Quản lý kinh doanh siêu thị lỏng lẻo

Kết quả kiểm tra của Sở Thương mại Hà Nội cho thấy, gần 1/3 siêu thị trên địa bàn thành phố không đạt tiêu chuẩn hoạt động theo quy chế siêu thị và trung tâm thương mại do Bộ Thương mại ban hành. Việc quản lý hoạt động của các siêu thị hầu như vẫn bị bỏ ngỏ.

Chị Lan, trú tại quận Cầu Giấy, định mua mấy túi thịt bò khô tại Siêu thị Hà Nội Marko trên đường La Thành thì phát hiện thấy có những sợi mốc xanh mốc vàng, trong khi thời hạn sử dụng ghi trên bao bì là năm 2008. Khi phản ánh sự việc với nhân viên siêu thị, chị được giải thích thịt bò bị mốc do bảo quản chưa tốt. "Tôi không dám tin vào sản phẩm ở siêu thị nữa, nhất là khi cho bọn trẻ nhà tôi ăn", chị Lan nói.  

Gần 1/3 siêu thị tại Hà Nội không đạt tiêu chuẩn. Ảnh: Hoàng Hà.

Một khách hàng khác, chị Minh, ở đường Bưởi, bức xúc về dịch vụ của Siêu thị Maximax trên đường Hoàng Quốc Việt: "Giờ tan tầm nhiều người mua hàng, vậy mà siêu thị chỉ bố trí 2 máy thu ngân, khách hàng phải chen chúc đợi lượt thanh toán. Nhân viên thanh toán chậm chạp, nhiều lúc còn gắt gỏng với khách hàng", chị than thở.

Một khách hàng có thẻ khách hàng thân thiết Fivimart - một trong những siêu thị quy mô nhất ở Hà Nội - cho biết, nếu thanh toán bằng tiền mặt thì siêu thị giảm giá cho 3%, song ưu đãi này sẽ bị cắt nếu chi trả bằng thẻ ngân hàng.

Kết quả kiểm tra của Sở Thương mại Hà Nội cho thấy, trong tổng số 70 siêu thị và trung tâm thương mại trên địa bàn thành phố, có 5 trung tâm thương mại và 46 siêu thị đạt chuẩn.

Theo quy chế do Bộ Thương mại ban hành năm 2004, tất cả các siêu thị, trung tâm thương mại phải có nội quy và nội quy ấy phải được các sở thương mại ký duyệt; trên biển hiệu phải ghi rõ tên doanh nghiệp kinh doanh, địa chỉ, số điện thoại và hạng của siêu thị. Siêu thị phải có nơi trông giữ xe, thiết bị phòng cháy chữa cháy... Trong siêu thị không được bày bán hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, phần lớn các siêu thị hoạt động trên địa bàn thủ đô không có nội quy. Có những nơi chỉ là cửa hàng tạp hoá rộng một, hai trăm mét vuông, lèo tèo vài sản phẩm cũng trưng biển siêu thị. Có siêu thị chỉ đủ tiêu chuẩn xếp hạng 3 song lại ghi trên biển là hạng 2. Thậm chí nhiều chủ kinh doanh không biết siêu thị của mình đạt hạng gì.

Theo Sở Thương mại Hà Nội, kinh doanh siêu thị không phải là kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp có thể đăng ký tại Sở Kế hoạch và Đầu tư mà không phải tuân thủ quy định nào. Doanh nghiệp thành lập siêu thị và tự đối chiếu quy chế để xác định hạng. Do vậy, có những siêu thị ra đời mà Sở Thương mại cũng không nắm được.

Một khó khăn nữa, theo Giám đốc Sở Thương mại Nguyễn Mạnh Hoàng, đến năm 2004 mới có quy chế hoạt động siêu thị, trong khi hình thức kinh doanh này đã xuất hiện trước đó nhiều năm. Vì vậy, khi quy chế được ban hành, nhiều siêu thị hoạt động từ trước không đáp ứng tiêu chuẩn không muốn cải tạo vì sợ ảnh hưởng đến kinh doanh.

"Không có chế tài xử phạt, cũng không có chỉ đạo từ trên, chúng tôi rất khó xử lý. Chỉ có cách tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện. Chúng tôi đã cáo Bộ Thương mại xin ý kiến chỉ đạo", ông Hoàng nói.

Vụ Chính sách Thị trường trong nước, Bộ Thương mại, là đơn vị tham gia soạn thảo quy chế siêu thị và trung tâm thương mại. Ông Phạm Hữu Thìn, thành viên ban soạn thảo, thừa nhận những quy định trong quy chế này chỉ dừng lại ở việc quản lý hình thức của các siêu thị. "Việc phân hạng siêu thị chủ yếu phục vụ công tác quy hoạch, thống kê của cơ quan quản lý", ông Thìn cho hay.

Theo ông, vì là quy chế, nên trong đó không thể đưa ra chế tài xử phạt đối với những doanh nghiệp vi phạm. Cần phải là văn bản ở mức nghị định trở lên mới đủ thẩm quyền đưa ra chế tài xử phạt. Hơn nữa, việc xử lý những doanh nghiệp vi phạm phải có sự phối hợp liên ngành. Ông Thìn lấy ví dụ, muốn xử lý những siêu thị không đạt tiêu chuẩn mà vẫn trương biển siêu thị phải có sự kết hợp của ngành văn hóa thông tin và ngành thương mại.  

Ông Thìn cũng cho biết, trước mắt Vụ chưa có kế hoạch ban hành thêm quy chế về hoạt động siêu thị, trung tâm thương mại mà chỉ có quy định đối với hình thức kinh doanh nhỏ hơn như cửa hàng tiện ích.

Ngọc Châu