC)