Nhà đầu tư muốn thuế chứng khoán có lộ trình

Luật Thuế Thu nhập cá nhân vừa được thông qua cho phép nhà đầu tư chứng khoán lựa chọn cách khấu trừ 0,1% giá trị mỗi lần bán hoặc 20% sau khi chiết trừ lỗ trong năm. Cách làm này được đánh giá là khá hợp lý, song nhiều ý kiến cho rằng 20% vẫn cao và nên áp dụng có lộ trình.
>Thuế thu nhập từ chứng khoán còn 20%/ Thuế cao nhà đầu tư sẽ rời bỏ thị trường

Điều 13, khoản 1 dự thảo Thuế thu nhập cá nhân nêu rõ, thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán được xác định bằng giá bán trừ giá mua và các khoản chi phí hợp lý liên quan đến việc tạo ra thu nhập từ chuyển nhượng vốn, với mức thuế suất 20%.

Trong trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan đến việc chuyển nhượng chứng khoán thì thu nhập chịu thuế được xác định là giá bán chứng khoán với mức thuế là 0,1%.

Như vậy, với quy định này, nhà đầu tư có thể lựa chọn một trong hai phương án trên. Theo anh Hưng, nhà đầu tư tại sàn chứng khoán Việt, việc đánh thuế theo 2 cách như trên thì đa số nhà đầu tư sẽ lựa chọn phương án chịu thuế 0,1% trên giá bán.

Anh Hưng cho biết thêm, hiện nay ở các công ty chứng khoán mức phí giao dịch khá chênh lệch nhau. Có công ty thì phí giao dịch chỉ 0,2%, nhưng cũng có nơi lên tới 0,4%, thậm chí 0,5%. Nếu cộng thêm thuế 0,1%, thì vẫn trong mức có thể chấp nhận được. Điều nhà đầu tư quan tâm nhất chính là dịch vụ của chính công ty chứng khoán ra sao, và lệnh của mình có vào hệ thống nhanh và kịp thời không. Mạnh Toàn, nhà đầu tư sàn HBBS cho rằng, mức 0,1% sẽ không ảnh hưởng nhiều lắm tới hoạt động kinh doanh của nhà đầu tư.

Tuy nhiên, theo ông Hoàng Xuân Quyến, Giám đốc Phòng phân tích đầu tư, Công ty chứng khoán Tân Việt, điều khiến nhiều người băn khoăn là việc đánh thuế 0,1% như trên chả khác nào tăng phí giao dịch tại các công ty chứng khoán.

"Mức 0,1% không phải là cao nhưng không chính xác. Thuế thu nhập thì đáng lẽ phải đánh trên thu nhập, chứ nếu áp dụng như dự thảo thì kể cả lỗ vẫn phải đóng thuế. Như vậy là không công bằng", ông Quyến nói.

Dẫn chứng cho lập luận này, ông Quyến lấy ví dụ, một người mua cổ phiếu REE với giá 100.000 đồng bằng tiền đi vay có lãi suất. Đến khi bán, anh ta cũng chỉ bán được với giá 100.000 đồng. Mới nhìn qua thì tưởng là hòa nhưng thực chất vẫn bị lỗ vì anh ta phải trả phần lãi vay và còn phải nộp thêm 0,1% thuế nữa.

Nhà đầu tư băn khoăn trước bối cảnh thị trường liên tục đón nhận những thông tin không mấy tích cực. Ảnh: Hoàng Hà

Mặc dù đã có sự điều chỉnh từ 25% xuống còn 20% đối với thuế thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, song nhiều nhà đầu tư mong muốn việc áp dụng nên có lộ trình. 

Anh Huy, nhà đầu tư ở sàn ACBS cho biết: "Cá nhân tôi là một nhà đầu tư nhỏ, kinh nghiệm và vốn không nhiều cho nên việc đánh thuế thu nhập như trên khiến tôi rất lo lắng bởi vì đầu tư chứng khoán không đơn thuần cứ đầu tư là thắng. Nếu đầu tư mà lợi nhuận ròng sau khi trừ thuế thấp thì có lẽ rất ít người đủ can đảm thử vận may", anh Huy nói. Theo đề xuất của anh Huy, thay vì 20%, nên giảm xuống còn 10% là hợp lý hơn.

Nguyễn Hoàng, một nhà đầu tư khác cho rằng, hiện nay nhiều nhà đầu tư vẫn đang trong quá trình tập chơi. Vì vậy, việc áp thuế cũng nên đi theo một lộ trình nhất định chứ không phải ngay lập tức áp ở mức 20% như vậy. Ngoài ra, theo anh Hoàng, kinh doanh chứng khoán rất rủi ro, lãi có thể lớn song lỗ thì cũng rất nặng nề.

"Giả sử tôi thắng 100 triệu đồng, sẽ phải nộp thuế cho Nhà nước là 20 triệu đồng. Nhưng trong trường hợp tôi thua 100 triệu đồng thì liệu Nhà nước có hỗ trợ cho tôi hay không. Đầu tư chứng khoán lỗ lãi thực sự rất khó lường trước được cho dù có giỏi tới mấy", anh Hoàng nói thêm. 

Theo ý kiến chung của giới đầu tư, nếu theo cách tính này (lợi nhuận = giá bán - giá mua) thì không thể biết được nhà đầu tư lỗ lúc nào, mà chỉ biết được cứ giá bán cao hơn giá mua thì người đầu tư có lãi. Do đó đôi khi người đầu tư lỗ cũng vẫn bị đánh thuế.

Thêm vào đó, việc xác định các chi phí liên quan như phí môi giới, chi phí lấy thông tin... rất phức tạp vì không phải tất cả các loại phí này đều có số liệu cụ thể như trong hóa đơn.

Mặc dù còn nhiều ý kiến tranh cãi như trên, theo các chuyên gia, vì nhà đầu tư trong nước phần lớn là nhỏ lẻ, và chủ yếu là đầu cơ ngắn hạn nên trước mắt, thuế chứng khoán tác động tới tâm lý nhiều hơn. Tuy nhiên với các nhà đầu tư nước ngoài, có thể ngay từ bây giờ họ đã phải lên kế hoạch cho những năm tới và có tính tới yếu tố thuế.

Hà Vy