SCIC phải chỉnh trang mới bán được 'hàng'

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, SCIC bán bớt vốn nhà nước tại hàng trăm doanh nghiệp là việc nên làm nhanh. Song để bán được 'hàng", tổng công ty này có rất nhiều việc phải làm.
> SCIC sẽ rút vốn ở hàng trăm doanh nghiệp

Mới đây, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đề xuất Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) chỉ giữ lại vốn tại khoảng 100 doanh nghiệp lớn và làm ăn hiệu quả nhất, và đẩy nhanh thoái vốn tại 754 doanh nghiệp cổ phần hóa mà "siêu tổng" đang nắm giữ. Các công ty được bán đí sẽ chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó Nhà nước không cần nắm giữ cồ phần chi phối.

Phó tổng giám đốc SCIC Lê Song Lai cho hay SCIC đã xây dựng kế hoạch cụ thể để bán bớt vốn tại các doanh nghiệp. Hiện tổng công ty này đã đề xuất với Bộ Tài chính đa dạng hóa cơ chế thoái vốn, chứ không chỉ thông qua đấu giá, để đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, việc này mới đang được nghiên cứu.

Theo Phó tổng giám đốc SCIC, tùy vào điều kiện thực tế của từng doanh nghiệp, sẽ có sự linh hoạt giữa các mục tiêu và phương thức thoái vốn. Với các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và điều kiện kinh doanh không hấp dẫn, thoái vốn sẽ khó thu hút được sự chú ý của nhà đầu tư. Vì thế, mục tiêu khi thoái vốn tại các doanh nghiệp này là tìm kiếm công nghệ từ nhà đầu tư chiến lược và giúp doanh nghiệp phát triển tốt hơn.

Đại diện SCIC cũng cho hay, số lượng doanh nghiệp mà tổng công ty này giữ lại sẽ được xác định theo chiến lược đầu tư và cách thức phân loại mà SCIC áp dụng. Con số này có thể dao động, chứ không cố định là 100, vì SCIC đặt mục tiêu chỉ giữ vốn ở những doanh nghiệp có tiềm năng và làm ăn hiệu quả.

Trao đổi với VnExpress.net, TS. Nguyễn Minh Phong cho hay, việc SCIC thoái vốn nằm trong chủ trương chung về cổ phần hóa và cả chiến lược từ khi mới thành lập "siêu tổng". Theo đó, nguồn vốn nhà nước sẽ được tập trung cho các dự án thực sự cần thiết, và vai trò của khu vực tư nhân sẽ lớn hơn.

Các chuyên gia cho rằng, SCIC sẽ có nhiều việc phải làm để đẩy nhanh việc thoái vốn. Ảnh: Hoàng Hà

Tuy nhiên, theo ông Phong, SCIC nên phân cấp cho những doanh nghiệp trực thuộc tập trung vào từng ngành hàng để đẩy nhanh quá trình thoái vốn. Chẳng hạn, với các doanh nghiệp có vốn dưới 10 tỷ đồng, các công ty con thuộc SCIC xử lý. Chỉ các doanh nghiệp cỡ lớn, "siêu tổng" mới trực tiếp tham gia.

Kinh nghiệm tại Singapore cho thấy, các công ty trực thuộc một "tổng" lớn tương tự SCIC sẽ đảm nhiệm việc thoái vốn ở từng ngành, như du lịch, hạ tầng, thủy sản... "Còn nếu một mình SCIC điều hành toàn bộ việc thoái vốn như hiện nay, thì sẽ khó đẩy nhanh được, và SCIC sẽ chỉ hao hao một "tổng quản" về nguồn vốn", ông Phong bình luận.

Theo SCIC, đến nay "siêu tổng" mới thoái vốn tại 45 doanh nghiệp theo cơ chế đấu giá. Tuy nhiên, quá trình đấu giá với nhiều khâu như tư vấn, định giá thường tốn nhiều thời gian. Trung bình quá trình thoái vốn tại mỗi doanh nghiệp mất khoảng 3-5 tháng.

Ông Lê Song Lai cho hay, với các doanh nghiệp đã niêm yết, SCIC sẽ thoái vốn theo cả hai phương thức khớp lệnh và giao dịch thỏa thuận. Tuy nhiên, hiện mới có trên 30 doanh nghiệp trong tổng số 876 doanh nghiệp SCIC tiếp nhận đã niêm yết và có giá trị vốn hóa khiêm tốn do thị trường có nhiều biến động trong thời gian qua.

SCIC cũng có kế hoạch phân nhóm nhỏ các doanh nghiệp và tái cơ cấu ngành để thoái vốn, trước mắt là các nhóm dược, nhựa, thủy sản, sách và thiết bị trường học, Phó tổng giám đốc SCIC cho biết thêm.

Tại buổi thảo luận mới đây của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại diện Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội cho hay, đã có trường hợp các đại diện quyết định phát hành tăng vốn điều lệ bằng mệnh giá làm loãng vốn nhà nước. Trong một số trường hợp khác, quyết định của doanh nghiệp do một nhóm cổ đông đưa ra nên quyền lợi của các cổ đông nhỏ không được coi trọng.

Ông Nguyễn Minh Phong cho rằng, cần có cơ chế để những người đại diện phần vốn nhà nước "ngồi đúng chỗ", tránh ảnh hưởng tới hoạt động của doanh nghiệp cũng như sự hào hứng của khu vực tư nhân đối với việc mua cổ phần.

Mặt khác, ông lại cho rằng, đấu giá công khai, chứ không phải thỏa thuận, vẫn là hình thức minh bạch hơn cả khi SCIC thoái vốn từ các doanh nghiệp. Để tránh được nỗi lo ngại về việc nguồn vốn nhà nước hao hụt qua quá trình thoái vốn, cần có các tiêu chí cụ thể để đánh giá hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp, cũng như sử dụng kiểm toán độc lập.

Theo chuyên gia chứng khoán Huy Nam, SCIC tăng cường thoái vốn tại các doanh nghiệp có thể ít nhiều có tác động đến thị trường chứng khoán, nhưng việc này còn phụ thuộc vào phương thức tổng công ty bán bớt vốn. Theo đó, trong trường hợp SCIC bán vốn tại các công ty chưa niêm yết cho các đối tác, thì sẽ không có ảnh hưởng.

Tuy nhiên, nếu "siêu tổng" bán cổ phần tại các doanh nghiệp đã niêm yết, thị trường chứng khoán sẽ chịu tác động cả về mặt tâm lý, và cả từ cách SCIC bán vốn. Theo ông, thoái vốn qua giao dịch thỏa thuận sẽ không tác động nhiều, song nếu bán qua đấu giá, được hiểu như "cổ phần hóa lần thứ hai", cung cho thị trường sẽ tăng lên. Ông cũng cho rằng, thực tế việc đấu giá các cổ phiếu đang giao dịch trên sàn có thể là không phù hợp với thông lệ thị trường.

Mặt khác, vị chuyên gia này cho rằng, việc SCIC thoái vốn có thể mang lại ảnh hưởng về tâm lý, do thị trường chứng khoán vốn nhạy cảm với thông tin. "Với những nhà đầu tư không có thông tin đầy đủ, họ có thể bị tác động", ông Huy Nam nói. Tuy nhiên, ông nhận định, việc SCIC đẩy nhanh việc bán bớt vốn đang là chủ trương, và chỉ khi có lộ trình cụ thể, mới có thể biết thị trường chứng khoán chịu tác động đến đâu.

Ngọc Châu