'Thượng đế' mất 540 tỷ đồng mỗi năm vì bị ăn chặn xăng

Gần 12,8% điểm kinh doanh xăng tại TP HCM khi kiểm tra có vi phạm về đo lường với sai số 6%. Bình Dương có tỷ lệ 11,5% cây xăng bán thiếu cho khách hàng. Tình trạng "ăn chặn" xăng tăng và ngày càng tinh vi khiến các cơ quan chức năng lo ngại, người tiêu dùng thiệt hại bình quân gần 18 triệu lít xăng/năm.

Theo Hội Tiêu chuẩn, đo lường và bảo vệ người tiêu dùng phía Nam, khoảng 12% các trạm xăng phía Nam đong thiếu cho khách hàng với sai số trung bình 5% thể tích. Đó là chưa kể các cơ quan chức năng còn chưa kiểm tra việc đo lường dầu hỏa, diesel và mazut với tổng khối lượng tiêu thụ phía Nam ước tính khoảng hơn 5 triệu tấn.

Chỉ trong tháng 8-10, kiểm tra 26 điểm kinh doanh xăng dầu thì Bình Dương đã phát hiện đến 16 trường hợp vi phạm. Kiểm tra đột xuất 6 doanh nghiệp thì có đến 4 vi phạm. Trong đó, sai về thủ tục hành chính 5 nơi, còn lại vi phạm về đo lường như sai non đồng hồ trung bình 6-7%, cao nhất đến 8%. 4/10 mẫu xăng được lấy kiểm nghiệm không đạt chất lượng. Phó chi cục trưởng Quản lý thị trường Bình Dương Nguyễn Thành Danh cho biết, số lượng mẫu không đạt còn có thể nhiều hơn nữa do kết quả hiện nay vẫn chưa đủ.

Trong số 105 mẫu xăng do Hội tiêu chuẩn, đo lường và bảo vệ người tiêu dùng phía Nam, kết hợp với các cơ quan chức năng 5 tỉnh thành phía Nam là Tây Ninh, Bến Tre, Vũng Tàu, Kiên Giang và TP HCM lấy mẫu kiểm nghiệm, có đến 38% loại 92RON, 37% xăng 95RON không đạt yêu cầu.

Cũng theo kết quả này, tỷ lệ xăng kém chất lượng ở các tỉnh vùng sâu càng cao. Ví dụ như xăng 95 ở Tây Ninh, Bến Tre không đạt yêu cầu đến 67%, trong khi tỷ lệ này tại TP HCM là 33%.  

Có bị phù phép ăn chặn xăng, người tiêu dùng cũng khó có thể biết được. Ảnh: P.A.

Công nghệ chip điện tử

Gian lận bằng cách pha trộn xăng với các dung môi khác như dầu hôi, DO, xăng trắng... hay xăng không đúng chủng loại, đã trở nên phổ biến. Gắn con chip điện tử vào bo mạch của trụ bơm xăng, ứng dụng công nghệ kỹ thuật như dùng remote điều khiển từ xa, khóa nóng... là những biện pháp mới nhất mà nhiều điểm kinh doanh xăng sử dụng để làm sai lệch đồng hồ bơm, móc túi người tiêu dùng hưởng lợi.

Ém sẵn 3 trinh sát giả làm người đổ xăng để án ngữ trước 3 cầu dao điện của các trụ bơm xăng tại điểm bán xăng Tân Vạn, thế nhưng khi lực lượng kiểm tra liên ngành tỉnh Bình Dương xuất hiện, một phụ nữ lập tức lao vào phòng ngủ để cắt cầu dao điện chung cho toàn bộ điểm bán xăng. Khi cầu dao bật trở lại, các đồng hồ điện tử tự động reset lại như bình thường. Hành vi điều chỉnh gian dối được phi tang. 

7/7 trụ bơm của cây xăng Tân Vạn đều có sai số đo lường. Hầu hết trụ bơm của điểm kinh doanh Thiên Tạo có gắn chip điện tử làm lệch đồng hồ đo. Chủ kinh doanh còn cho biết, đã mời kỹ thuật viên đến lắp chip vào trụ bơm với chi phí 1,3 triệu đồng.  

Người trực tiếp chỉ đạo "đánh" mạnh các vụ ăn chặn xăng của người tiêu dùng tại Bình Dương, ông Nguyễn Thành Danh, bức xúc: "Các thủ đoạn gian lận kinh doanh xăng ngày càng tinh vi hơn, quản lý thị trường cũng khó phát hiện xử lý chứ đừng nói đến người tiêu dùng biết là bị lừa".

Bình Dương là một trong những tỉnh thành kiểm tra, xử lý gắt gao các hành vi gian lận kinh doanh xăng dầu, theo đánh giá của Hội tiêu chuẩn, đo lường và bảo vệ người tiêu dùng phía Nam. Từ năm 2003 đến nay, mỗi năm tỉnh kiểm tra ít đi, đột xuất nhưng có trọng điểm và được trinh sát trước, song số trường hợp vi phạm bị phát hiện ngày càng gia tăng hơn và độ tinh vi cũng tịnh tiến.

Theo ông Danh, hầu hết vi phạm đều xảy ra ở các điểm bán lẻ xăng dầu của tư nhân.

Đề nghị bán xăng có đối chứng cho khách hàng

Trưởng phòng kế hoạch Saigon Petro Chu Văn Tường cho rằng, việc bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng trong việc mua bán xăng từ trước đến nay chưa được chú trọng. Thậm chí mua bán nhưng người tiêu dùng luôn ở thế bất lợi vì không thể chọn lựa cũng như kiểm tra, giám sát, đối chứng hàng.

Để hạn chế tình trạng ăn cắp xăng của người tiêu dùng, ông Danh đề nghị nên buộc các doanh nghiệp xăng dầu phải có chuẩn đối chứng ngay tại điểm bán xăng, để khách hàng có điều kiện so sánh hàng đã mua với xăng chất lượng đảm bảo. "Hiện nhiều chợ cũng đã trang bị cân đối chứng để giúp các bà nội trợ kiểm tra việc cân thiếu. Với điểm kinh doanh xăng cũng cần áp dụng tương tự", ông Danh nói.

Ông Danh cũng đề nghị, các nhà sản xuất nên dán tem chống hàng giả đè lên các bo mạch điện tử trong trụ bơm. Nhờ vậy, những chủ cây xăng hám lợi không thể tháo bo mạch ra để gắn chip vào, làm sai lệch đồng hồ bơm xăng gây thiệt hại cho người tiêu dùng.  

Tình trạng pha xăng, chặn đồng hồ bơm... của các điểm kinh doanh diễn ra phổ biến, song khi bị phát hiện, theo quy định, mức phạt vi phạm cũng chỉ ở mức 6-7 triệu đồng/lần, không đủ sức răn đe. Tỉnh Bình Dương đang dự tính áp dụng mức phạt lên đến 40 triệu đồng/lần, đồng thời công khai tên cây xăng gian lận lên các phương tiện thông tin đại chúng để người tiêu dùng đều biết.

Phan Anh