Thu ngân sách từ khu vực doanh nghiệp nhà nước giảm

Theo ông Trần Văn Tá, Thứ trưởng Bộ Tài chính, trong nguồn thu nội địa năm nay, dự kiến chỉ có khu vực doanh nghiệp nhà nước là giảm. Cụ thể, dự toán đề ra là trên 33.700 tỷ đồng, song thực hiện chỉ đạt khoảng 33.000 tỷ đồng, giảm gần 10%.

Nguyên nhân là do chi phí đầu vào tăng, và để nâng cao khả năng cạnh tranh và hội nhập kinh tế quốc tế, một số ngành như bưu chính viễn thông, hàng không, than, xi măng... phải thực hiện giảm giá dịch vụ hoặc giữ cơ bản giá đầu ra (khi giá đầu vào tăng), số doanh nghiệp cổ phần hóa nhiều (khoảng 500 đơn vị).

"Song nguyên nhân cơ bản khiến nguồn thu từ khu vực này giảm là khả năng cạnh tranh, thích ứng với những biến động trên thị trường của các doanh nghiệp còn hạn chế, nhiều đơn vị làm ăn thua lỗ", ông Tá nói.

Bên cạnh đó, hiệu quả đầu tư và sử dụng vốn thấp. Theo kết quả kiểm toán đối với một số tổng công ty nhà nước lớn có tiềm lực về vốn, công nghệ thì chỉ có 25% kinh doanh có hiệu quả khá; tài chính lành mạnh; 35% hoạt động kinh doanh, hiệu quả tài chính trung bình và 40% tình hình tài chính kém lành mạnh, thua lỗ. "Hầu hết các tổng công ty hoạt động dưới khả năng tài chính được Nhà nước đầu tư", ông Tá nhấn mạnh.

Tăng cao nhất trong số thu nội địa là từ nhà, đất, sau 10 tháng số thu là 11.360 tỷ đồng, tăng gần 86% dự toán. Kết quả này có được nhờ trong năm nay, các địa phương đã quan tâm chỉ đạo công tác quản lý, sử dụng đất đai, thực hiện đẩy mạnh phân cấp và rà soát, giảm các thủ tục trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và nhà. Dẫn đầu các địa phương là Đà Nẵng trên 550%, Bắc Ninh hơn 350%, Hà Nội 300%...

Năm nay cũng là thời điểm mà nguồn thu từ xuất khẩu dầu thô đem lại nhiều hiệu quả cho ngân sách. Cụ thể, theo dự toán con số của năm nay là trên 25.800 tỷ đồng, nhưng thực hiện đạt 37.400 tỷ đồng, vượt gần 50%. Theo đánh giá của Bộ Tài chính, có được kết quả này là do tình hình chính trị bất ổn tại khu vực Trung Đông và một số nước xuất khẩu dầu trên thế giới, cộng với sự tăng trưởng của các nền kinh tế lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc. Do tác động của thế giới nên giá dầu thô của Việt Nam cũng ở mức cao, bình quân 273,6 USD/tấn (tăng gần 86 USD/tấn so với dự toán).

Trong 3 nguồn thu chính của ngân sách nhà nước (thu nội địa, dầu thô và xuất nhập khẩu) thì chỉ riêng thu từ xuất nhập khẩu bị giảm gần 8%. Nguyên nhân là do thuế suất nhập khẩu xăng dầu, sắt thép, thực hiện các cam kết hội nhập như CEPT/AFTA, Hiệp định thương mại Việt - Mỹ... nên đã thất thu vài ngàn tỷ đồng. Trong đó, riêng khoản thu từ xăng dầu, sắt thép là gần 5.000 tỷ đồng do phải cắt giảm thuế nhập khẩu xuống còn 0%.

Bên cạnh đó, hoạt động chi ngân sách còn nhiều tồn tại. Công tác phân bổ, giao nhiệm vụ ngân sách nhà nước năm 2004 chậm. Nhiều bộ như Khoa học công nghệ, Giao thông vận tải, Công nghiệp, Văn hóa thông tin... đến tháng 10/2004 vẫn chưa phân bổ xong dự toán của năm nay. Việc bố trí vốn đầu tư còn dàn trải, phân tán dự án, công trình đầu tư từ ngân sách tăng nhanh từ gần 10.600 dự án năm 2003 lên đến hơn 12.350 dự án năm nay. Trong đó, đến hết tháng 10, còn gần 680 tỷ đồng vốn thuộc dự toán năm nay của các bộ chưa giao hết cho các chủ đầu tư.

Không những vây, việc giải ngân, thanh toán vốn đầu tư còn chậm trễ, đến hết tháng 9, cả nước mới giải ngân đạt 50% dự toán chi xây dựng cơ bản. Nhiều cơ quan có tỷ lệ thanh toán vốn đầu tư thấp như Bộ Xây dựng 6%, Đài truyền hình Việt Nam 1%, Trung tâm xã hội và nhân văn quốc gia 2%...

Ngọc Quang