'Ngành điện như con nhà nghèo'

Thứ trưởng Bộ Công nghiệp Bùi Xuân Khu đã ví von như vậy, bởi ngành điện Việt Nam có chút vốn nào lại dốc ra hết mà không có dự trữ. Theo ông, để ổn định nguồn điện nhất thiết phải tăng giá.

- Trong khi điện đang thiếu trầm trọng như hiện nay thì tỷ lệ bị tổn thất hàng năm vẫn rất cao nhưng chúng ta vẫn chưa có giải pháp tháo gỡ. Ông nghĩ sao?

- Tổn thất điện có nhiều nguyên nhân. Lưới điện kém cũng tổn thất, tổn thất điện do quá trình điều tiết lưới điện quốc gia, điện đã phóng lên thì phải sử dụng, anh không sử dụng thì tự nó mất. Có những lãng phí do cá thể họ làm hỏng đường dây, lấy trộm điện. Tổn thất điện của Việt Nam so với thế giới thuộc diện cao, hơn 10%. Ở nông thôn thì tỷ lệ tổn thất nhiều hơn, ở đó lưới điện kéo dài thì tiêu hao trên đường dây là lớn.

- Những tổn thất này có liên quan gì đến tình trạng thiếu điện, thưa ông?

- Nếu tiết kiệm tốt thì nguồn sẽ đỡ căng. Hiện nay chúng ta huy động hết công suất phát điện mà không có dự phòng. Mình cứ như con nhà nghèo nên thiếu điện cứ kéo dài. Có đồng nào thì dốc ra hết mà không có dự trữ.

- Thiếu điện nhưng nhiều dự án điện vẫn chậm tiến độ?

- Chậm tiến độ cũng có những lý do của nó, ví dụ giá điện thấp, giá điện của mình phải bù cho vùng sâu vùng xa, trong khi đó EVN vừa là doanh nghiệp nhưng phải làm việc công ích nên EVN mua nguồn điện của các nhà máy điện độc lập nước ngoài buộc phải đàm phán giá thấp để còn sinh lời, nếu EVN lỗ thì không ai cho vay để đầu tư nữa.

Nhiều dự án đầu tư vào thì giá vật liệu điều chỉnh, các đơn vị xây lắp cũng không huy động đủ lực lượng, và do giá điện mình thấp nên nhà đầu tư cứ từ từ chờ giá lên rồi xây tiếp, những yếu tố này làm cho tình trạng thiếu điện càng thiếu thêm.

Hiện nay chúng ta có hàng trăm nhà máy điện đang được đầu tư, trong đó có 34 nhà máy trên 100mW. Những dự án này của EVN, các dự án nước ngoài và các nhà đầu tư khác. Chúng tôi cũng đang chỉ đạo về giải pháp độ tải lưới, truyền tải điện phải cân đối với các dự án, có thể làm thêm đường dây 59kV Bắc - Nam, nhất là các lưới 220kV, 110kV, các điểm đấu nối, các cụm điện mới cũng phải được phát triển.

- Với nhiều dự án đầu tư như vậy, theo ông bao giờ Việt Nam sẽ hết cảnh thiếu điện?

- Nếu đôn đốc tốt thì có thể cuối năm 2008 là ổn, đến 2009 khi các nhà máy vận hành thì mình không thiếu điện.

- Theo ông giải pháp nào là cơ bản nhất để thu hút đầu tư vào ngành điện?

- Để nguồn điện đủ và ổn định thì phải đầu tư, đầu tư nguồn điện, lưới điện, hệ thống điều độ quốc gia cũng phải “ngon”, kiểm soát chặt chẽ thì mới đảm bảo được cung cầu.

Nếu bây giờ đột nhiên một nhà đầu tư nước ngoài xây dựng nhà máy thép 1 tỷ USD thì tự nhiên sẽ lấy mấy trăm mW của mình ngay, và như vậy là mình thiếu hụt. Do đó phải có dự phòng, có đầu tư theo lộ trình, cứ tăng giá điện lên nữa thì khá một chút sẽ thêm nhà đầu tư mới vào.

Theo kế hoạch tăng trưởng ngành điện là 20% thì mỗi năm phải tăng thêm 3.800mW, tương đương với 4 tỷ USD. Điều này có nghĩa mỗi năm chúng ta phải hoàn thành từ 3.800mW - 4.000mW hòa vào công suất chung.

- Như vậy để ổn định nguồn điện không có giải pháp nào khác ngoài việc tăng giá, thưa ông?

- Chẳng có giải pháp nào cả, bây giờ cơ chế thị trường, anh đã hội nhập quốc tế thì phải theo người ta chứ. Cứ muốn bao cấp như trước thì làm sao được. Bây giờ sản xuất 10 đồng mà anh bán 9 đồng thì ngành điện có mà “đói”. Hộ dân nào nghèo thì quỹ công ích sẽ trợ cấp, còn ông nào xài nhiều thì phải trả tiền nhiều.

(Theo Dân Trí)