Kiểm soát chặt tín dụng

Trong vài ngày của thượng tuần tháng tư, hàng loạt văn bản đã ra đời nhằm nâng cao chất lượng tín dụng, kiểm soát rủi ro và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng. Mục tiêu kiềm chế lạm phát và nâng chất lượng (chứ không phải số lượng) tăng trưởng đang được Ngân hàng Nhà nước - SBV đề cao hơn bao giờ hết.

Nhu cầu vay vốn vẫn rất lớn.

Thương mại toàn cầu năm nay dự báo sẽ tăng trưởng chậm lại. Tác động tiêu cực của cú sốc giá nguyên nhiên liệu đầu vào dần rõ nét. Hạn hán kéo dài, bệnh dịch bùng phát. Tất cả những yếu tố này đã ghìm tăng trưởng GDP của Việt Nam quý I ở mức 7,2% và đe doạ mục tiêu 8,5% của cả năm. Trong bối cảnh thị trường tài chính chưa phát triển, ngân hàng được kỳ vọng là nơi cung ứng vốn quan trọng nhất của nền kinh tế.

Nhưng những gì mà ngành ngân hàng nói và làm thời gian qua cho thấy số lượng tăng trưởng ngắn hạn không còn là mục tiêu theo đuổi. Trong Chỉ thị 02/2005 ban hành hôm 20/4 vừa qua, Thống đốc Lê Đức Thúy thừa nhận hoạt động tín dụng của ngân hàng tiếp tục được mở rộng song rủi ro chưa được kiểm soát và đánh giá một cách chặt chẽ, chưa phù hợp với thông lệ quốc tế. 9 giải pháp đã được đưa ra cho các tổ chức tín dụng để phục vụ mục tiêu này, trong đó đặc biệt chú ý các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng, kiếm soát nợ xấu, quản trị rủi ro, giám sát chặt các đối tượng cho vay và mức tăng trưởng tín dụng bằng ngoại tệ... Các ngân hàng cũng được khuyến cáo phải cẩn trọng khi cho vay với các công ty nhà nước và các doanh nghiệp nhà nước thuộc diện sắp xếp lại...

Đi đôi với mục tiêu kiểm soát chất lượng tín dụng, SBV cũng ban hành quy định về tỷ lệ bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng. Trong đó yêu cầu rất cao về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, giới hạn tín dụng với khách hàng, khả năng chi trả của ngân hàng, cân đối cho vay trung dài hạn từ nguồn vốn ngắn hạn và cả giới hạn góp vốn, mua cổ phần trong các ngân hàng... Một quy định khác về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng cũng vừa hoàn tất quá trình dự thảo, chờ ngày ký ban hành.

Việc xây dựng các quy định trên hoàn toàn tuân theo những chuẩn mực chung của quốc tế. Ở cấp độ vĩ mô, các chuyên gia tin rằng chúng có thể tạo ra cuộc cách mạng trong bảo đảm an toàn cho hoạt động quản lý ngân hàng. Với các ngân hàng thương mại, để áp dụng các tiêu chí này, họ sẽ rất vất vả khi phải tăng cường công tác đào tạo cán bộ, quản lý thông tin và xốc lại phương thức quản trị hoạt động ngân hàng. Nhưng nếu làm được điều đó, các nhà băng sẽ năng động hơn và linh hoạt hơn trong việc đối phó với tình trạng thay đổi điều kiện kinh tế khi mà hội nhập quốc tế xảy ra.

"Có người nói đây là cuộc cách mạng. Nhưng tôi cho rằng đây là bước tiến cần phải tiến của ngành ngân hàng. Bởi vì các nước khác, kể cả nhiều quốc gia ở châu Phi hay Mỹ Latin, trình độ kinh tế còn thấp hơn mình, nhưng họ đã áp dụng từ lâu", ông Kiều Hữu Dũng, Vụ trưởng Các ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trao đổi với VnExpress.

Theo ông Dũng, những quy định trên được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng đánh giá cao, song cũng không phải là quá khó áp dụng đối với các ngân hàng thương mại trong nước. "Những số liệu thống kê chưa công bố cho thấy tình trạng chất lượng tín dụng của các ngân hàng Việt Nam chưa quá xấu như nhiều người lo ngại, thậm chí ở một số khía cạnh nào đó còn tốt hơn Trung Quốc. Chẳng hạn, theo báo chí nước ngoài, tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng nước này cao tới 20%. Còn ở Việt Nam, ngay cả khi áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, nợ xấu thấp hơn mức đó rất nhiều", ông Dũng phân tích.

Nhiều người lo ngại, ngành ngân hàng đưa ra yêu cầu nâng cao chất lượng tín dụng và kiểm soát rủi ro sẽ gây khó cho hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh, nhất là trong bối cảnh giá cả liên tục leo thang và mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao. Các hoạt động nhập khẩu nguyên nhiên liệu đầu vào và máy móc, kinh doanh nhà ở, xây dựng hạ tầng đô thị và công nghiệp sẽ khó khăn hơn khi lãi suất ngân hàng liên tục tăng cao. Hàng loạt hồ sơ dự án vẫn đang xếp hàng dài chờ thẩm định vay vốn.

Tuy nhiên, SBV cũng có cái lý của mình khi cho rằng ngân hàng thương mại cũng là một doanh nghiệp kinh doanh vốn, không tự làm ra đồng vốn mà phải đi vay để cho vay lại. Hơn nữa, trong quan điểm của các nhà hoạch định chính sách tiền tệ, tín dụng, chất lượng tăng trưởng mới là yếu tố mang lại sự phát triển ổn định và bền vững của nền kinh tế. "Tổng lượng vốn trong nền kinh tế là con số giới hạn, trong khi nhu cầu của các dự án lại rất lớn. Nhưng khi ngân hàng thẩm định chặt chẽ hơn, sẽ chọn ra được những dự án tốt, khả thi và loại được những dự án kém hiệu quả. Việc làm đó không những không tác động xấu mà còn tác động tốt hơn cho nền kinh tế, và về lâu dài chất lượng tăng trưởng GDP sẽ cao hơn", ông Kiều Hữu Dũng nói.

Song Linh