'Nông dân ít thụ hưởng thành quả đổi mới nhất'

Chứng kiến lễ ký thỏa thuận kết thúc đàm phán song phương VN gia nhập WTO Việt - Mỹ chiều 31/5, Bộ trưởng Trương Đình Tuyển cho rằng trong bối cảnh hội nhập, nông dân vẫn là người ít thụ hưởng những thành quả đổi mới nhất. Do đó nông nghiệp và nông thôn cần được chú trọng đặc biệt.

Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển. Ảnh: P.A.

- Bộ trưởng cho biết thời điểm công bố các nội dung cam kết trong đàm phán song phương với Mỹ về việc nước ta gia nhập WTO?

- Ngay sau lễ ký kết hôm nay, Bộ Thương mại sẽ mời các Bộ ngành có liên quan họp để chuẩn bị công bố cho doanh nghiệp. Đây là công việc cần thiết vì doanh nghiệp cần phải hiểu rõ cam kết để thực hiện trong thời gian tới.

- Những nội dung nào đáng quan tâm nhất trong cam kết với Mỹ?

- Một là phải giảm thuế ở mức bình quân khoảng 13,6%, theo lộ trình 5 năm, có những loại 10 năm. Hai là mở cửa thị trường dịch vụ, trong đó có một số lĩnh vực tương đối nhạy cảm như phân phối, ngân hàng, bảo hiểm, dệt may... Nhưng thực tế hiện nay, các ngành này đã có nhiều công ty nước ngoài vào đầu tư.

- Bộ trưởng đánh giá như thế nào về vị thế của VN khi gia nhập WTO?

- Việc gia nhập WTO được coi như là chứng chỉ quốc tế để VN hội nhập. Môi trường đầu tư minh bạch, rõ ràng, thông thoáng hơn. Điểm thuận lợi khi hội nhập là có thị trường thế giới rộng lớn, không phân biệt đối xử, dệt may xuất khẩu không cần quota. Tất cả các hoạt động thương mại đều được điều chỉnh bởi những quy định của WTO. Cho phép hay từ chối, tăng thuế hay giảm... thì đều phải tuân thủ luật chơi chung của Tổ chức thương mại thế giới. Thách thức lớn nhưng đều có thể vượt qua được.

- Nội dung mở cửa ngành nông sản bao giờ cũng là điều khó thống nhất giữa các bên đàm phán WTO. Nông nghiệp VN sẽ ra sao sau WTO? 

- Nói chung với bất cứ nước nào, nông nghiệp luôn là ngành nhạy cảm. Vấn đề đặt ra quyết liệt hơn là chúng ta cần nghiên cứu kỹ lưỡng, thấu đáo hơn về nông nghiệp và phát triển nông thôn. Khi đất nước đổi mới, thành phần nào cũng được hưởng thành quả, nông dân cũng vậy. Song so với các lĩnh vực khác, nông dân là người thụ hưởng ít nhất. Do đó rất cần thiết phải tổ chức lại nông nghiệp, tăng cường khuyến nông, đào tạo nghề...

- Đại sứ Ngô Quang Xuân có nhận xét rằng, vào WTO, VN chấp nhận thua thiệt giai đoạn đầu. Theo Bộ trưởng, chúng ta sẽ có những khó khăn nào khi hội nhập kinh tế thế giới?

- Dùng từ "ban đầu thua thiệt" là không chính xác, mà phải nói là khó khăn. Vì lực ta chưa đủ mạnh. Nhưng nếu trui rèn trong khó khăn, khi vượt qua được trong vài ba năm thì doanh nghiệp sẽ vươn lên, theo như kinh nghiệm từ nhiều nước. Qua khó khăn, doanh nghiệp buộc tổ chức lại sản xuất, đổi mới quản lý, tìm ra lợi thế, cách thức kinh doanh để nâng cao sức cạnh tranh.

Cái khó chủ yếu là áp lực cạnh tranh của các tập đoàn nước ngoài, hàng hóa nhập khẩu vào với giá thấp hơn, buộc giảm thuế, nhưng chúng ta không ngán ngại. Trước đây khi ta mở cửa biên giới Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp rất khó khăn thời gian đầu, nhưng vài năm sau đều vượt qua được, phát triển tốt đến nay.  

- Như vậy theo ông, doanh nghiệp sẽ phải vượt qua khó khăn như thế nào?

- Muốn như vậy thì không chỉ bản thân doanh nghiệp phải cố gắng mà còn phụ thuộc vào tiến độ cải cách của Nhà nước, chống tham nhũng, giảm chi phí giao dịch, đầu tư hợp lý vào cơ sở hạ tầng... Nếu không, đầu tư nhiều tiền nhưng hiệu quả kém thì không tốt.

Các doanh nghiệp VN đã sẵn sàng đón nhận thách thức và có thể vượt qua được không? Tôi cho rằng sự chuẩn bị sẵn sàng của các khối doanh nghiệp rất khác nhau. Tốc độ vận động nhanh nhất là doanh nghiệp tư nhân và khu vực đầu tư nước ngoài. Doanh nghiệp Nhà nước tôi nghĩ rằng nhịp chuyển biến đang chậm hơn các khu vực kinh tế kia.

Các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đã có nhiều kinh nghiệm làm ăn với kinh tế thế giới nên tôi không quá lo lắng. Tôi đã từng gặp những doanh nghiệp tư nhân rất năng động, nhưng thực sự những thành công của khối này thì còn nhỏ bé. Có lẽ do chúng ta mở cửa cho kinh tế tư nhân quá muộn nên thiếu điều kiện về thời gian để tích tụ kinh nghiệm, vốn còn yếu, phát triển thị trường còn hạn chế. Tuy nhiên tôi tin là với sự năng động hiện nay, vài năm nữa các doanh nghiệp tư nhân sẽ vượt qua khó khăn và lớn mạnh. Còn doanh nghiệp Nhà nước thì chắc chắn phải đổi mới mới tồn tại được.

Phan Anh