Dệt may thế giới: Cá lớn doạ nuốt cá bé

Năm 2005, dệt may toàn cầu sẽ có diện mạo mới

Trong khi các quốc gia như Nepal, Campuchia đau đầu với bài toán nâng sức cạnh tranh và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng thời hậu quota, thì Ấn Độ lại có phần hồ hởi chờ đợi những đổi thay tích cực sẽ đến với ngành dệt may nước này.

Hiệp định đa sợi (MFA) được ký kết năm 1974, với việc thiết lập hệ thống hạn ngạch khắt khe của các nước nhập khẩu. Đây cũng là cách hạn chế sự bành trướng của các đại gia dệt may như Trung Quốc và Ấn Độ, đem lại cơ hội cho các quốc gia khác như Bangladesh, Sri Lanka, Nepal và Campuchia. Tuy nhiên khi MFA không còn hiệu lực, những lo lắng thủa nào về sự mở rộng và chiếm lĩnh thị phần của hai đại gia trên lại nổi lên. "Hàng hoá từ Trung Quốc và Ấn Độ sẽ trở nên hấp dẫn hơn, họ sản xuất khối lượng lớn và bán với giá rẻ hơn nhiều so với các nước khác", một chuyên gia nhận định.

Sức cạnh tranh của hàng hoá Campuchia từ trước vốn đã không mạnh. Ngành công nghiệp dệt may Campuchia không giấu nổi lo lắng trước bối cảnh hạn ngạch không còn nữa. Điều đó có nghĩa là Campuchia sẽ phải tham gia vào một cuộc cạnh tranh cực kỳ quyết liệt với các đối thủ lớn hơn như Trung Quốc, Ấn Độ và cả Việt Nam. Hầu hết nguyên liệu thô và thiết bị của nước này phải nhập khẩu, tiến độ giao hàng cũng thường chậm hơn.

Ngành dệt may chiếm khoảng gần một nửa thu nhập từ xuất khẩu của Nepal. Nước này cũng đang lo ngại sẽ thua những ông lớn trong ngành dệt may, đặc biệt là "người hàng xóm" Ấn Độ. Theo các công ty tại đây, hàng hoá của Ấn Độ có giá cả cạnh tranh hơn nhiều.

Không chỉ lo lắng về khả năng cạnh tranh, các nước trên cũng đang đau đầu với bài toán việc làm cho người lao động dệt may. Với Campuchia, ngành công nghiệp dệt may mang lại việc làm cho khoảng 270.000 người và là một trong những ngành sử dụng nhiều lao động nhất. Ngành dệt may cũng đem lại việc làm trực tiếp cho khoảng 90.000 người lao động Nepal, và cuộc sống của trên 300.000 người khác dựa chủ yếu vào ngành này.

Trước tình hình mới, rất nhiều lao động dệt may đang đứng trước nguy cơ mất việc làm. Tháng 10/2004, hai công ty lớn của Campuchia đã đóng cửa, khoảng 10.000 người thất nghiệp.

Nhiều chuyên gia nước này lo ngại, sau năm 2004, Campuchia sẽ phải đối mặt với hàng loạt vấn đề xã hội nghiêm trọng từ hậu quả của tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Không những thế, người ta còn sợ rằng, công nhân bị mất việc làm sẽ kêu gọi đình công gây nên tình trạng bất ổn chính trị.

Trái với những lo lắng trên, Ấn Độ lại háo hức chờ đợi thời kỳ hậu hạn ngạch. Theo một nghiên cứu do Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) tiến hành thì Ấn Độ hy vọng đến năm 2010, thị phần dệt may của nước này trên thế giới sẽ tăng từ 3% đến 15%. Một công ty chuyên xuất khẩu hàng may mặc ở Delhi gọi việc xoá bỏ chế độ quota là "Big Bang (vụ nổ lớn) của ngành dệt may thế giới".

Song Ấn Độ lại phải lo lắng khi đứng trước Trung Quốc - nhà xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới. "Sau hạn ngạch, họ sẽ vẫn tiếp tục phát triển", một chuyên gia Ấn Độ nhận xét. Không những thế, hiện cũng có nhiều ý kiến cho rằng Ấn Độ vẫn chưa sẵn sàng đáp ứng những nhu cầu ngày càng tăng của thị trường, nếu không thay đổi kịp, rất có thể khách hàng sẽ tìm đến những công ty đến từ các nước khác.

Trung Quốc, với tư cách là nước sản xuất hàng dệt may lớn nhất thế giới, có lợi thế về nguồn cung và nhân công, việc xoá bỏ hạn ngạch dệt may là điều tốt đẹp. Tuy nhiên, theo Phó chủ tịch Liên đoàn dệt may quốc gia Trung Quốc, Gao Yong, xuất khẩu hàng dệt may của Trung Quốc sẽ tăng không nhiều như người ta dự đoán. Ông cho biết, điều kiện sống ở nước này đang phát triển ngày một nhanh, nhu cầu may mặc rất lớn. Hiện tại hơn một nửa hàng dệt may của Trung Quốc để phục vụ nhu cầu nội địa.

Không những thế, việc Chính phủ Trung Quốc ban hành thuế xuất khẩu đối với 148 mặt hàng dệt cũng sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu và khiến nhiều nhà sản xuất các mặt hàng phẩm cấp thấp phải cạnh tranh gay gắt hơn. Dự đoán, về ngắn hạn, xuất khẩu hàng dệt của Trung Quốc sẽ tăng, nhưng về dài hạn cũng chỉ đứng ở mức trung bình của những năm qua, ông Gao Yong nói.

Theo các chuyên gia, trước đây, cuộc chiến trên thị trường dệt may thường diễn ra giữa các quốc gia, nhưng ở vào thời kỳ sau hạn ngạch thì đó sẽ là cuộc chiến của các công ty với nhau. Công ty nào hoạt động hiệu quả sẽ thắng.  

 Kiều Giang tổng hợp