Sản xuất ôtô điên đầu vì chứng nhận tiêu chuẩn

Hơn 400 ôtô của Vinamotor và một số doanh nghiệp khác đang đắp chiếu vì thiếu tem kiểm định do doanh nghiệp chưa được cấp phép đủ tiêu chuẩn lắp ráp sản xuất. Trong khi đó, có đơn vị đang di dời nhà xưởng mà đã được địa phương chứng nhận đủ điều kiện.

Ôtô ứ đọng vì doanh nghiệp không đủ tiêu chuẩn lắp ráp (Ảnh minh họa).

Đây là nguyên nhân khiến sáng nay Bộ Công nghiệp phải triệu tập cuộc họp gấp với đại diện các bộ Giao thông Vận tải, Tài chính, Thương mại và các doanh nghiệp lớn của VN để tìm giải pháp tháo gỡ báo cáo Thủ tướng.

Tháng 12/2004, sau khi ban hành Tiêu chuẩn doanh nghiệp sản xuất lắp ráp ôtô, Bộ Công nghiệp có thông báo doanh nghiệp phải làm hồ sơ xin các cơ quan chức năng thẩm định và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện. Đến 1/7, doanh nghiệp nào chưa đủ tiêu chuẩn sẽ không được đăng kiểm cấp tem kiểm định và hải quan sẽ ngừng làm thủ tục nhập khẩu linh kiện. Đến đúng thời hạn trên, trong số gần 40 doanh nghiệp VN đang hoạt động trong ngành công nghiệp ôtô, chỉ có 16 công ty được cấp phép. Trong số đó, chỉ có 4 doanh nghiệp làm xe khách, chiếm 5% thị phần cả nước. Những tên tuổi trong làng xe VN như ôtô 1-5, Samco... đều nằm ngoài danh sách. Trước tình trạng ách tắc sản phẩm của các doanh nghiệp trực thuộc, Bộ Giao thông Vận tải đã làm công văn báo cáo thẳng lên Thủ tướng, ngay sau đó Thủ tướng đã yêu cầu Bộ Công nghiệp làm rõ vấn đề.

Cuộc họp sáng nay diễn ra gay gắt với ý kiến trái chiều của các bên tham gia. Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinamotor cho biết, nhà máy ôtô 1-5 và nhà máy ôtô Thủ Đức đã hoạt động nhiều năm nay, 2 doanh nghiệp này hoàn toàn đủ tiêu chuẩn theo quy định, hồ sơ cũng đã nộp lên các Sở Công nghiệp Hà Nội và TP HCM, và đã được các đoàn về thẩm định, song không hiểu vì sao đến 1/7 vẫn chưa được cấp phép. Trong khi đó, 2 công ty vệ tinh của tổng công ty ở Nam Định chưa đủ điều kiện nhưng chạy chọt thế nào mà lại được giấy phép. Ông Khoa cho rằng, việc Bộ Công nghiệp ủy quyền cho các sở công nghiệp và chính quyền địa phương thẩm định, cấp phép là nguyên nhân gây ra tình trạng tréo ngoe, mỗi địa phương có cách thẩm định, xem xét khác nhau. Hơn nữa "do tính nể nang cục bộ, doanh nghiệp địa phương chưa đủ điều kiện, thậm chí chưa đi vào hoạt động vẫn được cấp phép", ông Khoa bức xúc phản ánh. 

Cục phó Cục Đăng kiểm Đỗ Hữu Đức cho hay, do 16 doanh nghiệp được cấp phép hầu hết là doanh nghiệp nhỏ, nếu không có giải pháp tháo gỡ, từ nay đến cuối năm thị trường ôtô sẽ có biến động lớn vì nhu cầu xe khách, xe tải trong nước hiện rất cao. Cục Đăng kiểm đề nghị Bộ Công nghiệp sớm hậu kiểm để phát hiện doanh nghiệp được "ưu ái", dừng ngay tránh tình trạng họ có giấy phép rồi vội vàng nhập linh kiện về lắp ráp; doanh nghiệp nào đủ điều kiện, sản phẩm đang ứ đọng cần sớm được cấp phép để giải phóng hàng.

Đồng tình với quan điểm trên, đại diện Bộ Giao thông Vận tải đề nghị lùi thời điểm chốt danh sách doanh nghiệp lắp ráp đến hết năm nay nhằm đảm bảo tình hình hoạt động của các doanh nghiệp và đáp ứng nhu cầu trong nước.

Tuy nhiên, ông Trần Bá Dương, Giám đốc Công ty ôtô Trường Hải phản đối và cho rằng làm như vậy là không công bằng. Ông Dương cho hay, đã nhận công văn cảnh báo của Cục Đăng kiểm về việc dừng cấp tem từ tháng 4, có nghĩa là doanh nghiệp đã được báo trước chuyện phải có giấy phép đủ tiêu chuẩn. Nếu Bộ Công nghiệp kéo dài thời gian thực hiện quy định trên, những doanh nghiệp thực sự đầu tư và có tâm huyết với công nghiệp ôtô bị thiệt thòi rất lớn so với những công ty chỉ nhăm nhăm nhập linh kiện về lắp ráp kiếm lời.

Tổng giám đốc Tổng công ty Máy động lực VN Nguyễn Thanh Giang thì cho rằng, cơ quan chức năng có thể gia hạn cho các doanh nghiệp đang bị ứ đọng sản phẩm, chụp ảnh những ôtô đã lắp xong rồi cho phép kiểm định để bán ra thị trường, nhưng kèm theo đó doanh nghiệp phải chịu một khoản phạt đủ lớn để họ phải "ba chân bốn cẳng" lo đủ tiêu chuẩn. 

Thứ trưởng Công nghiệp Đỗ Hữu Hào nhận định, tiêu chuẩn doanh nghiệp sản xuất lắp ráp ôtô VN không cao, Bộ phân cấp cho các Sở công nghiệp thẩm định nhưng sau đó sẽ hậu kiểm, nơi nào cấp phép sai dự án sẽ bị đình chỉ. Về phần các doanh nghiệp đủ tiêu chuẩn nhưng bị chậm cấp phép, đáng lẽ phải có công văn báo cáo Bộ trước ngày 1/7, chứ không để đến khi sản xuất bị ảnh hưởng đình đốn mới kêu ca. Thực tế, mãi gần đây Bộ mới nhận được một công văn duy nhất của Nhà máy ôtô Hoà Bình phản ánh vướng mắc về đất.

Đề cập đến hướng giải quyết cho vấn đề này, Thứ trưởng cho biết sẽ thành lập đoàn kiểm tra liên bộ hậu kiểm các doanh nghiệp đã được cấp phép, tập trung vào các đơn vị có nghi vấn chưa đủ điều kiện trước. Những doanh nghiệp đã đủ hồ sơ như 1-5, Samco... mà chưa được cấp phép, nếu có công văn gửi Bộ, Bộ sẽ trực tiếp cử cán bộ xuống thẩm định chứ không chờ Sở công nghiệp nữa. Trường hợp doanh nghiệp đã có ý thức đầu tư, có sản phẩm bán ra thị trường, nhưng vì lý do khách quan chính đáng chưa thực hiện được, nếu có xác nhận của địa phương Bộ sẽ thẩm định rồi báo cáo Thủ tướng quyết định. Doanh nghiệp không có khả năng đầu tư, có hàng tồn đọng, Bộ sẽ đề nghị Thủ tướng cho phép họ tiêu thụ hết sau đó buộc phải ngừng lắp ráp.

Phong Lan