Khoảng trống quản lý ngoại hối trên TTCK

Dù được đánh giá là đã tạo ra nhiều thuận lợi cho cả nhà đầu tư nước ngoài và và công ty chứng khoán nhưng Quyết định 1550 (về quản lý ngoại hối đối với giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài) vừa được ban hành vẫn để lại khá nhiều "khoảng trống".

Quyết định 1550 về cơ bản là tạo ra nhiều thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài và công ty chứng khoán.

Ngay sau khi Quyết định 1550 được ban hành, một số ngân hàng lưu ký nước ngoài (hiện thị trường chứng khoán Việt Nam có 3 ngân hàng lưu ký nước ngoài là Ngân hàng Hong Kong và Thượng Hải, Ngân hàng Standard Chartered và Ngân hàng Deutsche) dự kiến sẽ làm công văn hỏi Ngân hàng Nhà nước về thủ tục quản lý ngoại hối đối với những nhà đầu tư nước ngoài đang mở tài khoản lưu ký tại các ngân hàng này. Lý do là trong Quyết định 1550, các đơn vị này chỉ thấy Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn việc mở và sử dụng tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài và công ty chứng khoán, hoàn toàn không đề cập ngân hàng lưu ký.

Ngay một quan chức của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng tỏ ra bất ngờ khi thấy Quyết định 1550 không đề cập việc quản lý ngoại hối đối với nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản lưu ký tại ngân hàng lưu ký nước ngoài. Theo quan chức này, khi tham gia góp ý với cơ quan soạn thảo, Ủy ban đã đề cập rất rõ sự khác nhau giữa ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán và vì sự khác nhau này, cần có 2 hướng dẫn riêng trong quản lý ngoại hối. Có thể Ủy ban cũng sẽ làm công văn hỏi Ngân hàng Nhà nước về vấn đề này.

Trao đổi về những khúc mắc trên, ông Phí Đăng Minh, Vụ trưởng Vụ Quản lý ngoại hối (Ngân hàng Nhà nước) cho rằng, Quyết định 1550 không "bỏ quên" thành viên lưu ký nước ngoài, bởi quy định về đối tượng này được đề cập trong Điều 7, Quyết định 1550. Tuy nhiên, Điều 7 quy định về việc "mở và sử dụng tài khoản chuyên dùng không kỳ hạn bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ của công ty chứng khoán tại ngân hàng được phép" lại không có bóng dáng của ngân hàng lưu ký nước ngoài.

Tuy còn những vướng mắc, song đại diện các công ty chứng khoán cũng bày tỏ sự vui mừng bởi Quyết định 1550 đã tạo ra nhiều thuận lợi cho cả nhà đầu tư nước ngoài và công ty chứng khoán. Cụ thể, quyết định này đã bỏ ràng buộc điều kiện rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài, trong khi Quyết định 998/2002/QĐ-NHNN trước đây quy định đối tượng này chỉ được chuyển ra nước ngoài phần vốn đầu tư (thuộc giao dịch vốn) sau 1 năm kể từ ngày phần vốn đó được chuyển vào tài khoản giao dịch chứng khoán bằng VND. Đối với các khoản thu nhập tư đầu tư chứng khoán (cổ tức, trái tức, chênh lệch giá...), việc chuyển ra nước ngoài cũng thuận lợi hơn. Cụ thể theo Quyết định 1550, nhà đầu tư nước ngoài chỉ cần hoàn tất các nghĩa vụ về thuế với Nhà nước là được quyền mua ngoại tệ để chuyển ra nước ngoài.

Bên cạnh đó, Quyết định 1550 cho phép nhà đầu tư nước ngoài được mở tài khoản giao dịch chứng khoán tại công ty chứng khoán và các công ty này sẽ đảm trách việc kiểm soát dòng tiền vào, ra của nhà đầu tư nước ngoài thông qua một ngân hàng được phép kinh doanh ngoại tệ. Trong khi trước đây, QĐ 998 quy định: nhà đầu tư nước ngoài muốn mua, bán chứng khoán niêm yết phải mở tài khoản lưu ký và tài khoản giao dịch chứng khoán tại thành viên lưu ký nước ngoài.

Mặc dù rất hài lòng về những quy định mới, nhưng theo một đại diện của công ty chứng khoán vẫn tỏ ra thận trọng khi nhận định về dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ chảy vào thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian tới. Theo ông, Quyết định 1550 mới giải quyết được "đầu ra", còn phần "đầu vào", tức là thu hút họ bỏ tiền vào thị trường chứng khoán, thì hầu như chưa có chuyển biến gì. Để thu hút nguồn vốn bên ngoài, bên cạnh việc hoàn thiện các yếu tố kỹ thuật như tăng quy mô thị trường chứng khoán, tăng tỷ lệ được phép đầu tư (hiện nay là 30%), giảm thủ tục xin mã số giao dịch (trading code), cơ quan quản lý cần tìm cách phát triển các yếu tố nội tại của thị trường mà cụ thể là tăng tính thanh khoản cho chứng khoán, tăng cường vai trò quản lý và dẫn dắt thị trường...

Ngoài ra, một yếu tố quan trọng khác là sự thấu hiểu để thực thi đúng theo Quyết định 1550 của các cơ quan thi hành pháp luật, bởi bài học nhãn tiền mà vị đại diện trên minh chứng là nếu công ty chứng khoán không làm công văn hỏi rõ việc có phải nộp thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài hay không thì đã bị cục thuế địa phương thu mức 5% trong khi Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp (có hiệu lực từ 1/1/2004) đã bãi bỏ khoản thu này.

(Theo Đầu Tư Chứng Khoán)