Công bố báo cáo phát triển VN

"Có những tín hiệu mạnh mẽ về khả năng gia nhập WTO. Cải cách doanh nghiệp nhà nước đạt được tiến bộ mặc dù tốc độ chậm. Ngân hàng là lĩnh vực có cải cách chậm chạp nhất", Báo cáo Phát triển VN được Ngân hàng Thế giới công bố sáng nay nhấn mạnh.

Giám đốc WB tại VN Klaus Rohland nhận xét, trong bối cảnh cả nước đang chuẩn bị xây dựng Kế hoạch Phát triển Kinh tế Xã hội tiếp theo, đây là thời gian phù hợp để nhìn nhận lại vai trò của Chính phủ VN. Những thay đổi đang diễn ra về trách nhiệm giải trình, phân cấp, quản lý tài chính và hành chính công sẽ có tác động căn bản đến phương thức hoạt động của Chính phủ. Với nền kinh tế đang phát triển mạnh, đây là lúc phải chuẩn bị cho tương lai.

Báo cáo đã nêu bật một số thành công của VN, trong đó ấn tượng nhất là tăng trưởng GDP vẫn duy trì ở mức cao trong năm 2004 và có thể vượt mức 7,2% của năm ngoái. Xuất khẩu (không tính dầu lửa) vẫn mạnh mặc dù phải đối mặt với những sức ép từ bên ngoài. Thâm hụt hiện tại về cán cân thanh toán và ngân sách dự kiến sẽ giảm. Tình hình phát triển kinh tế vĩ mô trong mười tháng vừa qua tăng rõ rệt về giá cả, nhưng lạm phát đã bắt đầu chậm lại. Giá dầu cao trên thị trường thế giới đã là một nhân tố gây ra lạm phát tăng đột biến gần đây, nhưng mặt khác làm tăng thu nhập xuất khẩu và các khoản thu của chính phủ.

Trong cách thức hoạt động của Chính phủ VN đang diễn ra những thay đổi căn bản. Quốc hội được trao quyền, chịu trách nhiệm phê duyệt ngân sách, bao gồm cả việc phân bổ ngân sách cho các cấp chính quyền cấp địa phương. Đồng thời, mức độ dân chủ hóa ngày càng tăng. Cho tới nay, gần một phần hai chi tiêu ngân sách là do chính quyền cấp địa phương quyết định.

Tuy nhiên, WB cũng chỉ ra rất nhiều thách thức VN đang phải đối mặt. Trước hết là việc lập kế hoạch và lập ngân sách. Việc ra quyết định đầu tư vẫn tách khỏi các quyết định chi thường xuyên. Vấn đề không chỉ ở chỗ có hai bộ khác nhau phụ trách lập kế hoạch đầu tư dài hạn và ngân sách hàng năm, mà mức độ phối hợp giữa hai bộ cũng còn hạn chế. Do vậy có sự mất cân đối giữa chi đầu tư và chi thường xuyên. Vấn đề này xảy ra ở nhiều lĩnh vực, ví dụ như hệ thống đường bộ không được bảo dưỡng đầy đủ. Sự thay đổi quy trình ngân sách trong những năm gần đây không đi đôi với những thay đổi tương tự trong quy trình lập kế hoạch.

Yêu cầu cung cấp dịch vụ tốt hơn rất cấp thiết. Việc tiếp tục tăng hiệu quả và đạt được tiến bộ trong công cuộc giảm nghèo sẽ phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng của dịch vụ giáo dục và y tế đối với người dân nói chung, và người nghèo nói riêng. Việc chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường mở ra một khả năng đa dạng hóa những nhà cung cấp các dịch vụ này, đưa khu vực tư nhân tham gia và tăng cường khả năng lựa chọn cho người dân. Nhưng việc có đủ nguồn tài chính công sẽ là điều thiết yếu.

Một khó khăn khác là năng lực quản lý tài sản Nhà nước. Giải phóng đất đô thị đang trong tay các doanh nghiệp nhà nước có thể đóng góp cho phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Kiểm soát thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước và tăng cường quản trị và điều hành các ngân hàng thương mại quốc doanh nằm trong số những khó khăn lớn nhất đối với Việt Nam hiện nay. Việc giải phóng đất rừng hiện nay do các lâm trường quốc doanh nắm giữ có thể đóng góp vào công cuộc giảm nghèo.

Chống tham nhũng cũng là vấn đề thời sự đòi hỏi những giải pháp hữu hiệu. Những điều tra trong cả nước cho thấy tình trạng tham nhũng là phổ biến ở Việt Nam. Một phân tích thận trọng hơn, “mổ xẻ” các hình thái tham nhũng khác nhau trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ, trong giao dịch kinh doanh và trong các dự án công đã cho thấy một bức tranh phức tạp hơn. Tăng cường minh bạch, giảm quyền được tự do làm theo ý mình, hoàn thiện quy chế mua sắm đấu thầu và xây dựng các giao diện điện tử... sẽ đóng vai trò then chốt trong lĩnh vực này.

Việt Phong