Vốn vay ngân hàng đắt lên

Ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ yếu cho nền kinh tế.

Agribank hôm 11/4 đã lên đỉnh lãi suất cho vay VND với mức 1,03%/tháng, tăng 0,03 điểm phần trăm so với trước. Một ngày sau, VCB chi nhánh TP HCM cũng cộng thêm 0,02%/tháng vào biểu lãi suất cho vay của mình. Cuộc chạy đua giữa các nhà băng bắt đầu bước sang giai đoạn mới.

Sau thông báo điều chỉnh, lãi suất của Ngân hàng Ngoại thương chi nhánh TP HCM (VCB TP HCM) hiện là 0,8-0,82%/tháng vay ngắn hạn và 0,92-0,93%/tháng vay trung dài hạn, chỉ đứng sau Agribank trong khối các ngân hàng quốc doanh và cũng đã gần chạm mặt bằng chung của khu vực cổ phần.

Với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank), do nguồn vốn huy động sau Tết bấp bênh, tốc độ tăng trưởng tín dụng quý I chỉ đạt 2,5%, thấp xa so với ngưỡng trần mà Ngân hàng Nhà nước cho phép là 25%. "Tăng lãi suất sẽ có những tác động nhất định đến đời sống xã hội cũng như quan hệ cung cầu trên thị trường vốn. Song chúng tôi không thể không nâng lãi suất đầu ra, vì huy động đang khó khăn, giá vốn tăng cao", một cán bộ phụ trách về nguồn vốn của Agribank trao đổi với VnExpress. Ông cho biết thêm, lâu nay lãi suất cho vay ở ngân hàng mình là 1%, mức tăng 0,03 điểm phần trăm lần này vẫn tương đối thấp, vì vậy khả năng sẽ có những đợt điều chỉnh tiếp theo.

Hiện lãi suất cho vay ở các ngân hàng cổ phần dao động trong khoảng 0,95-0,98%/tháng với VND và 5,5%/năm với USD. Tuy nhiên, các nhà băng trong khu vực này tỏ ra khá dè chừng trước động thái mới của các "anh cả" quốc doanh. Tổng giám đốc Ngân hàng cổ phần Quốc tế (VIBank) Lê Đình Long tuyên bố: "Sức ép đầu ra là hiển nhiên mỗi khi tăng lãi suất huy động, song không phải vì tăng lãi suất huy động mà ngân hàng nào cũng phải tăng ngay lãi suất cho vay. Nó còn phụ thuộc vào cung cầu thị trường và quan hệ giữa khách hàng với ngân hàng".

Ông Lê Đắc Sơn, Tổng giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh (VPBank), cho biết hiện tiền gửi tại đây vẫn dồi dào, chưa phải tăng lãi suất huy động nên chưa tính tới phương án tăng đầu ra. Ông nói thẳng thắn, lãi suất huy động cao và cho vay thấp là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của các ngân hàng cổ phần so với khối quốc doanh, vì vậy sẽ rất thận trọng mỗi khi điều chỉnh. 

Để giảm sức ép tăng lãi suất, Ngân hàng Nhà nước thời gian qua liên tục bơm thêm vốn thông qua các nghiệp vụ thị trường mở. Riêng tuần trước, khoảng 900 tỷ đồng đã được chi ra cho mục đích này. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, lãi suất cho vay đang ở mức thấp hơn so với nhu cầu; trong khi huy động vốn lại đối mặt với sức ép giá cả, cạnh tranh từ bảo hiểm và trái phiếu chính phủ. Vì vậy, lãi suất huy động cũng như cho vay sẽ tiếp tục tăng, bất chấp nỗ lực kìm hãm. Theo tính toán, chênh lệch giữa lãi suất đầu vào và đầu ra phải đạt khoảng 3%/năm (với vốn VND) và 2%/năm (với USD) thì hoạt động ngân hàng mới có lãi.

Việc các nhà băng đua nhau tăng lãi suất huy động và chuyển sang tăng lãi suất đầu ra khiến giới quan sát ngờ rằng ngành ngân hàng đang thiên về mục tiêu kiểm soát tín dụng hơn là cung ứng vốn cho nền kinh tế. Theo các chuyên gia, để tăng trưởng GDP 8,5% trong năm nay, đòi hỏi phải có một lượng vốn khổng lồ, mà kênh tạo vốn chính vẫn là ngân hàng.

"Nâng lãi suất hiển nhiên được xem như một động thái thắt chặt tín dụng. Nhưng vấn đề không nằm ở chỗ làm trái hay không làm trái chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế", Tổng giám đốc VPBank Lê Đắc Sơn nói. Theo ông Sơn, tăng lãi suất sẽ khiến doanh nghiệp cân nhắc kỹ lưỡng hơn mỗi khi tính chuyện vay vốn, nhưng mức lãi 0,95-0,98%/tháng hiện vẫn có thể chấp nhận được nếu doanh nghiệp có giải pháp kinh doanh tốt, biết tiết giảm chi phí, đặc biệt là trong khâu quản lý sản xuất.

Tổng giám đốc VIBank Lê Đình Long thừa nhận, bất kỳ động thái nào về lãi suất cho vay đều có tác động lớn tới xã hội. Song ông Long cho rằng đợt điều chỉnh lãi suất lần này của các ngân hàng có thể giúp nâng cao chất lượng tăng trưởng. "Bài toán tăng trưởng kinh tế rất phức tạp, không đơn giản vì tăng lãi suất cho vay mà GDP không đạt mục tiêu đề ra. Lãi suất cho vay tăng, đòi hỏi khả năng quản trị dự án cao hơn. Nếu làm tốt, anh có thể chấp nhận chi phí vốn đầu tư đó mà vẫn có lãi".

Một thông điệp mà lâu nay các nhà băng muốn phát đi là: Hãy nhìn nhận họ như những doanh nghiệp kinh doanh, hạch toán độc lập, có lỗ và có lãi. Trên thực tế, do các kênh tạo vốn khác hoạt động chưa hiệu quả, trách nhiệm cung ứng vốn cho nền kinh tế vẫn đè nặng trên vai các nhà băng. "Bản thân ngân hàng phải đi vay để cho vay lại nên vốn cung ứng chỉ là ngắn hạn và không thể đáp ứng nhu cầu của mọi doanh nghiệp. Nền kinh tế phát triển phải dựa nhiều vào nguồn vốn trung và dài hạn trên thị trường chứng khoán hay các kênh tạo vốn khác...", đại diện Agribank nói. Theo ông, cần đẩy mạnh tiến trình cổ phần hoá, tạo thêm hàng cho thị trường chứng khoán để khuyến khích người dân tham gia, thay vì chỉ gửi tiền vào ngân hàng hoặc mua vàng, ngoại tệ tích trữ như hiện nay.

Song Linh