Doanh nghiệp Mỹ muốn nhiều hơn BTA

Chưa hài lòng với những cam kết mở cửa thị trường qua Hiệp định Thương mại song phương Việt-Mỹ (BTA), các doanh nghiệp Mỹ đang muốn thông qua WTO để rút ngắn thời gian mở cửa thị trường hơn nữa.

Phiên đàm phán song phương giữa Việt Nam và Mỹ về việc gia nhập WTO vào cuối tháng 10 vừa qua được Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển đánh giá là có nhiều tiến bộ, nhưng khoảng cách giữa hai bên vẫn còn xa. Trọng tâm của phiên đàm phán là các điều kiện mở cửa thị trường hàng hóa và dịch vụ, trong đó lĩnh vực dịch vụ là "điểm nóng" của cuộc đàm phán.

Trên thực tế, những yêu cầu mà phía Mỹ đưa ra phần lớn đều được thể hiện rõ nét qua các ý kiến của doanh nghiệp Mỹ đang làm ăn tại Việt Nam. Các ý kiến này được Hiệp hội Doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam (AmCham) và Hội đồng Doanh nghiệp Mỹ thu thập để đệ trình lên Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ.

Đầu tiên, họ muốn rút ngắn thời gian tham gia thị trường dược phẩm của Việt Nam vì theo BTA, phải đến tháng 12/2010 các công ty dược phẩm Mỹ mới được quyền kinh doanh nhập khẩu. Yêu cầu tương tự cũng được đặt ra đối với thị trường phân bón, thuốc trừ sâu (theo BTA, thời hạn là tháng 12/2009); khí đốt từ dầu mỏ, xăng dầu (thời hạn lần lượt là tháng 12/2010 và 12/2011).

Ngoài ra, các doanh nghiệp Mỹ cũng muốn Chính phủ Mỹ đàm phán thêm về quyền kinh doanh phân phối cho các sản phẩm nêu trên, vốn chưa có trong BTA.

Những công ty phát chuyển nhanh của Mỹ cũng đề nghị được lập các công ty con 100% vốn nước ngoài để cung cấp dịch vụ bưu kiện, bưu phẩm và hàng hóa tại Việt Nam. Họ lập luận rằng dịch vụ phát chuyển nhanh là một hình thức hỗ trợ cơ bản cho hạ tầng kinh doanh tại các quốc gia khác và Việt Nam là thị trường có độ rủi ro và chi phí cao cho các doanh nghiệp trong việc gửi hàng mẫu, các tài liệu về tài chính, kỹ thuật... Hiện nay, lĩnh vực này vẫn chưa được thảo luận trong các cuộc đàm phán song phương WTO giữa Việt Nam và Mỹ.

Đối với thời hạn mở cửa thị trường phân phối, theo cam kết của BTA, vào cuối năm nay các công ty Mỹ được phép sở hữu 49% trong liên doanh với các công ty Việt Nam để thực hiện các dịch vụ phân phối gồm cả bán buôn, bán lẻ, dịch vụ đại lý và mượn danh. Đến tháng 12/2008, họ sẽ được phép thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài để kinh doanh. Thế nhưng, các công ty Mỹ trong lĩnh vực này đang muốn tiếp cận thị trường Việt Nam sớm hơn nữa và đề xuất này đã "có mặt" trong bản thu thập ý kiến để gửi cho Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ.

Các doanh nghiệp Mỹ cũng cho là Việt Nam cần có khung pháp luật và môi trường bình đẳng hơn trong lĩnh vực tài chính. Những quy định hiện thời mang tính phân biệt đối xử cần được đưa ra trong đàm phán WTO gồm: việc chưa cho phép thành lập công ty tài chính 100% vốn nước ngoài, giấy phép cấp cho ngân hàng nước ngoài chỉ có giá trị 20-30 năm, chưa cho phép mở chi nhánh đầy đủ chức năng ở Hà Nội và TP HCM nên hoạt động bị kém hiệu quả, việc nhận tiền gửi bằng tiền đồng vẫn bị giới hạn cho đến sau ngày 10/12/2008, vấn đề thuế đối với doanh thu nhận được từ các dịch vụ hoán đổi lãi suất và các giao dịch phái sinh khác chưa được làm rõ. Theo BTA, chỉ có các tổ chức tài chính có vốn đầu tư của Mỹ được cấp thẻ tín dụng trên cơ sở quy chế đối xử quốc gia sau ngày 10/12/2008, ngân hàng nước ngoài không được mở các điểm giao dịch khác, trong khi đó ngân hàng trong nước được phép mở chi nhánh ở bất cứ nơi nào họ muốn, mức tín dụng hiện được quy định cho một khách hàng là không quá 15% vốn tự có của tổ chức tín dụng, nhưng ngân hàng thương mại nhà nước được Thủ tướng Chính phủ cho phép vượt hạn mức này trong một số trường hợp, các sản phẩm/dịch vụ ngân hàng chưa được Ngân hàng Nhà nước quy định thì xem như bị cấm.

Đầu tư trực tiếp vào lĩnh vực Internet với tư cách là các nhà cung cấp dịch vụ kết nối Internet (IXP), cung cấp dịch vụ truy cập (ISP) và cung cấp dịch vụ ứng dụng Internet (OSP) cũng là điều các doanh nghiệp Mỹ quan tâm. Theo BTA, sau ngày 10/12/2004, các công ty Mỹ sẽ được phép góp 50% vốn pháp định trong các liên doanh với các công ty Việt Nam, nhưng chỉ hạn chế trong việc cung cấp các dịch vụ "giá trị gia tăng" Internet, như dịch vụ thư điện tử, truy cập cơ sở dữ liệu và thông tin trên mạng.

Trong lĩnh vực quảng cáo, các công ty quảng cáo Mỹ muốn đẩy nhanh việc cho phép các công ty quảng cáo nước ngoài được tiếp cận những lĩnh vực sinh lợi như mua quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng. Trong BTA, Việt Nam đã cam kết công ty Mỹ được góp vốn 49% trong liên doanh với các công ty Việt Nam kinh doanh "các dịch vụ quảng cáo" và chấm dứt hạn chế mức góp vốn vào năm 2008.

(Theo Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn)