Xúc tiến thương mại nhiều tiền nhưng khó tiêu

Tổng cộng có 159 chương trình xúc tiến thương mại quốc gia được phê duyệt trong năm nay với kinh phí hỗ trợ trên 176 tỷ đồng. Tuy nhiên đến hết tháng 6, mới có 34 chương trình được triển khai.

Theo quy định của Nhà nước, phần kinh phí hỗ trợ cho chương trình xúc tiến thương mại trọng điểm quốc gia hằng năm vào khoảng 400-500 tỷ đồng (trích 1% từ tổng kim ngạch xuất khẩu, trừ dầu thô) nhưng chưa năm nào, các chương trình được phê duyệt sử dụng hết 200 tỷ đồng. Phần triển khai trong thực tế còn thấp hơn nhiều lần.

Không giống như các quỹ hỗ trợ khác, quỹ dành cho chương trình xúc tiến thương mại trọng điểm quốc gia thường xuyên rơi vào cảnh "nhiều tiền nhưng không tiêu được".

Ông Đỗ Thắng Hải, Cục trưởng Xúc tiến thương mại, thừa nhận, các chương trình xúc tiến thương mại trọng điểm quốc gia mới tập trung vào những nội dung truyền thống, ngắn hạn như khảo sát, hội chợ, thông tin... chưa có nhiều chương trình mang tính tổng hợp, dài hạn, mang tầm cỡ xúc tiến quốc gia. Nhiều đơn vị còn thiếu chuyên nghiệp trong khâu tổ chức đến nỗi có nhiều chương trình dù đã được phê duyệt nhưng không thực hiện được. Điển hình như Hiệp hội Lương thực Việt Nam chỉ thực hiện được 50% chương trình được phê duyệt, Tổng công ty Rau quả nông sản chỉ thực hiện được 40%...

Trao đổi với VnExpress, ông Hoàng Văn Thụ, Phó chủ tịch Hiệp hội Chè cho biết, một trong những chương trình lớn nhất của hiệp hội là xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm chè cũng chỉ sử dụng hết 5 triệu đồng trong tổng số 27 triệu đồng được phê duyệt. Ngoài nguyên nhân còn thiếu chuyên nghiệp trong khâu tổ chức, ông Thụ cho biết, chương trình chỉ đăng ký thực hiện trong 2 năm 2003-2004. Song vì phải lệ thuộc vào cơ quan khác và không thể hoàn thành đúng thời hạn, số tiền không dùng hết đúng thời gian đăng ký cũng bị cắt luôn.

Tuy nhiên, ông Thụ cũng phản ánh một bất cập trong cơ chế hiện nay là, thông thường các chương trình xúc tiến thương mại của doanh nghiệp sẽ do Bộ Thương mại phê duyệt nội dung, còn Bộ Tài chính phê duyệt kinh phí. Việc phê duyệt chương trình thường nhanh chóng nhưng tiền thì lại luôn đến muộn. Chẳng hạn như năm nay, Hiệp hội Chè được duyệt 10 chương trình xúc tiến thương mại với kinh phí hỗ trợ là 6,8 tỷ đồng. Song đến nay đã là cuối tháng 6 mà hiệp hội vẫn chưa nhận được một đồng tiền nào.

"Chương trình khảo sát thị trường Đài Loan của Hiệp hội Chè đăng ký thực hiện trong tháng 2. Vì chưa nhận được tiền nên chúng tôi buộc phải hô hào doanh nghiệp đóng góp và ứng ra vay thêm", ông Thụ bức xúc.

Về vấn đề này, ông Đỗ Thắng Hải cho rằng, lỗi một phần thuộc về doanh nghiệp. Theo nguyên tắc, bên tổ chức chương trình xúc tiến thương mại phải quyết toán xong của năm trước mới được tạm ứng tiền của năm sau. Thế nhưng trên thực tế, nhiều hiệp hội, doanh nghiệp chưa có cán bộ chuyên môn làm việc ổn định về kế toán nên việc lập dự toán và quyết toán còn phải chỉnh sửa nhiều lần nên ảnh hưởng đến tiến độ tạm ứng kinh phí và thực hiện chương trình.  

Tại hội nghị chuyên đề về xúc tiến thương mại sáng 27/6, Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển cũng cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia vào thị trường toàn cầu, cửa đã mở nhưng hàng hóa có vào được hay không lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó xúc tiến thương mại đóng vai trò rất quan trọng.

"Cửa đã mở nhưng hàng Việt Nam không vào được có thể là do hàng kém chất lượng, giá thành cao hoặc xúc tiến thương mại kém. Như vậy, hiệu quả của việc hội nhập, mở cửa thị trường không có ý nghĩa", Bộ trưởng Trương Đình Tuyển nhấn mạnh.

Hà Vy