Nợ nần của tổng công ty không đáng lo

Chủ đề "nóng" trong buổi báo cáo kết quả kiểm toán của một số tổng công ty nhà nước hôm qua xoay quanh việc đầu tư ngoài ngành và tỷ lệ vay nợ của các tổng công ty nhà nước. Đại diện của Kiểm toán Nhà nước cho rằng tỷ lệ nợ của các tổng công ty vừa kiểm toán không đáng ngại.

Theo kế hoạch năm 2008, Kiểm toán Nhà nước thực hiện 135 cuộc kiểm toán về niên độ tài chính 2007. Trong đó sẽ kiểm toán quyết toán ngân sách, tiền và tài sản nhà nước của 35 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và của 20 bộ, cơ quan trung ương. Liên quan tới khối doanh nghiệp, cơ quan này sẽ kiểm toán báo cáo tài chính năm 2007 của 23 tập đoàn, tổng công ty Nhà nước và các tổ chức tài chính ngân hàng. Ngoài ra, 19 dự án đầu tư và 2 chuyên đề cũng nằm trong kế hoạch làm việc của Kiểm toán Nhà nước.

Tổng hợp kết quả tính đến ngày 22/8 từ các báo cáo đã phát hành, Kiểm toán Nhà nước kiến nghị tăng thu Ngân sách Nhà nước 231 tỷ đồng, và giảm chi Ngân sách Nhà nước 383 tỷ đồng. Xử lý về tài chính gồm các khoản phải nộp, phải trả và quản lý qua Ngân sách Nhà nước, tăng nợ đọng và một số khoản phải nộp và giảm chi khác tổng cộng là 329 tỷ đồng. Tổng các khoàn tiền mà cơ quan kiểm toán quốc gia "đòi" hộ Nhà nước qua các báo cáo đã hoàn thành là 943 tỷ đồng.

Trong số các doanh nghiệp nhà nước thuộc diện kiểm toán, tính tới thời điểm này 4 đơn vị đã có báo cáo là Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines), Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện (VTC), Tổng Công ty Khánh Việt, và Tổng Công ty Địa ốc Sài Gòn.

Ông Lê Minh Khái đang báo cáo kết quả một số cuộc kiểm toán năm 2008. Ảnh: Xuân Hòa.

Theo ông Lê Minh Khái, Phó tổng Kiểm toán Nhà nước, 45 trong số 49 doanh nghiệp thành viên của 4 tổng công ty trên làm ăn có lãi, hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp hiệu quả, bảo toàn và phát triển vốn, từ đó đóng góp nhiều cho ngân sách Nhà nước.

Tuy nhiên, có mốt số ý kiến cho rằng, tỷ suất lợi nhuận (lợi nhuận trước thuế trên vốn chủ sở hữu) của những tổng công ty này dao động từ hơn 13% đến trên 20%, kém xa so với kết quả làm ăn của một số doanh nghiệp thuộc khối dân doanh, thậm chí thấp hơn cả lãi suất ngân hàng vào thời điểm hiện tại.

Ngoài ra, tổng nợ phải trả của các doanh nghiệp trên là khá lớn. Cụ thể, với Vinaline tổng nợ phải trả lên tới 17.071 tỷ đồng, gầp 2,3 lần vốn chủ sở hữu. VTC sẽ phải thanh toán nợ 369 tỷ đồng, gấp 1,83 lần vốn chủ sở hữu. Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu của Địa ốc Sài Gòn và Khánh Việt thấp hơn, lần lượt là 0,76 và 0,17 lần.

Trả lời về vấn đề này, ông Khái cho rằng đây là kết quả kiểm toán năm 2007, thời điểm chính sách tiền tệ chưa thắt chặt và lãi suất ngân hàng chỉ khoảng trên dưới 10%. Vậy nên tỷ suất lợi nhuận như vậy là chấp nhận được. Những khó khăn với nền kinh tế chỉ thực sự xuất hiện trong năm 2008 và kết quả kiểm toán năm 2008 hiện vẫn chưa có.

Theo ông Khái mức nợ 2,3 và 1,83 lần vốn chủ sở hữu của Vinalines và VTC là không quá lớn. Các tổng công ty không thâm hụt vốn và làm ăn có lãi, vì vậy hoàn toàn có khả năng thanh toán nợ đúng hạn. Tuy nhiên, ông cũng nhận định, nếu tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu cao, một khi công ty gặp khó khăn trong hoạt động, thì nguy cơ phá sản sẽ trở nên nghiêm trọng hơn.

Cũng theo kết luận của báo cáo kiểm toán, hoạt động đầu tư ngoài ngành của các doanh nghiệp đã góp phần đa dạng hóa sản phẩm của tổng công ty, nâng cao khả năng cạnh tranh và bước đầu mang lại hiệu quả.

Trên thực tế, Chính phủ đang yêu cầu các doanh nghiệp tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh chính. Tránh đầu tư dàn trải ngoài ngành trong khi cả 4 tổng công ty trên đều tham gia hoạt động trên. Tuy nhiên ông Khái cho rằng đầu tư ngoài ngành vẫn được phép miễn là bảo toàn và phát triển vốn, làm ăn có hiệu quả, và không sai lệch khỏi nhiệm vụ chính.

Tài liệu kiểm toán cho thấy Vinalines đã góp vốn thành lập 2 công ty bất động sản và 2 công ty chứng khoán. Tuy nhiên, tỷ lệ góp vốn của các công ty trên là không lớn, chỉ khoảng 1,24% vốn chủ sở hữu. Khánh Việt và Công ty Địa ốc Sài Gòn cũng tham gia đầu tư vào một số dự án không nằm trong lĩnh vực hoạt động chính với mục đích đa dạng hóa sản phẩm.

Một số tập đoàn lớn và có hoạt động ảnh hưởng lớn đến đời sống dân sinh như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), và Tập đoàn Than khoáng sản đang được kiểm toán . Trong đó, sẽ kết thúc kiểm toán EVN vào 15/9, kết quả dự kiến công bố vào cuối tháng 10.

Xuân Hòa