Lạm phát cả năm có thể lên tới 8,5%

Tháng 9, CPI đã vượt kế hoạch và ở mức 6,8%. Ngay cả những chuyên gia lạc quan nhất cũng thừa nhận, quá ảo tưởng nếu tiếp tục duy trì mục tiêu 6,5%. Đối mặt với con số được dự báo là 8,5%, nhiều người cho rằng, không thể điều hành bằng mệnh lệnh hành chính, cần có cái nhìn thận trọng và dài hơi hơn.

Ông Võ Trí Thành.

Ông Võ Trí Thành, Trưởng ban Nghiên cứu chính sách Hội nhập kinh tế Quốc tế (Viện nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương) cho rằng, đến thời điểm này không nên quá nặng nề về chỉ số giá mà hãy tính toán dài hơi cho những năm tiếp theo.

Theo ông, tháng 9, tốc độ tăng giá ở mức 0,8% và CPI đã lên tới 6,8%, nếu khăng khăng giữ mục tiêu 6,5% là quá ảo tưởng. Do vậy, quan điểm của những nhà hoạch định chính sách thời gian tới phải uyển chuyển và chuẩn bị nhiều kịch bản hơn mới mong đối phó được với mặt bằng giá thế giới. "Nhiều khả năng, CPI cả năm có thể lên mức 8,5% và vượt ngoài dự đoán của IMF", ông Thành nói.

Ông Trần Đình Thiên.

Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Trưởng ban Kinh tế Vĩ mô, Viện Kinh tế VN cũng cho rằng, một xu hướng rõ nét là càng về cuối năm, số lượng ý kiến khăng khăng quyết tâm phải đạt đồng thời cả 2 mục tiêu tăng trưởng GDP 8,5% và lạm phát dưới 6,5% càng giảm đi. "Đây là một dấu hiệu tích cực cho thấy, tư duy của những người làm chính sách đã có sự mềm dẻo và linh hoạt và thực tế hơn trước.

Theo ông xu hướng tích cực này xuất phát từ nhận thức cơ bản là thừa nhận tính bất ổn, khó lường của biến động giá thế giới. "Ai cũng biết, các điều kiện thị trường quốc tế là yếu tố chi phối mạnh mẽ các kết quả tăng trưởng và phát triển của VN. Tuy nhiên, các yếu tố này lại nằm ngoài dự sự kiểm soát của quá trình hoạch định chính sách", ông nói.

Ông Thiên dẫn chứng, trong các dự báo về xu hướng tăng giá chung của xăng dầu, hầu hết các ý kiến đều thống nhất. Tuy nhiên, về thời điểm và cách thức tăng giá thì không ai dám nói trước được. Trong khi đó, chỉ một cơn bão Katrina đổ vào Mỹ và Mexico đã làm cho dầu nhảy vọt 5-7 giá và ngay lập tức lên trên mức 70 USD/thùng.

"Trong bối cảnh như vậy, cách làm chính sách tăng trưởng và ổn định cần phải mềm dẻo và linh hoạt chứ không thể cứ khăng khăng đặt ra mục tiêu và phấn đấu đạt được bằng mọi giá. Nếu ngay tại thời điểm đưa ra mục tiêu, biết là bất hợp lý mà vẫn cứ phấn đấu thì sẽ dẫn tới chỗ trói buộc năng lực phản ứng của nền kinh tế", ông nói.

Theo ông, trong nền kinh tế thị trường, cách làm như vậy là khởi đầu của tai họa. Việc đưa ra một mục tiêu đã được thông qua luôn luôn là điều đáng được ủng hộ, song nếu cố đạt chúng bằng giá đắt hay bằng mọi giá thì hậu quả sẽ rất khó lường. "Trong điều kiện nền kinh tế như VN, chúng ta sẽ không thể biện minh cho hành động đánh đổi lợi ích toàn cục, dài hạn với lợi ích cục bộ ngắn hạn. "Đã đến lúc, chúng ta nghĩ đến phương án buông giá để giá trong nước tiếp cận với thế giới, nếu cứ "nhốt mãi" hậu quả sẽ khó lường cho những tháng đầu năm sau", ông nói.

Ông Nguyễn Minh Phong, Viện nghiên cứu Phát triển Kinh tế xã hội Hà Nội nhận xét: "CPI đang diễn biến theo đúng như chúng tôi dự đoán từ đầu năm". Theo tôi, đến thời điểm này, có thể khẳng định chắc chắn là chỉ tiêu 6,5% không thể đạt được thậm chí nó sẽ lên mức 8,5-9% và cao hơn cả mức mà Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tại VN dự đoán là 7,5%.

Theo ông Phong, lạm phát cao hơn dự đoán nhưng trước mắt sẽ chưa tác động ngay đến nền kinh tế, mà ảnh hưởng của nó thông thường phải vài tháng sau mới thấy. Điều này có nghĩa là, trước mắt không cần quá lo lắng về tốc độ tăng giá, mà phải có các kịch bản đối phó cho những tháng đầu năm 2006. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận, dù có chuẩn bị sẵn kịch bản, nhưng tác động của nó như thế nào phải căn cứ vào diễn biến của thị trường và đặc biệt là giá dầu thô thế giới.

Bà Nguyễn Thị Hiền, Ban Nghiên cứu của Thủ tướng cho rằng, việc giá dầu tăng liên tục trong thời gian qua không những ảnh hưởng đến giá tất cả các hàng hóa khác mà còn đặt nền kinh tế thế giới đứng trước nguy cơ bị khủng hoảng. "Những nước có tiềm lực tài chính mạnh còn lo lắng huống chi VN. Do vậy, giải pháp hữu hiệu nhất trong bối cảnh hiện nay có lẽ chỉ nên giải lại bài toán "giá - lương - tiền" một lần nữa", bà nói.

Theo bà, các cơn sốt giá sắt thép, xăng dầu xảy ra từ cuối năm 2004 và đặc biệt là đợt tăng giá từ cuối tháng 6 tới nay khiến nhiều người muốn lập lại chế độ kiểm soát nghiêm ngặt hơn (như bổ sung danh mục hàng hóa thuộc diện "bình ổn giá", kiểm tra chi phí sản xuất, khống chế giá bán tối đa... ). "Chủ trương tăng cường can thiệp hành chính như vậy đi ngược lại xu thế tự do hóa giá cả đã từng là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến thành công của các nước trên thế giới", bà nói.

Bà Hiền cho rằng, bài học điều tiết giá theo quy luật thị trường nhằm xóa bỏ cơ chế bao cấp và tình trạng khan hiếm hàng hóa nói chung vẫn chưa được quán triệt. Bà nhắc lại câu chuyện "bỏ sổ gạo" trong cuộc tranh luận về cả cách "giá - lương - tiền" những năm 90. Khi bàn đến vấn đề này, nhiều chuyên gia cảnh báo về một sự khủng hoảng trầm trọng (thậm chí nạn đói) nếu xóa bỏ chế độ phân phối lương thực theo giá thấp. Nhưng cuối cùng giá gạo vẫn được thả nổi mà không để lại hậu quả nghiêm trọng nào. "Rõ ràng những biện pháp can thiệp bằng mệnh lệnh hành chính đã không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay", bà nói.

Minh Khuyên