Tái áp dụng quota với ôtô có thể phạm luật WTO

Đề xuất tái áp dụng quota để giảm lượng ôtô nhập của Bộ Công thương khiến nhiều chuyên gia băn khoăn, vì VN đã cam kết bãi bỏ toàn bộ các biện pháp hạn chế nhập khẩu và không tái áp dụng khi gia nhập WTO.
> Có thế tái dụng dụng chế độ quota với ôtô / Hơn 6.000 ôtô về trong tháng 3

Xe ngoài ồ ạt về trong tháng 3. Ảnh: H.T.

Với chủ trương hạn chế nhập siêu, giảm ách tắc giao thông, Bộ Tài chính xem xét tiếp tục tăng thuế linh kiện, phụ tùng ôtô và xe nguyên chiếc nhập khẩu. Mới đây Bộ Công Thương lại đề xuất phương án tái áp dụng chế độ phân bổ hạn ngạch đối với mặt hàng ôtô nhập khẩu.

Trong bối cảnh nhập siêu cao như hiện nay, cả hai phương án đều hợp lý, theo đánh giá của các chuyên gia. Tuy nhiên, quyết định tăng thuế lên 70% của Bộ Tài chính mới có hiệu lực từ 2/4, cần phải chờ ít nhất một tháng nữa để xem phản ứng của thị trường, trước khi xét tới các biện pháp khác.

Một chuyên gia của Viện nghiên cứu giá cả Bộ Tài chính nhận xét, lượng ôtô nhập khẩu nguyên chiếc lên tới con số 6.000 xe (không gồm xe tải) trong tháng 3 chưa phản ánh đúng cung cầu thị trường. Lượng xe tăng lên đột ngột, bằng cả hai tháng trước cộng lại, là do các nhà nhập khẩu cố gắng đưa xe về trước 2/4 để tránh thuế. "Cảnh xe ngoại ồ ạt về thị trường sẽ không xảy ra trong thời gian tới, nhất là khi thuế nhập khẩu đang được xem xét tăng thêm", ông nói.

Vì chính sách thuế có ảnh hưởng đáng kể đối với thị trường, Bộ Tài chính nên tiếp tục đánh thuế cao, tận dụng nguồn thu cho Nhà nước. Còn biện pháp cứng, tái áp dụng chế độ phân bổ hạn ngạch chỉ nên dùng tới khi vấn đề nhập siêu trở nên quá cấp bách. Theo chuyên gia trên, cách làm xin cho này khó thực hiện, và VN đã bỏ khi chính thức đặt chân vào sân chơi chung WTO.

Nhiều chuyên gia kinh tế lo ngại việc tái áp dụng chế độ hạn ngạch rất dễ vi phạm các cam kết quốc tế. Trao đổi với VnExpress sáng nay ông Trần Quốc Khánh - Vụ trưởng Vụ Đa biên Bộ Công Thương, người trực tiếp tham gia đàm phán WTO - cho hay tại thời điểm gia nhập WTO, VN đã cam kết bãi bỏ toàn bộ các biện pháp hạn chế nhập khẩu và không tái áp dụng. Như vậy, về nguyên tắc việc tái áp dụng chế độ quota là vi phạm quy ước quốc tế.

Tuy nhiên, theo ông Khánh có một điều khoản trong Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS) và biểu cam kết dịch vụ cho phép thành viên trong WTO áp dụng điều kiện đối với dịch vụ và nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài khắt khe hơn mức đã cam kết. Như vậy, trong trường hợp VN gặp phải khó khăn về cán cân thanh toán thì có thể tạm thời áp dụng các biện pháp như thuế hay chế độ quota để hạn chế số lượng nhập khẩu.

Tiến sĩ Võ Trí Thành, chuyên gia kinh tế - Viện Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng nếu chiếu theo WTO, VN hoàn toàn có thể tái áp dụng tạm thời chế độ phân bổ quota đối với ôtô và hay các mặt hàng khác. Tuy nhiên, cách làm này phải tính toán thận trọng nếu không sẽ bị các nước thành viên khác kiện lại. Nếu lấy lý do khó khăn về cán cân thanh toán, VN phải đưa ra con số tỷ trọng nhập siêu đối với mặt hàng ôtô là bao nhiêu, tình trạng ùn tắc giao thông diễn ra như thế nào...

Hồng Anh