Lãi suất ngân hàng vào cuộc đua mới

Cuộc chạy marathon giữa các nhà băng cổ phần đẩy lãi tiền gửi VND lên tới đỉnh 9%/năm đã khiến 4 anh cả quốc doanh "nóng mắt". Quả bóng lãi suất thực sự nổ tung khi Ngân hàng Ngoại thương công bố lãi suất USD cao tới 3,75%/năm, áp dụng từ 5/8.

Huy động vốn chịu nhiều áp lực cạnh tranh.

Theo tính toán, tổng số dư tiền gửi của hệ thống ngân hàng trong 6 tháng đầu năm tăng 9,07% so với cuối năm ngoái, cao hơn tốc độ tăng của cùng kỳ năm trước nhưng chưa đạt một nửa chỉ tiêu cả năm. Dư nợ cho vay cũng chỉ tăng vỏn vẹn 10,62%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu của cả năm là 25%.

Ngay sau hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm của ngành ngân hàng, nhiều ngân hàng cổ phần âm thầm châm ngòi cho cuộc đua lãi suất mới để nhanh chân hút vốn trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng tăng cao, cạnh tranh giữa các "đấu thủ" ngày càng gay gắt. Đã sẵn có mức lãi suất hấp dẫn hơn 4 anh cả quốc doanh khoảng trên dưới 0,6 điểm phần trăm ở tất cả kỳ hạn, nhưng các nhà băng tư nhân vẫn liên tiếp thông báo điều chỉnh.

Nếu kể cả đợt tăng trong tháng 8, đến nay, Ngân hàng cổ phần Quân đội (MB) đã 4 lần tăng lãi suất. Trước MB, Á Châu đã "dè dặt" đưa lãi tiền gửi tiết kiệm VND kỳ hạn 12 tháng lên trên 8,7%/năm, khiến Techcombank không thể không đẩy mức lãi lên tới 8,88%. Chơi trội hơn cả phải kể đến Ngân hàng thương mại cổ phần Các doanh nghiệp Ngoài quốc doanh - VPBank. Sau năm lần bảy lượt điều chỉnh, lãi suất VND của ngân hàng này đã leo tới 9%/năm ở kỳ hạn 12 tháng và lãi suất USD được nâng lên 3,6%, cao nhất trong hệ thống các ngân hàng cổ phần, và đương nhiên là cao hơn nhiều so với khối quốc doanh. Chưa kể, VPBank còn tung ra 3-4 chương trình huy động tiền gửi tiết kiệm khác nhau với lời hứa bảo đảm lợi ích cao nhất cho khách hàng.

"Thông thường từ quý III hàng năm, hoạt động của doanh nghiệp bắt đầu sôi động, lượng khách hàng đến vay vốn VPBank đang tăng từng ngày, nhu cầu vốn giải ngân vì vậy cũng tăng theo. Chúng tôi muốn có một nguồn vốn ổn định để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Hơn nữa, mặt bằng lãi suất trên thị trường đang cao, không điều chỉnh lãi suất cho phù hợp thì cũng gặp nhiều khó khăn trong cạnh tranh", Tổng giám đốc VPBank Lê Đắc Sơn giải thích cho các quyết định tăng lãi suất của mình.

Động thái của các "đàn em" buộc anh cả không thể ngồi im, dù trên đầu họ vẫn treo lơ lửng thỏa thuận bất thành văn về chuyện ghìm lãi suất huy động VND dưới mức 0,68%/tháng (tương đương 8,16%/năm). Ngoại trừ Công thương (ICB), các ngân hàng còn lại là Ngoại thương (VCB), Nông nghiệp (Agribank) và Đầu tư đều không còn dư địa để nâng lãi suất huy động VND kỳ hạn 12 tháng. Và trong lúc chưa thể ngồi lại với nhau để thỏa thuận một mức trần mới, họ tìm cách lách.

Trên danh nghĩa, quyết định điều chỉnh lãi suất huy động VND hôm 29/7 của Agribank chỉ tăng ở một vài kỳ hạn, song nhà băng này lại trao quyền tự chủ cho các chi nhánh để linh hoạt hút vốn trước áp lực cạnh tranh ngay trên địa bàn. "Tốc độ huy động vốn của chúng tôi lớn hơn các ngân hàng quốc doanh khác nhưng vẫn ít hơn năm ngoái. Về cơ bản, lãi suất của Agribank vẫn là 0,68%/tháng, nhưng các chi nhánh được phép linh hoạt điều chỉnh để lãi suất của mình không thấp hơn các ngân hàng thương mại khác trên cùng địa bàn", một cán bộ phụ trách về nguồn vốn của Agribank tiết lộ.

