Đại biểu Quốc hội 'sốt ruột' về giá cả, nhập siêu

Bộ Công Thương đã và sẽ làm những gì để giảm nhập siêu, từ nay đến cuối năm còn có đợt tăng giá hàng hóa thiết yếu nào không là những vấn đề đại biểu Quốc hội chất vấn Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng sáng nay.
> Thống đốc Ngân hàng lúng túng vì chất vấn

Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng là thành viên thứ tư của Chính phủ trả lời chất vấn kỳ này. Ảnh: Hoàng Hà.

Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng là thành viên thứ tư của Chính phủ trả lời chất vấn kỳ này và là người mở màn phiên làm việc sáng nay. Trong hơn 130 phút trả lời chất vấn trước Quốc hội, Bộ trưởng Công Thương tìm được câu trả lời chi tiết cho hầu hết băn khoăn của các đại biểu.

Bộ Công Thương đã và sẽ làm những gì để giảm nhập siêu, ngăn chặn các đợt tăng giá những mặt hàng thiết yếu là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm. Đại biểu Dương Kim Anh (Trà Vinh) đặt vấn đề, ngành công thương đã khẳng định sẽ không để xảy ra tình trạng lợi dụng biến động trên thị trường để nâng giá, nhưng nay vẫn xảy ra ở một số mặt hàng. "Vậy phải chăng các biện pháp là chưa khả thi?", bà Dương Kim Anh chất vấn.  

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng khẳng định, "sốt" giá gạo là ảo, tăng giá xi măng chỉ xảy ra cục bộ tại một số địa phương. Trong tháng 5, đợt tăng giá gạo đã tác động đến tâm lý người dân, nên nhiều gia đình tăng mua hàng để tích trữ, một số doanh nghiệp cũng gom hàng nhập khẩu, khiến giá nhích lên. Ngoài ra, yếu tố giá dầu mỏ thế giới lên cao, khiến đầu vào cho sản xuất tăng, cũng là lý do kéo giá cả lên, ông Hoàng nói thêm.

Đại biểu Đỗ Hữu Lâm (tỉnh Long An) đặt câu hỏi về vai trò bình ổn giá gạo của Bộ Công Thương trong thời gian qua, cũng như việc hạn chế xuất khẩu gạo có lợi cho ai, doanh nghiệp hay nông dân.

Người đứng đầu Bộ Công Thương phân tích: "Nguyên nhân đầu tiên là hệ thống phân phối bán lẻ có vấn đề". Hệ thống phân phối trước đây đều là quốc doanh và có đại lý tại địa phương, nhưng sau này đều chuyển sang cổ phần hóa, và nhiệm vụ cân đối cung cầu hoàn toàn giao cho 2 tổng công ty lương thực ở hai miền.

"Những năm qua không hề xảy ra vấn đề về lương thực, nên cơ quan quản lý chủ quan. Trong việc này có trách nhiệm của Bộ Công Thương. Đây là bài học để chấn chỉnh hệ thống phân phối bán lẻ trong nước", ông Hoàng nói. Lãnh đạo ngành công thương cũng nhất mạnh, cơn "sốt" giá gạo đã được bình ổn sau 2 ngày. Để tránh tình trạng có thêm những đợt biến động về giá gạo thời gian tới, tại các địa phương sẽ tái lập đại lý gạo, ít nhất mỗi quận huyệnsẽ có một điểm bán trực thuộc Tổng công ty Lương thực. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cho thành lập nguồn dự trữ 2.000 tấn gạo để cung ứng ngay khi có biến động.

Về việc hạn chế xuất khẩu gạo, ông Hoàng cho hay, dự báo năm nay sản lượng lúa trong nước đạt 36 triệu tấn, sau khi trừ đi nhu cầu trong nước, vẫn còn 8 triệu tấn lúa (tương đương trên 4 triệu tấn gạo) cho xuất khẩu. Ban đầu Việt Nam dự kiến xuất như mọi năm, nhưng do tình hình thời tiết không thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, nên cần tính toán lại nhằm đảm bảo an ninh lương thực trong mọi hoàn cảnh. Song ông Vũ Huy Hoàng cũng cho hay, Việt Nam chỉ dừng ký các hợp đồng xuất khẩu mới, và vẫn xem xét để có trách nhiệm nhất định trong bối cảnh thị trường thế giới khan hiếm lúa gạo.  

