Siêu thị và chợ mọc lên quá dày

Ở cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh), sát vách siêu thị rộng 4 ha đang xây dựng của Satra bỗng xuất hiện thêm một cái chợ. Đối diện đó là siêu thị miễn thuế. Tổng cộng tại khu vực biên giới phía tây bắc Nam Bộ dân cư còn rất thưa thớt này có tới 4 cái chợ thuộc loại lớn cấp quốc gia.

"Chúng tôi đến khổ", Tổng giám đốc Tổng Công ty thương mại Sài Gòn (Satra) Huỳnh Văn Minh than phiền. Nhiều nơi bán lẻ không chỉ khiến bị chia nhỏ số lượng khách đến mua hàng, giảm hiệu quả kinh doanh của từng siêu thị, mà theo ông Minh còn làm tăng tình hình buôn lậu nơi biên giới.

Chỉ ra nguyên nhân tình trạng siêu thị cứ "đụng" nhau chan chát như thế này, ông Minh cho rằng cái chính là do công tác quy hoạch mạng lưới chợ, siêu thị của địa phương quá kém.

Trên thực tế, chợ của Tổng Công ty xây dựng đã phải chịu cảnh buôn bán èo uột, rồi sau đó chủ đầu tư buộc phải bàn chuyện hợp tác với Satra, tiếp theo là bán hẳn cho tổng công ty này. "Buộc phải mua, nếu không sẽ có đối thủ cạnh tranh, thế nhưng chúng tôi tự nhiên lại sở hữu cả 2 cái chợ sát vách nhau một cách không cần thiết", ông Minh cho biết.

Trung tâm kinh doanh (outlet mall) đầu tiên vừa hoạt động ở Bình Dương. Ảnh: Ái Vân

Tình trạng thiếu quy hoạch mạng lưới phân phối, bán lẻ hiện cũng đang phổ biến ở nhiều địa phương chứ không chỉ Tây Ninh. Nhiều nhà bán lẻ ở Tiền Giang kêu ca là đã có chợ trái cây cấp quốc gia tại tỉnh này rồi, nhà nước lại đầu tư thêm một chợ tương tự ở Đồng Tháp, chưa kể nhiều chợ nhỏ khác nữa lân cận trong vùng.

Ngay tại TP HCM, nhiều siêu thị khi được cấp phép cũng gần như trở thành hàng xóm láng giềng với nhau. Ví dụ chỉ đoạn đường Cống Quỳnh khoảng 500 m đã có 2 siêu thị là Co.op Mart và Hà Nội. Chưa kể 500 m khác phía sau lưng 2 trung tâm bán lẻ này là siêu thị Citimart. Theo một chuyên gia về các cam kết WTO, sự chia khách hàng của các siêu thị đã làm giảm đi doanh thu từng nhà kinh doanh.

Tại Hội nghị về Phát triển thương mại trong nước và thực thi cam kết WTO diễn ra hôm nay ở TP HCM, Vụ trưởng Chính sách thị trường trong nước của Bộ Thương Mại, Hoàng Thọ Xuân cũng thừa nhận, quy hoạch mạng lưới phân phối ở các địa phương đang hết sức yếu kém, manh mún. Mặc dù Chính phủ đã phê duyệt đề án phát triển thương mại trong nước, Bộ cũng đang triển khai công tác quy hoạch lại hạ tầng thương mại, song hiệu quả đến đâu lại còn tùy thuộc vào sự năng động của từng địa phương. Trên thực tế ở các nước, thông thường quy hoạch siêu thị phải cách nhau trong vòng bán kính 1 km.

Ông Xuân cho hay, hiện Bộ Thương mại đang đàm phán với Chính phủ Phần Lan về khoản viện trợ 20 triệu Euro, hỗ trợ Việt Nam nâng cao kết cấu hạ tầng thương mại. Đây là nguồn vốn ODA đầu tiên rót vào ngành dịch vụ phân phối, do khả năng cạnh tranh khốc liệt khi Việt Nam hoàn toàn mở cửa ngành theo cam kết WTO.  

Theo lộ trình cam kết WTO, đến 1/1/2009, Việt Nam sẽ mở cửa hoàn toàn dịch vụ phân phối. Từ nay đến đó, thời gian không còn dài để các nhà bán lẻ trong nước chuẩn bị cho khả năng dự kiến cạnh tranh mạnh mẽ với những đại gia nước ngoài. Tổng giám đốc Satra còn ví von các công ty phân phối nội địa đang khó khăn, chật vật chạy nước rút trong hội nhập.

Phan Anh