Chậm lo hậu WTO, ngân hàng sẽ thua trên sân nhà

Phó thống đốc Phùng Khắc Kế.

Ngân hàng là lĩnh vực hoàn toàn mở trong cam kết gia nhập WTO của VN với lộ trình 7 năm. Trao đổi với VnExpress, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phùng Khắc Kế cho rằng, đã đến lúc cần tăng tốc thực hiện các kế hoạch nâng cao năng lực cạnh tranh để ngân hàng có thể đối mặt với những thách thức sống còn.

- Theo ông bức tranh ngân hàng sẽ có những thay đổi gì khi VN gia nhập WTO?

- Sở hữu ngân hàng sẽ có những thay đổi cơ bản vì các tổ chức tài chính nước ngoài có thể nắm giữ cổ phần của các ngân hàng VN. Những ngân hàng yếu kém, quy mô nhỏ sẽ phải sáp nhập. Đặc biệt, việc xuất hiện các ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại VN sẽ làm thay đổi mạnh cơ cấu thị phần. 

- Đâu là những điểm mạnh và yếu của các ngân hàng so với các đối thủ quốc tế?

- Ngân hàng nước ngoài có uy tín, trình độ quản lý tốt, lại có lợi thế lớn về vốn và công nghệ, cách thức tiếp thị rất bài bản vì thế ngay khi xâm nhập thị trường VN họ có thể thu hút khách hàng. Sức ép sẽ lớn hơn khi họ được phép tham gia thị trường tiền tệ liên ngân hàng và thị trường ngoại hối. 

Tuy nhiên, các ngân hàng VN lại có lợi thế về đồng cảm văn hóa kinh doanh, có đội ngũ nhân viên chịu khó và mạng lưới chi nhánh rộng khắp có thể len lỏi vào từng ngõ ngách nhà dân. Hạn chế về hiểu biết và thâm nhập thị trường sẽ khiến khả năng cạnh tranh một cách toàn diện với ngân hàng trong nước có những giới hạn nhất định.

- Năm 2004 chứng kiến rất nhiều chương trình sôi động của các ngân hàng thương mại cổ phần nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Phó thống đốc có nhận xét gì về những hoạt động này?

- Đây là các bước chuẩn bị rất tốt cho hậu WTO, nổi bật nhất là tái cơ cấu bộ máy quản lý và nâng vốn điều lệ, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, thiết lập các quy định an toàn theo chuẩn mực quốc tế. Song để có thể cạnh tranh được với các đối thủ nước ngoài, các ngân hàng thương mại cổ phần cần tăng cường hợp tác, liên kết chặt chẽ hơn nữa. Các dịch vụ ngân hàng trong hoạt động bán lẻ như ngân hàng qua Internet, thẻ tín dụng, máy rút tiền tự động, thanh toán qua ngân hàng tại nhà... là những lĩnh vực ngân hàng thương mại VN có ưu thế chiếm lĩnh thị trường.

- Báo cáo phát triển mới được Ngân hàng Thế giới công bố cho thấy, ngân hàng là lĩnh vực chậm cải cách nhất của nền kinh tế năng động VN. Ông có ý kiến gì về bình luận này?

-Ở một góc độ nào đó đánh giá này chưa hẳn chính xác. VN đã bắt đầu tạo ra một sân chơi bình đẳng cho những bộ phận khác nhau của khu vực ngân hàng. Trong năm nay, Ngân hàng Nhà nước cũng đã đưa ra nhiều cải tiến quan trọng, chẳng hạn như các mức lãi suất đã phản ánh tốt biến động của thị trường. Các ngân hàng thương mại cổ phần có tốc độ tăng trưởng vốn rất tốt, các ngân hàng quốc doanh đều tăng vốn đáp ứng theo cam kết của IMF và WB. 

- Kiềm chế nợ xấu là yêu cầu cấp thiết trước thềm hội nhập, Ngân hàng Nhà nước sẽ có biện pháp gì để giải quyết tình trạng này?

- Nợ xấu của toàn hệ thống ngân hàng ước chừng khoảng 20.000 tỷ đồng, tương đương trên 1 tỷ USD, tỷ trọng lớn nhưng số lượng nhỏ. Các khoản nợ này phần lớn rơi vào các doanh nghiệp nhà nước, vì thế tới đây khi nguồn vốn ngân sách dồi dào tình trạng này có thể giảm bớt.

Chúng tôi đang có các dự án nhằm cải thiện năng lực của các ngân hàng trong việc đánh giá mức độ rủi ro của các dự án và khách hàng vay nhằm giúp cho tổng số các khoản nợ tồn đọng không bị tăng lên. Trước mắt, đội ngũ cán bộ cần được đào tạo trong việc đánh giá các mô hình kinh doanh và khả năng sinh lời của dự án, từ đó dự đoán được mức độ rủi ro cho các khoản tín dụng một cách hợp lý.

Việt Phong thực hiện