Sự việc bắt đầu từ lô hàng có giấy hải quan ngày 7/5/2002 do Công ty Thương mại Du lịch Hùng Trương nhập về. Trong tờ khai hải quan và hợp đồng mua hàng ghi tên hàng là "Sáp phức hợp Parafine", tương ứng với mã thuế 3404.90.00, thuế suất 3%. Đáng chú ý là lô hàng này cũng giống như những lô hàng mà Công ty Hùng Trương nhập khẩu nhiều năm trước đó.

Ngày 8/5/2002, Hải quan Đồng Đăng đã có công văn yêu cầu Vinacontrol giám định lại mặt hàng nói trên. Ngày 14/4/2002, cơ quan kiểm định này có chứng thư trả lời và khẳng định đó là "Parafine đã được chế biến".

Tuy nhiên, ngày 30/8/2002, Hải quan Đồng Đăng tiếp tục có công văn đề nghị giám định mặt hàng, đơn vị được đề nghị giám định lần này là Viện nghiên cứu hải quan. Và ngày 27/9/2002, Viện nghiên cứu hải quan có thông báo trả lời với kết quả giám định tên hàng là "Mỡ bảo quản", tương ứng với mã thuế 2710.90.00, thuế suất 10%. Kết luận này đẩy Công ty Hùng Trương vào chặng đường gần 3 năm đi tìm tên thật cho lô hàng của mình.

"Trong hơn chục năm nhập loại hàng này, tôi chưa bao giờ nghe đến cái tên "Mỡ bảo quản" cả. Tôi rất bất ngờ và bất bình trước cái tên vô lý này", ông Sự nói. Để giải quyết sự vô lý đó, Công ty Hùng Trương đã 8 lần gửi đơn khiếu nại lên Bộ Tài chính rồi đến Thủ tướng. Bộ Tài chính cũng đã có hàng chục cuộc họp nội bộ, tham khảo ý kiến các chuyên gia, tổ chức hội thảo chuyên ngành, tham khảo ý kiến hải quan thế giới... Tuy nhiên, đến thời điểm này, cuộc tranh cãi "Mỡ bảo quản” hay “Sáp phức hợp” vẫn chưa ngã ngũ.

Theo ông Trần Nguyên Chẩn, nguyên Giám đốc Trung tâm phân tích, phân loại (Viện Nghiên cứu hải quan), đối với mặt hàng mà Công ty Hùng Trương nhập khẩu, từ trước đến nay, theo Công ước HS (Công ước về ngôn ngữ chung toàn cầu về hàng hóa), các nước đều áp mã thuế 3404, chẳng có gì tranh cãi. "Nhưng ở ta lại "sáng tạo" ra cái mã số không có thực là 2710.90.00 để áp cho nó", ông Chẩn nói.

Ông Sự khẳng định: "Chúng tôi luôn sẵn sàng nộp thuế đúng nghĩa vụ nhưng phải rõ ràng và nhất quán. Trong trường hợp xác định một tên gọi nào đó cũng cần phải chính xác và thống nhất".

Trên thực tế, sự không nhất quán trong áp mã và tính thuế khiến doanh nghiệp thiệt hại cả về thời gian, tiền của cũng như ảnh hưởng chung tới hoạt động sản xuất kinh doanh. Chỉ một vụ việc này, gần 3 năm qua, không biết bao nhiêu lần Công ty Hùng Trương "rồng rắn" từ Lào Cai xuống Hà Nội để "theo kiện". Trong khi đó, các ban ngành liên quan cũng mệt mỏi và tốn kém để dàn xếp vụ việc.

Trong cuộc họp ngày 3/11/2004, do Vụ Chính sách thuế chủ trì, ông Quách Đức Pháp cũng mới chỉ đưa ra được một quyết định mơ hồ: Tạm thời chưa xác định chính xác mặt hàng đó vào mã thuế nào, đã "trót" áp mã 3404 từ trước thì vẫn giữ nguyên cho doanh nghiệp, nhưng rất có thể mã thuế 2710 sẽ vẫn được ấn định và Bộ Tài chính sẽ có công văn thông báo cụ thể. Hiện Công ty Hùng Trương vẫn thấp thỏm chờ đợi thông báo này.

(Theo Thời Báo Kinh Tế Việt Nam)