Luật Thương mại như cuốn sách giáo khoa

Trong buổi thảo luận về Luật Thương mại chiều 7/5, rất nhiều đại biểu Quốc hội nhận xét, các điều khoản chủ yếu định nghĩa khái niệm mà chưa đi sâu vào những chính sách thương mại thực tế, trong khi thương mại là lĩnh vực hay gặp phải rào cản tranh chấp quốc tế nhất thời mở cửa

Các ý kiến góp ý Luật thương mại chủ yếu đi vào câu chữ. Ảnh: Anh Tuấn

Đại biểu Đỗ Trọng Ngoạn lấy dẫn chứng riêng về nội dung giao hàng có đến 12 điều quy định, mỗi điều lại gồm đến 3-4 điểm, trong khi một số điểm có thể đưa vào các văn bản dưới luật.

Khái niệm thương nhân cũng thu được nhiều ý kiến đóng góp, nhưng lại liên quan chủ yếu đến định nghĩa. Đại biểu Phạm Quang Dự cho rằng khái niệm thương nhân không nên đưa vào luật mà chỉ cần ở văn bản dưới luật. Theo ông Dự, luật không điều tiết những người buôn bán nhỏ, trong khi đây lại là số đông tham gia hoạt động thương mại. Đại biểu Lê Xuân Thân đề nghị tách khái niệm thương nhân thành hai, bao gồm các tổ chức kinh tế hoạt động thương mại, các cá nhân hoạt động thương mại một cách thường xuyên. Đồng thời, đây là thành phần kinh tế bình đẳng trước pháp luật nên không cần quy định rõ thương nhân trong nước hay thương nhân nước ngoài.

Vấn đề áp dụng Luật thương mại và các luật khác có liên quan như Bộ luật dân sự và các luật chuyên ngành được khá nhiều đại biểu quan tâm. Có ý kiến đề xuất, các quy định trong Luật thương mại phải phù hợp và thống nhất với các quy định của Luật dân sự. Các quy định của luật chuyên ngành có liên quan phải phù hợp với quy định của Luật thương mại.

Ủy ban thường vụ Quốc hội thì đề nghị chỉnh sửa điều 3 về áp dụng Luật thương mại và các luật khác có liên quan như sau: Hoạt động thương mại phải tuân theo Luật thương mại và pháp luật khác có liên quan. Hoạt động thương mại đặc thù được quy định trong luật khác thì áp dụng quy định của luật đó. Hoạt động thương mại không được quy định trong luật thương mại và trong các luật khác thì áp dụng quy định của Bộ luật dân sự.

Trên thực tế nếu không quy định một cách rạch ròi giữa Luật thương mại và Bộ luật dân sự, ngay cả các cơ quan chức năng cũng gặp rắc rối khi phán quyết các vụ kiện liên quan đến kinh tế.

Từng có một vụ kiện tưởng chừng rất đơn giản nhưng nổi tiếng vì kéo dài tới 5 năm do tòa án không phân định rõ hành vi thuộc bộ luật nào điều chỉnh: Công ty Việt Mỹ ký 3 hợp đồng thuê một người tên Nhã vận chuyển gạo từ cảng Phong Điền đến Sài Gòn, khi thực hiện hợp đồng các bên đã phát sinh tranh chấp và Công ty Việt Mỹ đã khởi kiện ra Tòa dân sự TAND tỉnh Cần Thơ. Sau khi thụ lý được gần 1 năm, TAND tỉnh ra quyết định tạm đình chỉ vụ án chuyển sang Tòa kinh tế với lý do đây là vụ án kinh tế. Hơn 1 năm sau, Tòa kinh tế lại ra quyết định tạm đình chỉ vụ án chuyển lại cho Tòa dân sự, vì cho đây là vụ án dân sự.

Đến lúc này chính bị đơn cũng kháng cáo quyết định đình chỉ vụ án nêu trên, nhưng đơn chưa được giải quyết phúc thẩm thì Tòa dân sự TAND tỉnh Cần Thơ thụ lý lại vụ án và sau đó lại quyết định đình chỉ việc giải quyết dân sự, chuyển sang Tòa kinh tế. Sau nhiều lần qua lại, Tòa kinh tế cũng xét xử và ra quyết định ông Nhã thua kiện, nhưng lại tách một vấn đề trong vụ án thành vụ kiện riêng.

Sau khi ông Nhã khiếu nại, TAND tối cao xử phúc thẩm vụ án, giảm nhẹ trách nhiệm cho ông Nhã. Ông Nhã tiếp tục khiếu nại và Viện KSND tối cao cũng cho rằng, cả 2 tòa án đều xét xử không đúng thẩm quyền do nguyên đơn đã hết thời hiệu khởi kiện. Nhưng sau một thời gian cân nhắc, Ủy ban thẩm phán vẫn giữ nguyên án phúc thẩm.

Ngày 9/5, Quốc hội tiếp tục thảo luận về Luật Thương mại.

Phong Lan