Cam kết khu vực lên ngôi nếu đàm phán WTO thất bại

Theo giới kinh doanh cũng như các nhà phân tích, các hiệp định song phương và khu vực sẽ lan nhanh và xu hướng bảo hộ cũng nhiều khả năng tăng, nếu các vòng đàm phán Tổ chức Thương mại mại Thế giới WTO tại Hong Kong vào tuần sau thất bại.

Trong khi các hiệp định thương mại song phương (FTA) và khu vực (RTA) sẽ giúp xóa bỏ các rào cản, chúng cũng chia thế giới thành những khối thương mại và dẫn đến nhiều tranh cãi vì các luật lệ và tiêu chuẩn khác nhau.

"Nếu không có một thỏa thuận (tại Hong Kong), chúng ta sẽ chứng kiến chủ nghĩa bảo hộ tăng lên", nguyên thống đốc Hong Kong, ông Chris Patten nói trong một bài giảng tại Singapore vào hồi tháng trước.

Ban cố vấn kinh doanh APEC (ABAC), một nhóm các nhà lãnh đạo kinh doanh cố vấn cho diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), nói trong một báo cáo gần đây rằng những lợi ích của các hiệp định thương mại song phương và khu vực khá hạn chế.

"Nếu WTO không thành công trong việc đạt được một thỏa thuận tại vòng đàm phán Doha vào năm tới, trọng tâm của tự do hóa thương mại sẽ chuyển sang việc đàm phán các RTA và FTA. Trong khi hoan nghênh việc mở cửa các thị trường từ các hiệp định RTA/FTA, ABAC lo ngại rằng việc các hiệp định riêng lẻ tăng lên với các điều khoản và luật lệ khác nhau có thể dẫn đến khó khăn trong thương mại, tăng chi phí và phức tạp trong kinh doanh khu vực", ban cố vấn cho biết.

ABAC cũng hối thúc 21 quốc gia và lãnh thổ thuộc APEC chuẩn bị ‘phương án B’ như là phương án dự phòng nếu tiến trình WTO không thành công – đó là hướng tới thiết lập hiệp ước tự do thương mại châu Á – Thái Bình Dương.

Điều đó bao gồm xây dựng một đội ngũ cấp cao nghiên cứu tính khả thi của khu vực tự do thương mại và phát triển một mô hình để khuyến khích sự hội tụ trong việc hình thành và nội dung của các RTA và FTA.

Với vòng đàm phàn hiện tại của WTO đang bị kẹt do bất đồng sâu sắc về trợ giá nông nghiệp, các RTA và FTA sẽ mọc lên như nấm tại các châu lục. Singapore – nước phụ thuộc vào thương mại – đã ký hiệp định tự do thương mại với Australia, Nhật, New Zealand, Mỹ và một số nước khác, và đang đàm phán với một số đối tác nữa.

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) - hiệp hội đang hướng tới loại bỏ hẳn thuế quan vào năm 2015 trong Khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) - đang đàm phán các hiệp định với Trung Quốc, Nhật, Hàn Quốc, Ấn Độ cũng như Australia và New Zealand.

Washington đã ký hiệp định tự do thương mại với Australia và đang đàm phán một hiệp định tương tự với Thái Lan. Năm ngoái, Mỹ đã ký Hiệp định khung đầu tư và thương mại với Malaysia, một thỏa ước có thể dẫn tới một FTA.

Tháng trước, bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC tại Busan - Hàn Quốc, Trung Quốc đã miễn thuế cho hầu hết hàng xuất khẩu Chilê trong hiệp định tự do thương mại đầu tiên của Trung Quốc với một nước Mỹ Latin.

Thủ tướng Singapore, Lý Hiển Long nói nếu các cuộc đàm phán tại Hong Kong thất bại, đảo quốc này sẽ quay trở lại với các hiệp định tự do thương mại.

Nhưng ông nói khung thương mại đa phương vẫn là cần thiết, vì các FTA có thể đẩy các quốc gia nhỏ như Singapore vào thế bất lợi.

"Dưới WTO có những luật lệ áp dụng cho tất cả và những nước nhỏ như chúng ta, sẽ được hưởng sự công bằng, nếu không chúng ta sẽ bị bất lợi. WTO sẽ là một sân chơi công bằng hơn", ông Lý nói.

(Theo Sài Gòn Tiếp Thị)