Trả lời câu hỏi của các đại biểu về chiến lược phát triển ngành công nghiệp phụ trợ, một "vùng trũng" của ngành công nghiệp Việt Nam, Bộ trưởng Hoàng thừa nhận, tỷ trọng hàng hóa nhập khẩu của nền kinh tế cao một phần do công nghiệp phụ trợ chưa phát triển.  

"Từ trước chúng tôi đã bàn nhiều về việc này, nhưng kết quả chưa được như mong đợi. Quy hoạch thì đã có, nhưng thực hiện còn hạn chế. Chính phủ đã có hỗ trợ phát triển ngành này, nhưng nguyên nhân chủ yếu là các cơ quan Nhà nước, trong đó có Bộ Công Thương, làm chưa ráo riết, theo kiểu sinh nhưng không dưỡng", ông Hoàng giải thích.

Một lý do nữa được ông Vũ Huy Hoàng nêu ra, là ngành công nghiệp phụ trợ mang lại ít lợi ích cho doanh nghiệp, tỷ suất lợi nhuận lại thấp, nên doanh nghiệp không dành nhiều quan tâm như các ngành sản xuất khác.

Bộ trưởng Công Thương cũng nêu một thực trạng: "Chúng ta muốn phát triển dự án dệt đi liền với công nghệ nhuộm, nhưng đến địa phương nào chúng tôi cũng nhận được cái lắc đầu, vì họ đều nói ngành này ô nhiễm. Tất nhiên đó là ý kiến của người dân, chúng tôi phải tôn trọng, nhưng cứ thế này thì chúng ta vẫn phải nhập vải, và giá trị giá tăng của ngành dệt may sẽ không cao", ông Hoàng nói. Dù vậy, Bộ trưởng Công Thương khẳng định, ngành công nghiệp đã có một số tiến triển bước đầu, và sẽ khắc phục dần những bất lợi. "Ngành cơ khí của Việt Nam trong thời gian qua đã có kim ngạch xuất khẩu trên 2,3 tỷ USD, một điều vài năm trước không ai dám nghĩ tới", ông Hoàng nói.  

Độc quyền về giá theo kiểu "một mình một chợ" của ngành điện cũng là tâm điểm chất vấn của các đại biểu Quốc hội. Đại biểu Vũ Duy Hòa (Thanh Hóa) nêu dẫn chứng, ngành điện có quyền nâng giá điện và cắt điện theo ý mình, nhưng nếu người dân chậm nộp tiền điện sẽ bị cắt. Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Quang Hải (Hưng Yên) chất vấn, ngành điện chỉ được độc quyền về truyền tải, chứ không phải về giá. "Quan điểm của Bộ trưởng về việc này như thế nào? Và với tư cách Bộ trưởng, ông sẽ để lại dấu ấn như thế nào trong việc rút ngắn khoảng cách này?", ông Nguyễn Quang Hải đặt câu hỏi.

Bộ trưởng Công Thương khẳng định, ngành điện không tự ý áp đặt giá thành, mà đã cùng Bộ Tài chính trình Chính phủ phương án tăng giá. Theo ông Hoàng, đến nay Chính phủ đã phê duyệt lộ trình bán điện, trong đó giai đoạn 2006-2014 sẽ thị trường hóa việc phát điện, chuyển một số công ty của Tập đoàn Điện lực (EVN) thành công ty trách nhiệm hữu hạn nhà nước một thành viên. Lãnh đạo ngành công thương cho hay, điện được huy động từ nhiều nguồn, nêb tính toán giá thành cũng rất phức tạp. "Yếu tố giá điện rất nhạy cảm, nên các bước đi đều rất thận trọng", ông Hoàng nói. Theo ông, lộ trình giá bán điện vẫn được duy trì, song hiện giá được giữ chưa tăng để kiềm chế lạm phát.  

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, trong lời nhận xét về phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Hoàng, cho rằng, lãnh đạo ngành công thương đã trả lời một cách rõ ràng và mang tính cầu thị. "Tôi hoan nghênh phần trả lời của Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, làm được đến đâu và cần làm những gì đều được nêu chi tiết", ông Nguyễn Phú Trọng nói. Kết thúc thời gian trả lời chất vấn của ông Nguyễn Huy Hoàng, vẫn còn 20 đại biểu khác đăng ký đặt câu hỏi.

Ngọc Châu