Ưu đãi thuế chưa đủ hấp dẫn doanh nghiệp lên sàn

Ông Nguyễn Sơn, Phó ban Phát triển TTCK, UBCKNN, cho biết Bộ Tài chính đang hoàn tất dự thảo lộ trình ưu đãi cho các doanh nghiệp tham gia thị trường từ nay đến 2010. Tuy nhiên, ông thừa nhận nếu mức giảm thuế thu nhập doanh nghiệp vẫn là 50% trong 2 năm như hiện nay thì chưa đủ hấp dẫn.

Theo dự thảo lộ trình ưu đãi, càng lên sàn muộn, mức ưu đãi càng thấp. Và sau 2010, sẽ không được ưu đãi thuế.

- Đã gần 5 năm kể từ khi Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TP HCM vận hành, đến nay mới có 28 doanh nghiệp tham gia thị trường. Theo ông đâu là nguyên nhân? 

- Số doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch cổ phiếu tại thị trường chính thức là quá ít so với tổng số gần 2.400 đơn vị đã cổ phần hoá. Bản thân doanh nghiệp khi có ý định niêm yết luôn cân nhắc thị trường chứng khoán đã thực sự là kênh huy động vốn trung dài hạn cho họ cũng như nền kinh tế hay chưa; khi vào thị trường họ được những gì và mất cái gì.

Thực ra khi tham gia thị trường, doanh nghiệp có thể nâng cao vị thế của mình, có cơ hội huy động vốn, tìm kiếm đối tác, bạn hàng. Những đòi hỏi của thị trường chứng khoán cũng giúp quản trị, giám sát hoạt động công ty tốt hơn. Khi niêm yết, họ còn được hưởng ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay, việc tham gia thị trường cũng đặt ra một số trở ngại. Họ phải tốn kém chi phí, nhân lực cho việc công bố thông tin. Trong một chừng mực nhất định, sẽ lộ bí mật về mục tiêu kinh doanh. Tham gia thị trường cũng tạo áp lực lớn cho công tác quản trị điều hành của công ty, bởi các cổ đông và nhà đầu tư luôn kỳ vọng vào mức tăng trưởng và chi trả lợi tức của công ty. Đây là sân chơi tương đối cởi mở nên khi tham gia sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị thâu tóm. Tuy nhiên, theo tôi đây chỉ là trở ngại ban đầu, khi Việt Nam đi vào quỹ đạo của kinh tế thị trường thì vấn đề này không đáng ngại.

- Ông nghĩ gì về việc doanh nghiệp không muốn công bố thông tin cũng như tiết lộ bí mật kinh doanh?

- Chúng ta đang chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá sang kinh tế thị trường, văn hoá quản trị công ty hay công khai thông tin mới bắt đầu định hình. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp còn ngại ngùng khi phải công bố thông tin. Nhưng trong một nền kinh tế thị trường, tất cả các doanh nghiệp buộc phải công khai thông tin theo quy định của pháp luật. Điều đó, theo tôi, tốt cả cho cổ đông và doanh nghiệp, hoàn toàn không có gì là khó khăn hay trở ngại. Chỉ có một điểm bất bình đẳng là hiện nay, trong khi các doanh nghiệp cổ phần niêm yết trên thị trường bắt buộc phải công bố thông tin thì với các đơn vị chưa lên sàn, không có chế tài nào ràng buộc anh ta làm chuyện đó. Sự bất bình đẳng đó khiến các doanh nghiệp thấy trở ngại.

- Chính sách thuế hiện nay đã thực sự thu hút doanh nghiệp?

- Tôi nghĩ là ưu đãi giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm không phải lớn. Bản thân mức 50% chưa hấp dẫn. Các chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra có thể còn lớn hơn rất nhiều như kiểm toán, công bố thông tin và nhiều khó khăn khác. Về thời gian ưu đãi, theo tôi có thể nâng lên 3-4 năm. Tuy nhiên, cũng cần cân nhắc thêm, nhất là khi các doanh nghiệp có quy mô lớn tham gia thị trường và ưu đãi nhiều có thể gây trở ngại cho thu ngân sách của nhà nước.

- Ông nghĩ sao về kế hoạch đưa 200 doanh nghiệp lên sàn ngay trong năm nay?

- Chỉ thị 04 của Chính phủ lên kế hoạch đưa thêm 200 doanh nghiệp vào niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán. Đây là mục tiêu đưa ra mà theo tôi, phải cố gắng rất nhiều để triển khai. UBCKNN đang phối hợp với Cục Tài chính doanh nghiệp và một số tổ chức hữu quan xây dựng danh mục, trên cơ sở đó kiến nghị với cơ quan quản lý hỗ trợ các điều kiện để tạo hàng cho thị trường. Còn cụ thể đưa được bao nhiêu doanh nghiệp lên sàn chúng ta chưa thể xác định.

Việc niêm yết của doanh nghiệp chỉ là tự nguyện, không thể cưỡng chế. Và đã là công ty cổ phần thì quyền đó phụ thuộc vào sự biểu quyết của cổ đông. Nếu họ thấy được những lợi ích khi vào thị trường thì họ sẽ tham gia. Chính sách của Nhà nước chỉ mang tính động viên, khuyến khích, còn quyền tham gia hay không là ở doanh nghiệp.

- Theo ông hàng hoá trên thị trường hiện nay đã hấp dẫn?

- Tôi không nghĩ các cổ phiếu niêm yết trên thị trường không hấp dẫn, bởi bản thân các doanh nghiệp đều là các đơn vị làm ăn tốt. Không phải giá cứ đẩy lên cao liên tục mới hấp dẫn các nhà đầu tư. Bản thân các cổ phiếu khi vào thị trường thì đã tương đối định hình ổn định, giá tương đối cao vì các doanh nghiệp đã có một số năm tài chính làm ăn tốt. Vì vậy, mức biến động giá lên nữa không nhiều lắm. Biến động giá lớn chỉ diễn ra khi mới mở thị trường. Còn bây giờ, giá đưa vào niêm yết ngày đầu tiên và giá giao dịch thời gian sau này không chênh nhiều lắm. Và điều đó, theo tôi, cũng không phải là không hấp dẫn nhà đầu tư nếu so với thị trường không chính thức. Thực ra thị trường tự do không có đầy đủ thông tin, tính mạo hiểm lớn hơn. Nó có thể là cơ hội làm ăn tốt hơn cho nhà đầu tư nhưng cũng mạo hiểm hơn, bởi nếu sụt giá sẽ rất lớn so với thị trường chính thức.

Song Linh