Sẽ thu tiền sử dụng đất nhiều loại công trình 

Thu tiền sử dụng đất công trình ngầm, lấn biển, các khu đất phục vụ giáo dục, thể thao, y tế có thu phí; cho phép giao dịch quyền sử dụng các đối tượng này. Đây là những điểm mới nhất sẽ đưa vào Luật Đất đai sửa đổi.
> Nhiều dự án 'im lìm' vì đền bù vênh thực tế / Nên thống nhất các loại giấy tờ nhà làm một / Đất có giấy tờ hợp lệ sẽ vẫn được giao dịch bình thường 

Tại buổi làm việc với các chuyên gia bất động sản hôm 26/5, đại diện Bộ Tài nguyên Môi trường cho biết, Luật Đất đai sửa đổi sẽ thêm vào các quy định về việc quản lý, sử dụng và thực hiện nghĩa vụ tài chính của người được nhà nước cho phép xây dựng, khai thác công trình ngầm, công trình lấn biển.

Đây cũng là những thiếu sót trong quy định của luật hiện hành được các chuyên gia bức xúc nhiều nhất. Bởi lẽ, TP HCM và cả Hà Nội đang trở thành những đô thị sẽ khai thác triệt để không gian ngầm trong tương lai nhưng chưa có luật để quản lý, chế tài, kiểm soát và phát triển lĩnh vực này.

Việc xã hội hóa đất đai trong nhiều lĩnh vực cũng có sửa đổi quy định trong luật mới. Cụ thể là, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng đất kinh doanh thể dục thể thao, y tế, giáo dục, đào tạo bằng cách công nhận quyền giao dịch các giá trị phát sinh trong quá trình đầu tư trên bất động sản này, với điều kiện phải đóng tiền sử dụng và tiền thuê đất đầy đủ.

Trước đây, đất thuê trả tiền hằng năm làm trường học, sân golf, bệnh viện, trung tâm thể dục thể thao không có giá trị giao dịch về mặt pháp lý. Tuy nhiên, trên thực tế, thị trường vẫn có rất nhiều loại giao dịch ngầm liên quan đến lĩnh vực này.

Những công trình đang mọc lên ngày càng nhiều tại các quận ngoại thành. Ảnh: Hồng Phúc.

Một điểm mới được nhiều chuyên gia đồng tình là Luật Đất đai trong tương lai sẽ cho phép doanh nghiệp trong nước nộp tiền sử dụng đất một lần, bình đẳng với các tổ chức, doanh nghiệp nước ngoài đóng tiền thuê đất tại Việt Nam.

Lý do Bộ Tài nguyên Môi trường chấp thuận quan điểm này là nhằm tạo hành lang thông thoáng và công bằng cho các đơn vị trong, ngoài nước. Bởi lẽ, trên thực tế, tiền thuê đất của tổ chức nước ngoài nộp một lần trong 50 năm chỉ bằng 70% tổng số tiền doanh nghiệp nộp hàng năm trong cùng một thời gian đầu tư. 

Bên cạnh đó, Bộ Tài nguyên môi trường cũng trưng cầu ý kiến về việc Chính phủ sẽ ban hành giá đất bằng phương pháp so sánh, căn cứ vào biến động tương đương 30% so với giá tối đa và giá tối thiểu, với điều kiện mức giá này duy trì liên tục trong 12 tháng.

Đất đai trong khu dân cư sẽ được ổn định lâu dài, không giới hạn thời gian. Người dân được thế chấp quyền sử dụng đất để vay vốn với mục đích riêng, không bắt buộc vay vốn phục vụ mục đích kinh doanh như trước đây.

Bộ cũng dự kiến bỏ nguyên tắc "quyết định của UBND cấp tỉnh là quyết định cuối cùng trong tranh chấp đất đai". Ngược lại, nếu như quyết định của UBND cấp tỉnh không thỏa đáng, người dân có thể tiếp tục khiếu nại lên các cấp cao hơn.

Quận 2, khu vực chịu ảnh hưởng nhiều nhất của tiến trình đô thị hóa tại TP HCM, là nơi từng xảy ra nhiều khiếu kiện, tranh chấp đất đai. Ảnh: Hồng Phúc.

Ngoài ra, phương pháp xác định, thẩm định, giữ lại hay bỏ cơ chế định khung giá, lấy ý kiến của người bị thu hồi đất về mức đền bù giải phóng mặt bằng... cũng được đem ra bàn thảo nhiều lần trong đợt lấy ý kiến chuyên gia lần này.

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Vinh, giảng viên thẩm định giá, Khoa Kinh tế phát triển, trường Đại học kinh tế TP HCM cho rằng, việc thẩm định, định giá đất đai cần có sự tiếp cận sâu sát, xin ý kiến của Bộ Tài chính để có cơ sở khoa học và sức thuyết phục khi áp dụng vào cuộc sống.

Theo ông Vinh, bỏ khung giá đất là một chuyện hoang đường vì lúc đó không có cơ sở tính thuế và rất khó quản lý được những biến động của thị trường này.

Ông Vinh cũng đề nghị Bộ Tài nguyên môi trường nên tổ chức lấy ý kiến của những người bị thu hồi đất, để thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của người dân và có hướng xử lý hài hòa việc xác định giá bồi thường.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đăng Sơn, Phó viện nghiên cứu hạ tầng đô thị TP HCM mạnh dạn đề xuất: "Bất động sản cần một bộ luật theo tầm nhìn WTO, thông thoáng, phù hợp với nền kinh tế thị trường và giải quyết ngay những vấn đề thiết thực của cuộc sống".

Ông Sơn cho rằng luật trước nay chỉ chạy theo đuôi thực tiễn, vênh nhau rất nhiều, dẫn đến những xung đột tranh chấp đất đai không thể giải quyết được, làm khó cho doanh nghiệp và người dân, gây thiệt hại rất lớn cho toàn xã hội.

Chuyên gia này nhắc lại đề xuất mà ông từng kiến nghị nhiều lần, đó là phân loại đất đô thị và để Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm quản việc này, tránh sự chồng chéo giữa các bộ ngành như trước đây để cởi trói cho thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực quản lý đất đô thị.

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên môi trường Trần Thế Ngọc cho biết, mọi đề xuất được đa số các chuyên gia đồng tình, Bộ sẽ bổ sung và điều chỉnh vào Luật Đất đai mới. Những đề xuất nào còn nhiều tranh cãi sẽ tiếp tục được tháo gỡ trong những cuộc hội nghị chuyên sâu hơn cho đến khi đi đến thống nhất.

Cụ thể, đối với những khúc mắc về tài chính đất đai, thẩm định giá, Bộ sẽ xem xét tổ chức gặp gỡ thêm nhiều chuyên gia trong lĩnh vực này để ghi nhận thêm các đề xuất chuyên môn, nhằm góp phần nâng cao tính minh bạch cho thị trường bất động sản trong tương lai.

Riêng về việc trưng cầu ý kiến người bị thu hồi đất, ông Ngọc thừa nhận, là hết sức cần thiết để tránh những đối kháng không giải quyết được trong khâu đền bù giải phóng mặt bằng. Song, ông Ngọc cho rằng, cần có phương pháp hợp lý mới thu được kết quả, không thể tiến hành một cách tùy tiện.

Vũ Lê