Kinh tế dân doanh TP HCM tăng chậm

5 tháng đầu năm, giá trị sản xuất công nghiệp của thành phố đạt trên 94 tỷ đồng, tăng 12,8% nhưng vẫn thấp hơn 1,7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái. Trừ khu vực đầu tư nước ngoài và kinh tế Nhà nước có mức tăng cao, các thành phần kinh tế khác đều tăng chậm.

Sản xuất công nghiệp ở quy mô nhỏ và có tính cá thể của khu vực kinh tế ngoài Nhà nước đang có dấu hiệu chựng lại.

Theo báo cáo của Cục thống kê TP HCM, giá trị sản xuất công nghiệp khu vực kinh tế ngoài Nhà nước trong 5 tháng qua đạt 35,4 nghìn tỷ đồng, tăng 15% so với cùng kỳ nhưng nhìn chung luôn có mức tăng thấp từ đầu năm đến nay và đang có dấu hiệu chựng lại. Nếu xét theo từng thành phần thì khối doanh nghiệp vẫn tăng cao (18,2%) trong khi khối cá thể chỉ tăng 7,9%. Tình hình giá nguyên liệu đầu vào tăng cao trong khi đầu ra xuất khẩu giảm, lãi suất vay vốn ngân hàng tăng trong vài tháng gần đây được xem là những nguyên nhân cơ bản làm khó cho tăng trưởng kinh tế thành phố nói chung. Về hiện tượng khu vực kinh tế dân doanh "đứng", Sở Công nghiệp đưa ra lời giải thích là do các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đã có sẵn thị trường tiêu thụ nên mức tăng trưởng vượt qua khu vực doanh nghiệp dân doanh.

Chủ tịch UBND TP HCM, ông Lê Thanh Hải cho rằng, hiện tượng tăng trưởng chậm và chựng lại của khối kinh tế dân doanh là điều đáng lo ngại và nguyên nhân mà Sở Công nghiệp đưa ra là chưa đầy đủ. Ông cũng đề nghị các ban ngành chức năng tại TP HCM tìm hiểu nguyên nhân để có biện pháp giải quyết kịp thời nhằm vực dậy khối kinh tế có mức đóng góp ngân sách thành phố đứng đầu bảng các ngành công nghiệp trong năm 2004 này. Đầu năm nay, theo số liệu của Cục thống kê thì khu vực kinh tế ngoài Nhà nước đã lùi xuống hàng thứ hai, nhường chỗ cho khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Kinh nghiệm ứng biến năm 2003 của thành phố khi khối kinh tế này rơi vào tình trạng tương tự hiện nay như tìm hiểu đúng nguyên nhân, đề ra các giải pháp tình thế... được ông nhắc các ban ngành tham khảo khi bàn kế hoạch thúc đẩy khối kinh tế dân doanh.  

Bà Quách Tố Dung, Phó giám đốc Sở Công nghiệp TP HCM cho biết trong bức tranh tăng trưởng kinh tế chung của công nghiệp toàn thành phố, có 3/27 ngành sản xuất đang giảm là sản xuất than cốc và dầu mỏ; sản xuất thiết bị văn phòng; và sản xuất xe. Một số ngành có tỷ trọng cao nhưng đầu năm nay lại có mức tăng thấp là ngành sản xuất thực phẩm và đồ uống, dệt may, điện tử.

Cụ thể ngành chế biến thực phẩm và đồ uống trong 5 tháng đầu năm chỉ tăng 3,6%, khu vực kinh tế trong nước tăng 1,7% trong khi khối doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tăng đến 11,7%. Một trong những nguyên nhân chính là do dịch cúm gia cầm đã ảnh hưởng đến sản xuất của một số doanh nghiệp có sử dụng nguyên liệu từ gia cầm, làm giảm mức tăng trưởng chung.

Ngành dệt may tăng 7,1% nhưng vẫn thấp hơn cùng kỳ năm 2004 (17,7%). Nguyên nhân khó khăn được đánh giá là do sự phát triển quá nhanh của ngành dệt may Trung Quốc và việc các nước thành viên Tổ chức thương mại thế giới (WTO) bãi bỏ hạn ngạch dệt may cho các nước nằm trong khối thương mại chung. Quota và thủ tục phân bổ quota cũng là trở ngại lớn cho doanh nghiệp Việt Nam. Ông Nguyễn Đức Hoan, Chủ tịch Hiệp hội dệt may thêu đan TP HCM cho rằng, lượng hạn ngạch dệt may được phân bổ ít đã khiến doanh nghiệp ngành này không đủ nguồn hàng để thực hiện sản xuất. "Nếu cuối 2005 Việt Nam vẫn không vào WTO được thì việc phân bổ hạn ngạch ngành dệt may đi Mỹ sẽ còn kéo dài đến 2006, 2007 tùy theo tiến trình gia nhập. Về lâu dài cần phải xem xét lại, việc phân bổ hạn ngạch theo thành tích xuất khẩu của doanh nghiệp như hiện nay sẽ gây khó khăn lớn cho doanh nghiệp", ông Hoan nói. Theo ông Hoan, nhìn trên bảng phân bổ hạn ngạch hiện nay thì các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được hưởng nhiều quota nhất trong khi số doanh nghiệp vừa và nhỏ tại TP HCM được phân bổ rất ít.

Ông Hoan cũng rất lo lắng trước nhiều thông tin hành lang cho rằng nếu đến tháng 6 doanh nghiệp không xuất đủ 50% lượng hạn ngạch được phân bổ thì sẽ bị thu hồi 50% hạn ngạch còn lại. Tuy nhiên, ông Bùi Xuân Khu, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp đã làm yên lòng doanh nghiệp: "Hoàn toàn không có việc thu hồi 50% hạn ngạch nếu doanh nghiệp chưa xuất đủ một nửa. Cuối năm Việt Nam chưa vào được WTO thì Mỹ sẽ đương nhiên gia hạn hạn ngạch dệt may cho năm 2006". Ông Khu cũng cho biết, Bộ sẽ tiến hành ứng hạn ngạch cho doanh nghiệp vào tháng 9.

Như nhiều ngành công nghiệp khác, ngành điện tử không vượt qua được những khó khăn chung khi tốc độ tăng trưởng 5 tháng qua của các doanh nghiệp điện tử trong nước đã giảm 26,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn tăng 22,6%. Cái khó của các doanh nghiệp trong nước, theo bà Quách Tố Dung vẫn là vấn đề thị trường và thương hiệu. Cạnh tranh đã làm doanh nghiệp điện tử trong nước gặp nhiều khó khăn khi mở rộng thị trường và chiếm lĩnh thị phần. Theo bà Quách Tố Dung, ngành công nghiệp điện tử được coi là 1 trong 3 ngành công nghiệp trọng yếu mà thành phố đang xây dựng quy hoạch chi tiết để định hướng phát triển trong thời gian tới. Đó là các ngành cơ khí, điện tử - công nghệ thông tin và hóa chất.

Phan Anh