Cải thiện môi trường kinh doanh bằng bàn tay sắt

Cuối tuần qua Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có chỉ thị chấn chỉnh công tác hành chính trong giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp. Môi trường kinh doanh tụt hạng cùng với những kêu ca của doanh nghiệp về chi phí đen khiến năng lực cạnh tranh của VN giảm sút trước thềm WTO.

Thủ tướng yêu cầu các cơ quan rà soát, sửa đổi những quy trình, thủ tục hành chính không còn phù hợp, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp; loại bỏ những khâu trung gian, những thủ tục rườm rà, chồng chéo, những loại giấy tờ không cần thiết.

Tình trạng khép kín, thiếu công khai, minh bạch cần loại bỏ. Thay vào đó các cơ quan sẽ công bố số điện thoại đường dây nóng, địa chỉ hộp thư điện tử để tiếp nhận các góp ý về quy trình, thủ tục. Những hành vi gây nhũng nhiễu, phiền hà sẽ bị xử lý nghiêm.

Các chuyên gia nhận định động thái trên cho thấy quyết tâm cải thiện môi trường kinh doanh từ cấp trung ương. Tuy nhiên, các chỉ số tụt hạng lại xuất phát chủ yếu từ khâu thực thi pháp luật tại địa phương. Điều đó thể hiện rõ nét qua cuộc khảo sát của Đoàn cán bộ Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương về thực trạng giấy phép kinh doanh tại 3 tỉnh Thái Nguyên, Bà Rịa - Vũng Tàu và Ninh Thuận.

Theo ông Nguyễn Đình Cung, Trưởng ban Nghiên cứu chính sách kinh tế vĩ mô Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, những rắc rối trong thủ tục, thời gian xin phép kéo dài, các khoản chi ngoài luồng sẽ gây tâm lý bất an cho doanh nghiệp, hơn thế nó nằm ngoài tầm tiên liệu khiến kế hoạch của họ có khi bị thay đổi hoàn toàn.

Môi trường kinh doanh VN bị tụt 6 bậc. Ảnh: Ambhanoi

Một ví dụ được ông Cung đưa ra minh họa cho rắc rối chồng chéo thủ tục đăng ký kinh doanh là trường hợp thành lập doanh nghiệp taxi ở Ninh Thuận. Muốn hoạt động họ phải có ít nhất 3 loại giấy gồm chứng chỉ hành nghề lái taxi, giấy kiểm định đồng hồ và giấy phép sử dụng tần số. Do Ninh Thuận là một địa phương nhỏ, chưa có hiệp hội các doanh nghiệp kinh doanh taxi, chưa có cơ quan kiểm định đồng hồ đo trên xe taxi nên doanh nghiệp sẽ phải ra Hà Nội xin cấp chứng chỉ hành nghề lái taxi cho lái xe, đưa xe ra Nha Trang để xin được giấy kiểm định đồng hồ, xin giấy phép về sử dụng tần số…

Theo bà Nguyễn Phương Mai, Trưởng đại diện Hiệp hội kế toán công chứng Anh quốc (ACCA), trong những câu chuyện bên lề của các nhà đầu tư nước ngoài tại VN cũng như một số khảo sát của ACCA, nhà đầu tư luôn phàn nàn về minh bạch thông tin.

Các doanh nghiệp phản ánh, kênh truyền tải chính sách phổ biến nhất là trang web của các bộ ngành nhưng thông tin thường cũ đến cả năm. Doanh nghiệp phải qua nhiều cửa để lấy thông tin, đó lại thường là những tin không chính thống và họ phải mất rất nhiều thời gian để xác minh lại. Đây lại là các yếu tố ảnh hưởng rất nhiều đến kế hoạch kinh doanh của họ.

Bảo vệ nhà đầu tư

Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, trước thềm WTO, VN cần đặc biệt chú ý tới tiêu chí bảo vệ nhà đầu tư. Báo cáo của Ngân hàng Thế giới cho thấy VN là một trong 5 quốc gia bảo vệ nhà đầu tư kém nhất, điều này có thể khiến nhiều nhà đầu tư ngại bỏ vốn.

"Ở các nước, khi hội đồng quản trị hay ban lãnh đạo công ty cổ phần lạm dụng quyền hạn để trục lợi, gây thiệt hại cho các cổ đông thì pháp luật có cơ chế xử lý nghiêm. Thế nhưng tại VN hầu như chưa có khung pháp lý cũng như các thông lệ quy định trách nhiệm của giám đốc hay thành viên hội đồng quản trị, hoặc quyền khiếu kiện của các cổ đông thiểu số", ông Doanh nói.

Trong lĩnh vực thuế, các chuyên gia cho rằng thu tỷ lệ bao nhiêu không quan trọng bằng thu như thế nào và làm gì để hạn chế tiêu cực. Theo bà Nguyễn Phương Mai, có thể khắc phục nhược điểm này bằng cách các bộ ngành có liên quan đến một sắc thuế nào đó ngồi lại với nhau để tạo ra một chính sách chặt chẽ.

Trao đổi với VnExpress, ông Juan José Daboub, tân Giám đốc điều hành Ngân hàng thế giới cho rằng, VN có thể cải thiện thứ bậc trong bảng xếp hạng bằng cách đẩy nhanh tốc độ cải cách, hành động vì lợi ích của người dân.

Còn theo ông Lê Đăng Doanh, đã đến lúc VN lấy môi trường kinh doanh làm thước đo cho cải cách. Chính phủ phải dựa trên ý kiến của người dân và các nhà đầu tư để nhìn ra chất lượng cải cách chứ không phải chỉ dựa vào đánh giá chủ quan của các cơ quan quản lý như hiện nay.

Hà Vy - Việt Phong