Đầu tư nhiều, quy hoạch yếu, cảng biển vẫn thiếu

Trong buổi thảo luận về Bộ Luật Hàng hải sửa đổi sáng 10/5, các đại biểu cho rằng hệ thống cảng biển được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng nhưng hiệu quả thấp, tình trạng lãng phí thất thoát còn lớn. Địa phương xây dựng cảng tràn lan trong khi cả nước chưa có một cảng tầm cỡ nào để đón tàu trọng tải lớn.

Cảng biển chỗ thừa, chỗ thiếu.

Cảng Thị Vải là ví dụ điển hình của tình trạng thất thoát vốn. Thiết kế và thi công chậm tiến độ 24 tháng khiến ngân sách phải chi thêm hơn 50 tỷ đồng. Chất lượng xây dựng kém phải khắc phục lún nứt khiến chi phí tăng thêm 60 tỷ đồng. Tính toán sai định mức đơn giá... vượt dự toán 134 tỷ đồng. Đại biểu Hoàng Thanh Phú cho hay, nhiều tỉnh tìm mọi cách xin vốn để xây dựng cảng mà không tính tới quy hoạch chung, khiến số tiền lãng phí không nhỏ.

Trao đổi với báo chí, Phó chủ tịch Ủy ban Kinh tế ngân sách Quốc hội Tào Hữu Phùng cho rằng, để chống thất thoát lãng phí phải kết hợp nhiều giải pháp, Luật chỉ là một khía cạnh. Về mặt cơ sở pháp lý, dự thảo luật đảm bảo ngăn chặn tiêu cực, nhưng quá trình triển khai luật, đưa luật đi vào cuộc sống mới đóng vai trò quyết định.

Trên thực tế VN cần tăng năng lực bốc xếp tại các cảng khoảng 20%/năm. Trước yêu cầu này, Luật quy định, tổ chức cá nhân trong và ngoài nước được quyền đầu tư xây dựng cảng. Có ý kiến băn khoăn, trường hợp chủ đầu tư xây dựng là người nước ngoài có thể ảnh hưởng đến việc bảo đảm an ninh quốc gia. Ý kiến khác lại tán thành với quy định về đầu tư xây dựng và khai thác vì cho rằng, quy định như vậy sẽ huy động được mọi nguồn lực xây dựng. Ủy ban thường vụ Quốc hội đồng ý đa dạng hóa thành phần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng và khai thác cảng biển là phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần. Các chủ đầu tư là người nước ngoài khi tiến hành đầu tư hoạt động thì phải tuân theo nhiều quy định. Người nước ngoài muốn được đầu tư xây dựng khai thác cảng biển, phải có sự đồng ý của cơ quan chức năng, do đó vấn đề an ninh không đáng ngại.

Đại biểu Trần Hồng Việt lại nhận xét, dự thảo Luật chưa thoát xác khỏi độc quyền, bao cấp. Chẳng hạn, quy định bảo hộ đối với tàu biển VN sẽ làm hạn chế tính cạnh tranh, không thúc đẩy sự phát triển của đội tàu trong nước.

Một trong những điều luật khác được các đại biểu quan tâm là quy định tạm giữ tàu biển. Theo ông Hoàng Thanh Phú, luật cần mang tính chất hội nhập kinh tế quốc tế chứ không phải cố để bắt giữ. Trong khi đó, dự thảo quy định tới 22 hành vi, trong đó có rất nhiều tranh chấp có thể xử lý mà không cần bắt giữ tàu.

Phong Lan