Mức tăng huy động vốn trong 6 tháng đầu năm của VCB đạt 11% được xem là khả quan so với mặt bằng chung, tuy nhiên đại gia này cũng không thể ngồi yên trước đà tăng lãi suất. Vướng thỏa thuận lãi suất VND khi ngân hàng mình đã áp dụng mức 0,68%/tháng từ lâu, VCB quyết định đưa lãi suất huy động ngoại tệ lên mức cao nhất so với tất cả các ngân hàng khác, kể cả cổ phần. Từ 5/8, Hội sở chính VCB bắt đầu tăng thêm 0,05-0,4 điểm phần trăm đối với lãi suất tiết kiệm USD, riêng kỳ hạn 1 năm lên tới 3,75%/năm (tăng 0,35 điểm phần trăm/năm so với biểu cũ). Đặc biệt, nếu tiền gửi của khách hàng lớn hơn 20.000 USD, mức lãi tương tự sẽ là 3,95%/năm.

Tăng mãi lãi suất huy động, các nhà băng đã phải nghĩ tới chuyện điều chỉnh đầu ra. Kể từ 1/8, ICB bắt đầu áp dụng lãi suất cho vay mới, vay trung hạn VND thấp nhất là 1%/tháng và USD trung hạn thấp nhất là 6%/năm. Riêng cá nhân vay tiêu dùng bằng VND ngắn hạn là 1%/tháng. Agribank hiện cũng là ngân hàng có mức lãi suất cho vay cao nhất trên thị trường, từ 1,3%/năm cho các khoản vay VND dài hạn.

Giữa lúc các ngân hàng thương mại nóng lòng với cuộc đua marathon mới, Ngân hàng Nhà nước vẫn dứt khoát tuyên bố chưa đến lúc phải thắt chặt tiền tệ hơn nữa. Lãi suất cơ bản VND tháng 8 tiếp tục được duy trì ở mức 7,80%/năm, vốn được ấn định từ tháng 2 năm nay. Các lãi suất chủ chốt khác như lãi suất tái cấp vốn vẫn là 6,00%/năm; lãi suất chiết khấu là 4,00%/năm.

Trao đổi với VnExpress chiều 6/8. Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP HCM Trần Ngọc Minh cho rằng, động thái của các ngân hàng thương mại trong những ngày vừa qua là điều bình thường, mức tăng vừa phải và mặt bằng lãi suất vẫn trong tầm kiểm soát. "Các ngân hàng lớn phải tăng lãi suất để huy động thêm vốn, còn các ngân hàng nhỏ phải lo giữ khách hàng. Giữa lúc chỉ số giá tiêu dùng tăng cao, huy động tiền gửi chưa được như yêu cầu trong khi nhu cầu vốn cho nền kinh tế lớn thì việc các ngân hàng tăng lãi suất huy động ở một mức nhất định là điều dễ hiểu và dự đoán được", ông Minh nói.

Giới quan sát lo ngại sau cuộc đua đường trường về tăng lãi suất huy động, các ngân hàng sẽ tính toán để tăng lãi suất đầu ra. Và như vậy, doanh nghiệp sẽ lại thêm một gánh nặng chi phí đầu vào. Tuy nhiên theo ông Minh, tăng lãi suất huy động không nhất thiết dẫn tới việc điều chỉnh lãi suất cho vay. Bởi ngoài tín dụng, ngân hàng còn nhiều mảng kinh doanh khác có lợi nhuận cao hơn. Hơn nữa, bản thân các ngân hàng cũng phải giữ mối quan hệ với các khách hàng lớn, vì vậy không thể dễ dàng nâng lãi suất cho vay. "Vốn vay ngân hàng chỉ là một phần rất nhỏ trong toàn bộ vốn kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, việc tăng lãi suất nếu có cũng không quá khó khăn với họ. Doanh nghiệp sẽ phải tính toán để cân đối thu chi của mình. Bản thân ngân hàng cũng là doanh nghiệp", ông Minh nói thêm.

Song Linh