Thiếu khung pháp lý cho nghề định giá tín nhiệm

Chưa đầy một năm đi vào hoạt động, Trung tâm đánh giá tín nhiệm Vietnamnet (CRV) đã vội "chết yểu". Trong điều kiện còn thiếu khuôn khổ pháp lý và thị trường vốn còn non trẻ, các chuyên gia cho rằng, còn lâu VN mới có được một công ty định mức tín nhiệm chuyên nghiệp.  

Trao đổi với VnExpress bên lề hội thảo "Phát triển ngành định mức tín nhiệm khu vực châu Á - Thái Bình Dương" sáng nay, ông Võ Trí Thành, Trưởng ban Nghiên cứu Chính sách hội nhập kinh tế quốc tế (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương) cho rằng, ở VN thực chất chưa có một công ty đánh giá tín nhiệm nào được gọi là chuyên nghiệp, khuôn khổ pháp lý cho vấn đề này cũng chưa được thiết lập.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký hiệp hội các nhà đầu tư chứng khoán (Vafi), cho biết, năm 2004, Vafi đã tổ chức 2 cuộc hội thảo bàn về giải pháp thành lập các công ty định mức tín nhiệm ở VN. Tuy nhiên, mọi việc vẫn chỉ dừng ở bàn thảo. Ông cho rằng, điểm mấu chốt nhất là Nhà nước phải hoạch định được các khung pháp lý cho hình thức dịch vụ này hoạt động.

Nhà đầu tư luôn muốn nhận được thông tin chính xác về mức độ rủi ro của các khoản đầu tư. Ảnh: Planitroi

Theo ông Hải, hiện nay ở VN, kiến thức về định mức tín nhiệm vẫn còn khiêm tốn. Để có thể hình thành được các công ty định mức tín nhiệm tại VN, ngoài vấn đề pháp lý, rất cần sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế như Ngân hàng thế giới, Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) hay Công ty Tài chính quốc tế. Tuy nhiên, do thị trường vốn của VN còn quá nhỏ bé nên các tổ chức này vẫn chưa quan tâm tới. "Nếu không có sự hỗ trợ, có lẽ 10 năm nữa chúng ta cũng chưa cho ra đời được các công ty định mức tín nhiệm", ông Hải nói thêm.  

Thị trường vốn chưa đủ mạnh

Theo ông Võ Trí Thành, thông thường để tồn tại về mặt kinh doanh, các công ty đánh giá tín nhiệm cần một thị trường vốn đủ lớn.

Trong khi đó, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Trần Minh Tuấn cho biết, trên thị trường chứng khoán VN đến nay chỉ vỏn vẹn 35 công ty niêm yết với tổng quy mô dưới 4% GDP. Thị trường trái phiếu lại gồm chủ yếu là trái phiếu chính phủ, song gần như tất cả trái phiếu chính phủ đều ở trên thị trường sơ cấp, rất hiếm các giao dịch thứ cấp.

Tuy vậy, theo ông Thành, thị trường vốn VN vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển chưa được khai thác. Chẳng hạn như việc cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước đang được đẩy nhanh, một số tổng công ty lớn và ngân hàng thương mại bắt đầu khởi động niêm yết trên thị trường chứng khoán đã gia tăng cơ hội cho nhà đầu tư. Các hàng rào ngăn cản đầu tư nước ngoài tiếp tục được dỡ bỏ, thu hút thêm nhiều nhà đầu tư tới thị trường vốn VN.

Định mức tín nhiệm có cơ hội phát triển ở VN

Theo ông Thành, VN đang trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa toàn diện, nhu cầu về nguồn lực chắc chắn sẽ tăng lên. VN cũng đã huy động được 750 triệu USD qua việc phát hành trái phiếu tới thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để duy trì niềm tin vào thị trường thì việc cung cấp thông tin là cần thiết đối với nhà đầu tư nước ngoài để giúp họ đánh giá chính xác mức độ rủi ro của các khoản đầu tư đó.

VN cũng đang hướng tới hội nhập thị trường tài chính với các thị trường trong khu vực. Một trong những điều kiện cần thiết là nhà nước cần có các quy định về thị trường tài chính phù hợp với những quy phạm quốc tế hoặc khu vực. Do vậy, cần có các biện pháp thông tin để phục vụ mục đích xác định rủi ro.

Theo bà Christina Maynes, Trưởng Văn phòng đại diện công ty đánh giá tín nhiệm Moody's Singapore, việc thành lập các công ty đánh giá tín nhiệm mang lại một nguồn thông tin về rủi ro tín dụng, trau dồi kiến thức nhà đầu tư về các chứng khoán họ quyết định đầu tư. Bên cạnh đó, với những thông tin như vậy, cá nhân sẽ yên tâm hơn khi đầu tư vào các công cụ tài chính. Ông Trần Minh Tuấn cũng cho rằng, công ty định mức tín nhiệm sẽ xóa đi khoảng cách về thông tin giữa các nhà phát hành và cộng đồng đầu tư...

Tuy nhiên, theo ông Thành, nếu được thành lập ở VN, các công ty định mức tín nhiệm phải đảm bảo duy trì sự độc lập trong quá trình đánh giá. Trên thực tế, một tổ chức phát hành có thể sẵn sàng hối lộ các công ty để có kết quả định mức tín nhiệm cao, hấp dẫn đối với các nhà đầu tư... Trong trường hợp này, kết quả đánh giá sai lệch rất nguy hiểm vì nó càng làm sâu sắc thêm sự bất đồng thông tin giữa tổ chức phát hành và nhà đầu tư. Một khi các kết quả định mức tín nhiệm bị phát hiện sai lệch thì ngành định mức tín nhiệm thậm chí có thể bị sụp đổ vì khó có thể xây dựng lại lòng tin.

Vẫn chưa có lộ trình

Ông Võ Trí Thành cho biết, chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các công ty định mức tín nhiệm ở VN. Ngày 19/5, Chính phủ đã ban hành Nghị định 52 cho phép phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Trong nghị định này hàm ý nhắc đến sự cần thiết (ở mức độ chưa rõ ràng) của ngành định mức tín nhiệm. Tuy nhiên, chưa có một biện pháp chính sách hay quy luật nào được triển khai để miêu tả rõ ràng ngành định mức tín nhiệm ở VN.

Hà Vy