Xuất khẩu tôm qua Mỹ đình trệ

Khoản tiền đặt cọc đè nặng lên vai doanh nghiệp VN.

Chỉ còn hai tháng nữa sẽ vào mùa thu hoạch vụ chính, thế nhưng hàng loạt doanh nghiệp ngành thủy sản vẫn đang cố gắng xoay xở để tiêu thụ số tôm còn tồn kho khá lớn. Trong khi đó, đầu ra cũng khó khăn khi cánh cửa vào thị trường Mỹ đang dần dần khép lại.

Đã nhiều ngày nay, anh Thẩu (xã Phước Vĩnh Thạnh, Cần Giuộc, Long An) chạy đôn chạy đáo kêu lái đến xả ao tôm đã đến tuổi thu hoạch, nhưng công cốc. Giá tôm cứ bị lái hạ xuống từng ngày, từ 75.000 đồng/kg loại 30 con xuống còn 70.000 đồng, mấy hôm nay anh kêu bán 65.000 đồng/kg nhưng cũng chưa có lái nào đến mua.

Theo anh Tư Khen - chủ nhiều ao tôm tại Phước Vĩnh Thạnh - chưa năm nào giá tôm sú vào vụ nghịch lại rớt thê thảm như hiện nay, chỉ trong vòng hai tháng đã giảm 20.000-30.000 đồng/kg.

“Giá tôm sẽ còn tiếp tục giảm nữa. Nhưng đâu chỉ có người nuôi tôm thua lỗ, các nhà xuất khẩu cũng đang lao đao. Số hàng tồn kho khá lớn, nhiều nhà xuất khẩu bị lỗ nặng”, ông Nguyễn Văn Kịch, Giám đốc Công ty Cafatex, nói.

Theo các doanh nghiệp, từ sau khi qui chế về đóng bond (bảo lãnh thanh toán) được hải quan Mỹ áp dụng vào đầu tháng 3 đến nay, hoạt động xuất khẩu thủy sản vào thị trường này gần như án binh bất động. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản trước đây có kim ngạch xuất khẩu tôm vào Mỹ lên đến vài chục triệu USD, giờ đây không đưa được lô hàng nào vào thị trường này.

“Chúng tôi dự kiến sẽ giảm bớt thu mua, giảm sản xuất và ngưng một số dây chuyền nếu tình hình xuất khẩu tôm vào thị trường Mỹ không có chuyển biến tích cực hơn”, ông Đỗ Ngọc Quí, Giám đốc Công ty Kim Anh, cho biết. Mọi năm Kim Anh đưa khoảng 30% sản lượng tôm xuất khẩu vào thị trường Mỹ, năm nay nhiều khả năng sẽ không xuất được hoặc xuất với số lượng rất ít.

Hiện Công ty Kim Anh cũng đã đẩy mạnh khai thác một số thị trường như Nhật, Hàn Quốc, Trung Đông, song giá tôm tại đây cũng biến động: Những lô hàng lẽ ra đưa vào Mỹ nay chuyển sang các thị trường này khiến giá giảm, tiêu thụ khó khăn hơn.

“Cánh cửa vào thị trường Mỹ đã gần như khép lại, các doanh nghiệp sẽ rất khó tìm được đường đưa hàng vào thị trường này”, ông Kịch nhận định. Theo ông, khác với thông lệ trước đây là chỉ cần đóng một khoản tiền nhỏ, nhà nhập khẩu Mỹ sẽ được các công ty bảo hiểm cấp bond, nay nhà nhập khẩu bị buộc phải đóng 100-120% khoản bond bằng tiền mặt. Không thể đóng một khoản tiền vài triệu đến vài chục triệu USD tiền bond (mà nhiều khả năng bị mất trắng), các nhà nhập khẩu buộc phải đẩy rủi ro này cho các nhà xuất khẩu VN.

Nếu tính theo kim ngạch xuất khẩu tôm VN vào thị trường Mỹ năm 2004 khoảng 400 triệu USD, thì các nhà xuất khẩu thủy sản VN phải đóng khoản tiền bond lên tới 20 triệu USD/năm. Và sẽ phải đóng liên tục trong ba năm là 60 triệu USD trước khi được xem xét lại mức thuế suất.

Giám đốc một doanh nghiệp chuyên xuất khẩu tôm vào thị trường Mỹ khẳng định, chỉ trừ khi có sự can thiệp của chính phủ hai nước hoặc người tiêu dùng Mỹ phản ứng, những rắc rối về đóng bond mới có thể được tháo gỡ. Theo các doanh nghiệp, với số vốn không nhiều, hầu hết doanh nghiệp xuất khẩu tôm VN đều không đủ khả năng để mua bond, việc xuất khẩu tôm vào thị trường Mỹ trong thời gian tới coi như “nhiệm vụ bất khả thi”.

Nhiều doanh nghiệp cũng cho rằng tôm ứ đọng và rớt giá trong thời gian gần đây còn có nguyên nhân khác là lượng hàng tồn kho tại thị trường Mỹ vẫn khá lớn. Tại VN, ngoài lượng hàng dự trữ lớn từ vụ thu hoạch cuối năm trước, sản lượng tôm thu hoạch vụ nghịch hiện nay tại khu vực ĐBSCL cũng khá dồi dào, khiến nguồn cung tăng lên.

“Nếu hoạt động xuất khẩu tôm không có những chuyển biến tích cực hơn trong thời gian tới, người nuôi tôm VN chắc chắn sẽ lâm vào tình cảnh tiền mất nợ mang” - giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu tôm lo lắng.

(Theo Tuổi Trẻ)